II SA/Bd 1346/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego z Funduszu Pracy oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent G., działając na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.: Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy", orzekł o nienależnym pobraniu przez A. N. świadczenia pieniężnego finansowanego z Funduszu Pracy za okres od 1 lipca 2009 r. do 31 marca 2010 r. w wysokości 7.365,10 zł brutto, nakładając jednocześnie na wyżej wskazaną obowiązek zwrotu tego świadczenia w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż w związku z uzyskaniem informacji o pobieraniu przez A. N. w okresie odbywania stażu renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, Prezydent G. decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił decyzje własne z dnia [...] dotyczące A. N.: w sprawie przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 27 stycznia 2010 r. oraz w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 26 stycznia 2010 r. w związku z zakończeniem w dniu 25 stycznia 2010 r. odbywania stażu, orzekając jednocześnie utratę prawa do stypendium z dniem 1 lipca 2009 r. z powodu nabycia prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ponadto decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent G. orzekł o utracie przez A. N. statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 lipca 2009 r. Organ I instancji podkreślił, że wobec faktu pobierania przez A. N. od dnia 1 lipca 2009 r. renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, wypłacone jej w związku z odbywaniem stażu stypendium za okres od 1 lipca 2009 r. do 31 marca 2010 r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Od decyzji pierwszoinstancyjnej A. N. wniosła odwołanie do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego, domagając się jej unieważnienia w części dotyczącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. Odwołująca się podniosła, iż skarżoną decyzją pozbawiono ją prawa do wynagrodzenia za wykonaną pracę. Zauważyła, że sytuacja materialna jej rodziny nie pozwala na zwrot tak dużej kwoty pieniężnej. Ponadto skarżąca podkreśliła, iż Powiatowy Urząd Pracy mógł wcześniej dowiedzieć się o fakcie pobierania przez nią renty rodzinnej i odmówić jej ponownego przyznania prawa do stypendium. Wskazała również, iż nie została w wystarczający sposób poinformowana o możliwości utraty statusu osoby bezrobotnej. Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, po rozpatrzeniu odwołania A. N., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta G. z dnia [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż niewątpliwe jest, że osoba, która nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, traci status osoby bezrobotnej. Zgodnie z tym przepisem bezrobotnym jest osoba, która nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku A. N. przyznanie prawa do renty rodzinnej od dnia 1 lipca 2009 r. w wysokości 675,10 zł spowodowało, iż od dnia 1 lipca 2009 r. przestała ona spełniać ustawowe warunki uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Dalej wskazano, iż za nienależnie pobrane świadczenie, zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uważa się m.in. świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Tymczasem A. N. podczas rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu 21 sierpnia 2008 r. została poinformowana o konieczności zawiadomienia urzędu w ciągu 7 dni o zaistnieniu okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Strona została również pouczona o sytuacjach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej. W rozdziale II pkt 7 druku "Informacja dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy" znajduje się zapis, iż status bezrobotnego ma osoba, która nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia. Zaznajomienie z powyższym odwołująca się potwierdziła własnoręcznym podpisem na otrzymanym druku w dniu 10 lutego 2009 r. Wobec tego, zdaniem organu odwoławczego, skarżąca wiedziała o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej oraz obowiązku zgłoszenia w urzędzie faktu nabycia uprawnień do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jednakże, jak wynika z całości akt sprawy, strona dopiero w dniu 14 kwietnia 2010 r. oraz w dniu 16 kwietnia 2010 r. przedstawiła na wezwanie w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące renty rodzinnej, nie zgłaszając wcześniej faktu nabycia od dnia 1 lipca 2009 r. prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zatem stypendium z tytułu odbywania stażu wypłacone odwołującej się za okres od 1 lipca 2009 r. do 31 marca 2010 r. w kwocie 7.365,10 zł jest w świetle obowiązujących przepisów świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego A. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca podniosła, iż w okresie odbywania stażu swoje obowiązki wykonywała sumiennie, a otrzymywane świadczenie stanowiło dla niej swego rodzaju wynagrodzenie za pracę świadczoną w ramach stażu. Dlatego też nie może zgodzić się ze stanowiskiem Powiatowego Urzędu Pracy w G., iż stypendium otrzymane za okres od 1 lipca 2009 r. do 31 marca 2010 r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Podkreśliła także, że nie miała świadomości, iż nabycie od dnia 1 lipca 2009 r. prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę będzie skutkowało utratą statusu osoby bezrobotnej, ponieważ doręczenia druku "Informacja dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", o którym pisze Wojewoda Kujawsko-Pomorski, nie można uznać za czynność równoznaczną z udzieleniem pełnej i rzetelnej informacji osobie podlegającej rejestracji. W ocenie skarżącej Powiatowy Urząd Pracy w G. winien dokonać dogłębnej weryfikacji jej danych przed wydaniem skierowania na staż. Urząd ten miał bowiem wiedzę dotyczącą przysługującego jej prawa do renty rodzinnej, w związku z czym ustalenie aktualnej wysokości tej renty winno nastąpić przy weryfikacji danych mającej na celu ustalenie spełniania warunków do skierowania na staż. Natomiast Powiatowy Urząd Pracy dopiero w lutym 2010 r. podjął czynności mające na celu dokonanie ustaleń w przedmiocie renty rodzinnej. Tym samym, w opinii skarżącej, organ zatrudnienia nie dołożył należytej staranności przy realizacji nałożonych na niego zadań, naruszając wyrażoną w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadę informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i proceduralnego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonego aktu, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie opiera rozstrzygnięcia na kryteriach słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne pozostaje, że uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącej. Od dnia 1 lipca 2009 r. została przyznana jej renta rodzinna w wysokości 675,10 zł brutto, czym nastąpiło przekroczenie połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. 