II SA/Bd 1344/23

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-02-25

Skład orzekający: Anna Klotz, Grzegorz Saniewski, Renata Owczarzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja wojewody utrzymująca w mocy decyzję starosty ustalającą odszkodowanie za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne została wydana prawidłowo, w szczególności czy prawidłowo zastosowano zasady wyceny nieruchomości drogowych oraz czy naruszono przepisy dotyczące doręczeń i czynnego udziału stron w postępowaniu?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja wojewody utrzymująca w mocy decyzję starosty została wydana prawidłowo. Sąd potwierdził, że przy wycenie nieruchomości drogowych należy uwzględniać transakcje nieruchomościami drogowymi bez rozróżniania na klasy techniczne dróg, a obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu doręczeń ciąży na pełnomocniku. Ponadto naruszenia proceduralne zarzucane przez skarżących nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący R. J. i B. J. wnieśli skargę na decyzję wojewody utrzymującą w mocy decyzję starosty ustalającą odszkodowanie za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w Bydgoszczy, przeznaczonych pod drogi publiczne. Sprawa dotyczyła prawidłowości wyceny tych nieruchomości oraz zarzutów proceduralnych dotyczących doręczeń i udziału stron w postępowaniu. Wcześniej sąd administracyjny uchylił decyzje dotyczące odszkodowania z powodu błędów w operacie szacunkowym, a NSA potwierdził konieczność prawidłowego stosowania zasad wyceny nieruchomości drogowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę na decyzję Wojewody z września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty z października 2022 r. w przedmiocie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Krzyżaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi R. J. oraz B. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Wojewoda K. – P. na podstawie art. 129 ust. 5 i art. 132 ust. 3a w związku z art. 98 ust.3, art. 130, art. 132, art. 134 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344, zwanej dalej "u.g.n."), po rozpatrzeniu odwołania B. i R. J. (tj. Skarżących) zaskarżoną decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] października 2022 r. nr [...], która to decyzją Starosta: 1) ustalił na rzecz B. i R. J. odszkodowanie w wysokości [...] zł za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomościach położonych w B. przy ul. [...] i K. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o powierzchni 0,0245 ha, nr [...] o pow. 0,0354 ha, nr [...] o pow. 0,555 ha i nr [...] o pow. 0,0005 ha, które przeszły na własność gminy miejskiej M. B. na podstawie ostatecznej decyzji P. B. z [...] października 2007 r. [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, 2) zaliczył na poczet ustalonego odszkodowania kwotę [...]zł wypłaconą na podstawie decyzji Starosty z [...] lipca 2017 r. 3) zobowiązał B. i R. J. do zwrotu na rzeczy gminy miejskiej M. B. części wypłaconego [...] października 2017 r. odszkodowania tj. kwoty [...]zł po jej uprzedniej waloryzacji, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Prezydent M. B. decyzją z [...] października 2007 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości w wyniku którego powstały m.in. działki nr [...]. Działki nr [...] zostały przeznaczone na poszerzenie drogi publicznej ul. [...], natomiast działki nr [...] – na poszerzenie drogi publicznej ul. [...]. Skarżący pismem z [...] listopada 2015 r. zwrócili się do P. B. o wydanie decyzji o odszkodowaniu za ww. nieruchomość. Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. Wojewoda K. do prowadzenia sprawy wyznaczył Starostę B. Starosta [...] decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] ustalił na rzecz B. i R. J. odszkodowanie w łącznej wysokości [...] zł za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomościach położonych w B. przy ul. [...] i K. oznaczonych jako działki nr [...] oraz działki 104/2 oraz nr [...], które przeszły na własność Gminy M. B. na podstawie ostatecznej decyzji P. B. z dnia [...] października 2007 r. We wniesionym odwołaniu gmina miejska B. zarzuciła, że doszło do zawyżenia wartości działek nr [...] (przeznaczonych na poszerzenie ul. [...]). Zdaniem odwołującej rzeczoznawca majątkowy bezpodstawnie wyceniając działki nr [...], z uwagi na brak transakcji nieruchomości drogowych – drogi klasy głównej, przyjął do porównania nieruchomości o funkcji mieszkaniowej wielorodzinnej i usługowej. Wojewoda K. – P. decyzją z [...] września 2017 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty z [...] lipca 2017 r. W wyniku rozpatrzenia skargi Gminy B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z [...] maja 2018 r. sygn. II SA/Bd 1356/17 uchylił ww. decyzję Wojewody z [...] września 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z [...] lipca 2017 r. WSA wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o błędny operat szacunkowy. Jako podstawowy błąd operatu WSA wskazał brak uzasadnienia dla procesu wyceny klas dróg publicznych, mianowicie klasy lokalnej i klasy głównej. Przyjęcie nieprzewidzianej przez przepisy, szczegółowej klasyfikacji dróg doprowadziło w konsekwencji do znacznego zawężenia katalogu nieruchomości przewidzianych do porównań. W rozpoznawanej sprawie doprowadziło to do stwierdzenia przez rzeczoznawcę, że na rynku lokalnym brak jest nieruchomości do porównania w odniesieniu do dróg klasy głównej (taką drogą jest ul. [...], na której poszerzenie przeznaczono działki nr [...]). To z kolei implikowało przyjęcie do porównania wartości gruntu, z którego wydzielono drogi (o przeznaczeniu pod zabudowę usługową i mieszkaniową wielorodzinną). Skargi kasacyjne Wojewody K.-P. i B. J. oraz R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostały oddalone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2021 r. sygn. I OSK 3779/18. NSA uznał, że WSA zasadnie podważył ocenę operatu szacunkowego w zakresie, w jakim dokonano w nim wyceny działek drogowych z uwzględnieniem parametrów technicznych dróg (tj. przy rozróżnieniu na drogi klasy "L" i klasy "GP"). NSA nie podzielił także opinii, że ze względu na możliwość zastosowania trybu wywłaszczenia, obrót działkami przeznaczonymi pod drogi pozbawiony jest cech obrotu rynkowego. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Starosta [...] wskazaną wyżej decyzją z [...] października 2022 r. ustalił na rzecz Skarżących odszkodowanie w wysokości [...] zł, zaliczył na poczet tego odszkodowania kwotę [...]zł wypłaconą na podstawie decyzji Starosty z [...] lipca 2017 r. oraz zobowiązał Skarżących do zwrotu na rzecz gminy miejskiej M. B. część wypłaconego [...] października 2017 r. odszkodowania tj. kwoty [...]zł. Ustalając odszkodowanie Starosta oparł się na operacie szacunkowym sporządzonym [...] kwietnia 2022 r. w którym nieruchomości wyceniono mając na wartość nieruchomości przeznaczonych pod drogi, przy czym odnośnie działek nr [...] – pod drogi główne. Odwołanie od decyzji Starosty wnieśli Skarżący dołączając operat szacunkowy sporządzony [...] marca 2023 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. M.. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] września 2023 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] października 2022 r. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. poprzez nieprawidłowe doręczanie pism pełnomocnikowi w niniejszej sprawie na adres podany przez niego jeszcze w roku 2016 (Baker McKenzie, Rondo ONZ 1 W W.) w "starym" poprzednim postępowaniu (tj. zakończonym decyzją Wojewody z 2017 r.) Wojewoda wskazał, że to na pełnomocniku, stosownie do art. 41 § 2 k.p.a. ciążył obowiązek podania nowego adresu do korespondencji. Zawiadomienie, o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.a., powinno przyjmować postać podania w rozumieniu art. 63 k.p.a. Zawiadomieniem takim nie będzie zatem znajdująca się na jednym z przesłanych dokumentów pieczęć kancelarii adwokackiej z nowym adresem