638 zł brutto, ponieważ zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (M. P. z 2008, Nr 55, poz. 499) wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę od dnia 1 stycznia 2009 r. wynosiła 1.276 zł. W 2010 r. nastąpiła zmiana wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę od dnia 1 stycznia 2010 r., które wynosi 1.317 zł (połowa stanowi 658 zł). To, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej, oraz że uchylone zostały w wyniku wznowionego postępowania decyzje o przyznaniu jej stypendium w okresie odbywania stażu i orzeczono o utracie prawa do stypendium z dniem 1 lipca 2009 r. z powodu nabycia prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia, również nie jest sporne. Orzeczenia wydane w powyższym zakresie są ostateczne (decyzja o utracie stypendium z dnia [...], nr [...], k. - 36 akt administracyjnych, oraz decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej z dnia [...], nr [...], k. - 37 akt administracyjnych). Jak wynika z akt sprawy skarżąca została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, zawartych w informacji dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy, co potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu 21 sierpnia 2008 r. Ponownie informację podpisała własnoręcznie w dniu 10 lutego 2009 r. Kontroli Sądu poddane zostało w związku z wniesioną skargą orzeczenie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] w przedmiocie nienależnie pobranego przez skarżącą stypendium z tytułu odbywania stażu w kwocie 7.365,10 zł brutto za okres od 1 lipca 2009 r. do dnia 31 marca 2010 r. i obowiązku jego zwrotu w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Podstawę materialnoprawną powyższego orzeczenia stanowi przepis art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z treścią powyższego przepisu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zostały spełnione przesłanki ustawowe, na podstawie których powstał po stronie skarżącej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium z tytułu odbywania stażu. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż decyzją Prezydenta G. z dnia [...], nr [...], zostały skutecznie usunięte z obrotu prawnego decyzje o przyznaniu stypendium oraz orzeczono o utracie prawa do stypendium z dniem 1 lipca 2009 r. Ponadto na mocy decyzji ostatecznej skarżąca utraciła z tym samym dniem status osoby bezrobotnej. Decyzje te wywołały taki skutek, że od dnia 1 lipca 2009 r. skarżącej nie przysługiwało stypendium z tytułu odbywania stażu. Powyższe decyzje ostateczne przesądziły zarazem o tym, że skarżąca od dnia 1 lipca 2009 r. stypendium pobierała bezpodstawnie jako świadczenie nienależne, a więc świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, zaś skarżąca jako osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o tych okolicznościach. Okolicznością powodującą ustanie prawa do pobierania stypendium było to, że od dnia 1 lipca 2009 r. uległ zmianie dochód skarżącej. Nabyła ona bowiem prawo do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okoliczność ta skutkowała utratą statusu osoby bezrobotnej, ponieważ w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba, która nie nabyła prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przyznanie renty na skarżącą jednoosobowo wywołało obowiązek zawiadomienia organu o tym fakcie. Zgodnie bowiem z art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz zaistnienia innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. W tych okolicznościach nie można uwzględnić zarzutu skarżącej, że nie wiedziała o ciążących na niej obowiązkach. Organ zapoznał skarżąca w informacji dla osoby bezrobotnej o jej prawach i obowiązkach, które miały umocowanie w ustawie. Również za niezasadny należy uznać zarzut, że stypendium wypłacane z tytułu stażu nie może być nienależnym świadczeniem, ponieważ stanowi ono gratyfikację za rzetelnie wykonaną pracę. Z takim stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić. Należy zauważyć, iż instytucja stażu uregulowana jest w art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z przepisem ust. 4 zdanie 1 tego artykułu staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, według programu określonego w umowie. W ust. 6 stwierdzono natomiast, że bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120 % kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 wspominanej wyżej ustawy, wypłacane przez starostę; przepisy art. 41 ust. 6 oraz art. 80 stosuje się odpowiednio. Za okres, za który przysługuje stypendium, zasiłek nie przysługuje. Stypendium to jest świadczeniem finansowanym ze środków Funduszu Pracy na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 17 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie stanowi zaś wynagrodzeniem z tytułu zatrudnienia. Z osobą odbywającą staż nie jest bowiem podpisywana umowa o pracę. Istotną kwestią jest ponadto zawarta w uzasadnieniu decyzji organu II instancji informacja, iż zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty m. in. nienależnie pobrane świadczenie, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w tym artykule, na przykład nieposiadanie majątku, z którego można dochodzić należności, czy pozbawienie osoby, która pobrała nienależne świadczenie albo osoby pozostającej na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.