kancelarii, czy podanie nowego adresu w odwołaniu. O adresie do doręczeń, wskazanym jako Rondo ONZ 1, 00-124 W., adwokat P. K. poinformował w piśmie z [...] czerwca 2016 r. (k.187 akt sprawy). Po tej informacji Staroście nie przedstawiano żadnych informacji o zmianie adresu. Ponadto Starosta nie został powiadomiony o wypowiedzeniu pełnomocnictwa z [...] września 2015 r. Skuteczne złożenie pełnomocnictwa w przedmiotowej sprawie przed Starostą miało zatem miejsce przy piśmie z [...] września 2015 r. Wojewoda wskazał, że bezpośrednim skutkiem prawnym naruszenia obowiązku z art. 41 § 1 k.p.a. jest domniemanie odnośnie do aktualności - posiadanego przez organ - adresu strony, jej przedstawiciela lub pełnomocnika, a także prawna skuteczność doręczenia pisma pod tym adresem. Wojewoda podkreślił, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłość prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec tego jest związany poglądem NSA wyrażonym w ww. wyroku z 14 września 2021 r., że przy wycenie nieruchomości drogowych (tak jak w przedmiotowej sprawie) należy w pierwszej kolejności rozważyć transakcje nieruchomościami drogowymi (przeznaczonymi na cele drogowe), przy czym pozostaje to bez związku z klasą (parametrami) drogi. Nieruchomościami podobnymi będą bowiem nieruchomości o przeznaczeniu drogowym, ustalanym zgodnie z 154 u.g.n., a to ze względu na odpowiednie stosowanie § 36 ust. 1 w zw. z ust. 4 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości. Ponadto NSA nie zgodził się opinią, że obrót działkami przeznaczonymi pod drogi jest pozbawiony cech obrotu rynkowego. Mając powyższe na względzie Wojewoda wskazał, że będący podstawą rozstrzygania w operat szacunkowym z [...] kwietnia 2022 r, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego W. K., z dokonanym potwierdzeniem aktualności spełnia wymogi określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzeniu z dnia [...] września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Operat szacunkowy wskazuje cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, jej przeznaczenie, stopień wyposażenia i zagospodarowania. Wybór podejścia i metody wyceny został przez rzeczoznawcę wystarczająco uzasadniony, a do porównania nieruchomości wycenianej przyjęto nieruchomości podobne. W szczególności Wojewoda podniósł, że w ww. operacie szacunkowym z [...] kwietnia 2022 r. biegła wskazała, że w związku z tym, że [...] października 2007 r. działki przejęte pod drogi publiczne w planie zagospodarowania przestrzennego były przeznaczone pod drogę, w wycenie zastosowano metodologię wyceny określoną w § 36 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego zgodnie z którym w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Mając na uwadze przeznaczenie wycenianej nieruchomości w dniu [...] października 2007 r. pod drogi publiczne, rzeczoznawca zastosował metodologię z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n., zgodnie z którymi: ,,3. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. 4. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia". Rzeczoznawca wskazała, że w niniejszym przypadku alternatywny sposób użytkowania wynikający z miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego to funkcja drogowa a alternatywny sposób użytkowania wynikający z celu wywłaszczenia to również funkcja drogowa. Aktualny sposób użytkowania i alternatywny sposób użytkowania wynikający z celu wywłaszczenia się pokrywają, zatem analizą objęto rynek nieruchomości drogowych. Rzeczoznawca wskazała, że analizując transakcje nieruchomościami drogowymi wzięła pod uwagę rynek niezabudowanych nieruchomości drogowych, na rynku lokalnym obejmującym miasto B., a okresem badania objęto lata 2018-2021 ze względu na małą ilość transakcji na obszarze całego miasta. Zgodnie ze stanowiskiem NSA w niniejszej sprawie, rzeczoznawca na potrzeby analizy rynku nieruchomości drogowych dla miasta B. szczegółową analizą objął transakcje zawierane w drodze aktów notarialnych dotyczące nieruchomości nabytych przez P. B. (zarówno na rzecz Gminy B., M. B. na prawach powiatu, Województwa oraz Skarbu Państwa) na cele drogowe. W badanym okresie czasu stwierdzono wystarczającą ilość transakcji aby określić rynek (do zbioru nieruchomości porównawczych włączono 16 transakcji). W badanych transakcjach zaobserwowano, że najniższe ceny zapłacono za nieruchomości położone na peryferiach miasta, na terenach niezurbanizowanych, niezabudowanych oraz za nieruchomości nabywane pod drogi niższej rangi (lokalne, osiedlowe). Ceny najwyższe zapłacono za nieruchomości położone na terenach zurbanizowanych w otoczeniu zabudowy mieszkaniowej i usługowej, przy głównych drogach oraz za nieruchomości nabywane pod drogi wyższej rangi (drogi główne). Do zbioru nieruchomości porównawczych włączono 16 transakcji nieruchomości jako przedmiotu prawa własności o cenach występujących najczęściej, znajdujących na rynku potwierdzenie. Rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym (str. 23 i 24) wskazała i uzasadniła przesłanki transakcji, którymi kierowała się przy ich wyborze. Uwzględniając powyższe Wojewoda wskazał, prawidłowym jest przyjęcie operatu szacunkowego W. K. jako dowodu w sprawie, albowiem rzeczoznawca dokonał prawidłowego wyboru i właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Rzeczoznawca wziął pod uwagę nieruchomości nabywane pod drogi jako przedmiot prawa własności oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu, dobrał nieruchomości podobne, położone na terenie miasta B., nabywane pod drogi z przeznaczeniem wynikającym z treści mpzp, w odniesieniu do niezabudowanych gruntów. W związku z tym, że operat szacunkowy sporządzony przez W. K. nosi datę [...] kwietnia 2022 r. organ odwoławczy, biorąc pod uwagę zapisy art. 156 u.g.n. wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego z wnioskiem o potwierdzenie jego aktualności. Rzeczoznawca potwierdziła aktualność operatu szacunkowego. Odnosząc się do operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego M. M. na zlecenie Skarżacego Wojewoda podniósł, że operat ten został sporządzony bez uwzględnienia wytycznych zawartych w wyrokach sądów administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie, jako że wyceny nieruchomości pod drogi dokonano z uwzględnieniem parametrów technicznych dróg. W operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy podczas badania rynku nieruchomości określił i utworzył bowiem dwie odrębne analizy i charakterystyki rynku nieruchomości: nieruchomości gruntowe przeznaczone pod drogi publiczne klasy lokalnej i klasy głównej ruchu przyspieszonego. Wojewoda podniósł ponadto, że strony postępowania nie wskazały na potrzebę zewnętrznej kontroli operatu (sporządzonego przez rzeczoznawcę W. K.), o jakiej mowa w art. 157 ust. 1 u.g.n. O taką zaś ocenę może wystąpić każdy, gdyż przepis ten nie ogranicza strony postępowania w możliwości zwrócenia się do organizacji zawodowej rzeczoznawców z wnioskiem o dokonanie oceny kwestionowanego operatu. Odnosząc się do zobowiązania stron do zwrotu kwoty [...]zł, Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 132 ust. 3a u.g.n. jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. W rozpatrywanej sprawie odszkodowanie zostało już ustalone i wypłacone na podstawie decyzji, która została uchylona, w kwocie wyższej niż aktualnie ustalonej przez rzeczoznawcę majątkowego. W takim przypadku nie może dojść do ponownej wypłaty odszkodowania w ustalonej na nowo wysokości. Jeżeli wartość nieruchomości w ponownym postępowaniu została oszacowana inaczej i ustalono odszkodowanie w niższej wysokości, to osoba, której wypłacono odszkodowanie w niewłaściwej wysokości obowiązana jest tę nadwyżkę zwrócić (tak WSA w Łodzi w wyroku z 7 marca 2018 r. sygn. II SA/Łd 35/18). W skardze do Sądu na decyzję Wojewody z [...] września 2023 r. B. J. i R. J. wnieśli o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty z [...] października 2022 r. W skardze zarzucono naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 40 § 2 (k.p.a.) poprzez pominięcie, że w postępowaniu przed organem I instancji pisma kierowane do Stron były adresowane na nieaktualny adres pełnomocnika Stron wskazany organowi w 2015 roku w poprzednim postępowaniu (prawomocnie zakończonym) oraz przez zaniechanie przez organ I instancji kierowania pism bezpośrednio do Stron czy poczynienia jakichkolwiek starań w celu wyjaśnienia adresu osoby, do której należało kierować pisma; b) art. 10 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji niezapewnienie Stronom czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed organem I instancji przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej; c) art. 151 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wycenę działek nr [...] przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod “teren drogi publicznej - ulica klasy głównej ruchu pieszego" należy przeprowadzić przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, podczas gdy w praktyce jedyne transakcje dotyczące nieruchomości przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego pod drogi gminne klasy głównej dokonywane są pomiędzy daną gminą oraz właścicielami (użytkownikami wieczystymi) tych nieruchomości w sytuacji przymusowej (wywłaszczenia), a zatem nie spełniają one kryterium dobrowolności, o którym mowa w art. 151 ust. 1 u.g.n. przez co nieruchomości te powinny być wyceniane w oparciu o przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych do nieruchomości wycenianej; d) art. 151 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 36 ust. 4 rozporządzenia dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez pominięcie przy wycenie nieruchomości dla potrzeb wypłaty odszkodowania rozróżnienia działek przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na "drogi klasy głównej" oraz "drogi klasy lokalnej", czyli sposobu, w jaki nieruchomości przejęte od Skarżących zostały oznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego; e) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności oparcie decyzji odszkodowawczej i decyzji utrzymującej ją w mocy wyłącznie na bezre?eksyjnym przyjęciu, iż operat szacunkowy nieruchomości z 28 kwietnia 2022 r. sporządzony przez W. K. został sporządzony prawidłowo, co doprowadziło do sytuacji, w której to nie organy administracji publicznej, a wyłoniony przez organy rzeczoznawca majątkowy zadecydował o treści zaskarżonej decyzji; f) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie operatu szacunkowego z [...] marca 2023 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego M. M., pomimo iż jest to dokument spójny, logiczny i odzwierciedlający wartość nieruchomości podlegających wywłaszczeniu, a zatem powinien stanowić podstawę ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wszystkie nieruchomości w sprawie powinny być wyceniane w oparciu o przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych. Przy nabywaniu gruntów pod drogi podmiot publiczny w przypadku niepowodzenia rokowań może odwołać się do przymusu państwowego i wbrew woli właściciela (użytkownika wieczystego) doprowadzić do wywłaszczenia takiej nieruchomości. Przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości, mając na względzie treść art. 151 ust. 1 u.g.n. powinny być zatem wyeliminowane wszystkie te transakcje, które były dokonywane przez strony w sytuacji przymusowej. N. odzwierciedlają one bowiem "wartości rynkowej" nieruchomości. Ponadto nawet jeśli założyć, że wycena nieruchomości powinna zostać przeprowadzona w odniesieniu do transakcji drogowych, to czy przy wycenie należało dokonać rozróżnienia działek na "drogi klasy głównej" oraz "drogi klasy lokalnej", to jest tak jak nieruchomości przejęte od Skarżących zostały oznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. Jak słusznie wskazał organ, stosownie do art. 41 § 1 k.p.a. na pełnomocniku ciąży obowiązek zawiadomienia organu o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 40 § 2 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik Skarżących adw. P. K. o zmianie adresu informował organ jedynie pismem z [...] czerwca 2016 r. (k. 187). Słusznie przy tym organ wskazał, że po uchyleniu ostatecznej decyzji Wojewody z [...] września 2017r. nie toczyło się "nowe" postępowanie. Skutek uchylenia decyzji przez sąd administracyjny jest bowiem taki, że mamy do czynienia z nadal toczącym się, niezakończonym postępowaniem administracyjnym, jako że poprzednie rozstrzygnięcie organu kończące sprawę zostało wyeliminowane z obrotu prawnego orzeczeniem sądu (a sąd nie zdecydował o umorzeniu postępowania administracyjnego stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a.). Organ jest zobowiązany zakończyć to nadal toczące się postępowanie stosownym rozstrzygnięciem, będąc związany stanowiskiem sądu administracyjnego. Żaden przepis prawa nie nakazuje w takim przypadku ponownego wszczynania postępowania administracyjnego w tej samej sprawie. Słusznie w konsekwencji w nadal toczącym się postępowaniu (a więc z udziałem tych samych stron i ich pełnomocników) Wojewoda uwzględniał, że pełnomocnikiem Skarżących jest adw. P. K. i doręczał mu pisma pod ostatnio wskazanym przez niego adresem tj. Rondo ONZ 1, 00-124 W.. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. "oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie", a w konsekwencji niezapewnienie Stronom czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed organem I instancji przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej. Jak wielokrotnie wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych - dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania, koniecznym jest wykazanie, że jej naruszenie uniemożliwiło skarżącemu przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w konsekwencji tego, realizację przysługujących jej praw, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. np. wyrok NSA z 27 listopada 2024 r., sygn. II OSK 329/22). W niniejszej sprawie Skarżący tego rodzaju wywodu nie czynią, a tym samym zarzut jest niezasadny. Należy przy tym zauważyć, że nawet jeżeli dojdzie do naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. (co w niniejszej sprawie nie zachodzi) poprzez brak doręczenia pism ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, to takie naruszenie nie zawsze musi prowadzić do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Ocenę skutków pominięcia w danej sprawie pełnomocnika każdorazowo odnieść bowiem należy do okoliczności konkretnej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu wpływu tego uchybienia na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2023 r., sygn. II GSK 310/20, LEX nr 3571386). Niezasadne są także pozostałe zarzuty skargi. Zarzuty te w istocie dążą do podważenia stanowiska zawartego w wydanym w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2021 r. sygn. I OSK 3779/18. W wyroku tym NSA wskazał, że nie jest trafny zarzut naruszenia art. 151 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 36 ust. 4 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego - NSA nie podzielił opinii, "że ze względu na możliwość zastosowania trybu wywłaszczenia, obrót działkami przeznaczonymi pod drogi pozbawiony jest cech obrotu rynkowego. Właściciele tych działek nie mają obowiązku przystępować do zawarcia umowy z podmiotem publicznoprawnym, nie mają również współcześnie, odmiennie jak to było w przeszłości, zastosowania sztywne tabele cen czy przeliczniki służące określeniu wartości. Odmiennie niż w przypadku działek zajętych już pod drogi publiczne, nie ma także ograniczenia możliwości dokonywania obrotu terenami przeznaczonymi pod drogi, kontrahentami nie muszą być zatem wyłącznie podmioty publicznoprawne, możliwe jest zatem istnienie rynku obrotu takimi nieruchomościami, co uwzględnia regulacja § 36 ust. 4 rozporządzenia." Ponadto NSA w ww. wyroku wskazał, że brak jest podstaw, aby wyceny nieruchomości drogowych dokonywać z uwzględnieniem parametrów technicznych dróg. NSA wyraźnie wskazał (str. 14 uzasadnienia wyroku NSA), że nie jest prawidłowe określanie przeznaczenia wycenianych działek poprzez określnie, że stosownie do planu miejscowego dwie z nich (działki 103/2 i 105/2) są przeznaczone pod teren drogi publicznej – ulicę klasy lokalnej (8 KD-L), zaś dwie (działki 103/3 i 104/2) przeznaczone są pod teren drogi publicznej – ulicę klasy głównej ruchu przyspieszonego (11 KD-GP). NSA podniósł (str. 15 uzasadnienia), że zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r., nr 164, poz. 1587) "dla oznaczenia przeznaczenia terenu pod drogi publiczne służy oznaczenie literowe KD. Oznaczeniu przeznaczenia terenu w planie obowiązującym dla przedmiotowych działek służą zatem symbole 8 KD i 11 KD. Zgodnie z § 4 pkt 9a powoływanego rozporządzenia, w planie oznacza się też ustalenia dotyczące zasad modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji, które powinny zawierać w szczególności określenie układu komunikacyjnego wraz z ich parametrami oraz klasyfikacją ulic i innych szlaków komunikacyjnych. Użyte w planie oznaczenia "L" oraz "GP" to symbole klas dróg według ich parametrów, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. 2016, poz. 124 ze zm.). Symbole te pozostają zatem bez związku z kwestią przeznaczenia terenu (pod drogi publiczne) jak i z kwestią kategorii drogi publicznej, w szczególności bowiem drogi gminne mogą spełniać wymagania zarówno klasy "L", jak i klasy "GP"." Słusznie wskazuje Wojewoda, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłość prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wobec tego zarówno organ jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie jest związany opisanym wyżej poglądem NSA wyrażonym w ww. wyroku z 14 września 2021 r. Konsekwentnie zatem należy uznać, że organ określając w zaskarżonej decyzji wysokość odszkodowania za nieruchomości zasadnie oparł się przy określaniu wartości nieruchomości na operacie szacunkowym A. K. z [...] kwietnia 2022 r., który został sporządzony zgodnie z ww. stanowiskiem NSA. W operacie tym, stosownie do stanowiska NSA rzeczoznawca majątkowy ustalił, że istnieje rynek nieruchomości o przeznaczeniu drogowym, wobec czego nie było podstaw, aby stosownie do § 36 ust. 4 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego określać wartość nieruchomości Skarżących przy uwzględnieniu wartości nieruchomości przyległych. Ponadto ustalając wartość nieruchomości drogowych biegła, stosownie do stanowiska NSA nie uwzględniała klas technicznych dróg (droga klasy lokalnej L, droga klasy głównej ruchu przyspieszonego – GP), a jedynie dokonała rozróżnienia ze względu na rangę dróg (droga główna oraz droga lokalna, osiedlowa), która według jej badań wpływa na poziom cen. Przedstawiony przez Skarżących wraz z odwołaniem operat szacunkowy M. M. nie mógł być uwzględniony przez organ. Biegła bowiem, niezgodnie z wiążącym w niniejszej sprawie stanowiskiem NSA, przy wycenie działek nr [...] poszukiwała rynku nieruchomości drogowych opisywanych w szczególności jako "droga klasy głównej ruchu przyspieszonego" (droga klasy GP – por. str. 25 operatu). To założenie doprowadziło do stwierdzenia, że tak określonego rynku nieruchomości drogowych nie można wyodrębnić. Wobec tego biegła dokonała wyceny ww. działek w oparciu o transakcje dotyczące nieruchomości o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych (punkt 8.8. na str. 31 operatu) tj. w oparciu o ceny nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną oraz mieszaną (pkt 8.9 – str. 32 operatu). Tak dokonana wycena ta nie mogła być przyjęta za podstawę rozstrzygania organu, jako że – jak wyżej wskazano jej podstawą jest niezgodne ze stanowiskiem NSA założenie, że należy wyodrębniać rynki nieruchomości o przeznaczeniu drogowym w oparciu o ich cechę w postaci klasy technicznej drogi (w tym klasę GP). Ze względu na powyższe, stwierdzając ponadto, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa także w zakresie nie objętym zarzutami skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło