II SA/Bd 137/16

WyrokWSA w Bydgoszczy2017-03-14

Skład orzekający: Elżbieta Piechowiak, Anna Klotz, Jerzy Bortkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wykonana bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlega nakazowi rozbiórki, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej?
Ratio decidendi
Rozbudowa budynku mieszkalnego wykonana bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną. W przypadku, gdy inwestor nie przedłoży wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie w ramach postępowania legalizacyjnego, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki obiektu lub jego części, zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, stwierdzając, że została ona zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestorka nie przedłożyła wymaganych dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej, mimo wstrzymania robót i wyznaczenia terminu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Inwestorka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak ( spr ) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2017r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (PINB), na podstawie 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 83 ust. 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 80 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej powoływanej jako pb) nakazał skarżącej R. S. rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr geod. [...] w R. ul. [...] zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, a polegającej na dobudowie do bryły głównej budynku o wymiarach w rzucie poziomym 9,65 m x 10,60 m następujących części: segmentu mieszkalnego o wymiarach 9,85 m x 5,82 m od strony północno-zachodniej, składu opału o wymiarach 3,62 m x 3,14 m od strony północno-wschodniej, werandy o wymiarach 2,19 m x 3,58 m od strony południowo-wschodniej oraz segmentu gospodarczego o wymiarach 4,44 m x 6,14 m od strony południowo-zachodniej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z materiału dowodnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrza Miasta R. zatwierdził projekt budowlany i udzielił skarżącej pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego - domku jednorodzinnego typu [...], studni kopanej oraz wybieralnego osadnika ścieków na działce o aktualnym nr geod. [...] w R. ul. [...], że zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym powyższe pozwolenie dotyczyło niepodpiwniczonego parterowego budynku mieszkalnego w kształcie prostokąta o wymiarach 9,55 m x 10,45 m o powierzchni 99,80 m2, oraz że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta R. udzielił skarżącej pozwolenia na użytkowanie ww. domku jednorodzinnego. Powyższe parametry budynku, jak podkreślił organ, nie były zgodne ze stanem nieruchomości zastanym w czasie kontroli przeprowadzonej przez organ w dniu [...] r., jako że ta wykazała, iż bryła budynku zbudowana jest na rzucie litery L o długościach boków 16,50 m x 15,96 m z werandą o wymiarach 2,19 m x 3,58 m od strony południowo-wschodniej i pomieszczeniem składu opału o wymiarach 3,62 m x 3,14 m od strony północno-wschodniej. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że budynek mieszkalny został zrealizowany w latach [...] (dowód: wyjaśnienia podczas kontroli pełnomocnika skrzącej – K. K.), że jeszcze przed zakończeniem budowy do dnia [...] r. (data sporządzenia operatu pomiarowego [...]) skarżąca rozbudowa powyższy budynek mieszkalny o murowaną dobudowę od strony południowo-zachodniej o wymiarach 4,44 m x 6,14 m (budynek gospodarczy) z dachem kopertowym powiązanym jednolicie z dachem budynku istniejącego (dobudowa wyposażona w instalację elektryczną i centralnego ogrzewania) oraz murowaną dobudowę od strony południowo-wschodniej o wymiarach rzeczywistych 2,19 m x 3,58 m (weranda) z dachem trzyspadowym (dowód: operat pomiarowy [...] z dnia [...] r. w ramach którego zinwentaryzowany został budynek mieszkalny składający się z bryły głównej o wymiarach 10,60m x 9,65m, dobudowy od strony południowo-wschodniej o wymiarach 2,15m x 3,55m oraz dobudowy od strony południowo-zachodniej o wymiarach 6,10 m x 4,30m). Poza tym w okresie pomiędzy dniem [...] r. a dniem [...] r. (data sporządzenia operatu technicznego [...]) skarżąca po raz kolejny rozbudowała budynek mieszkalny o murowaną dobudowę od strony północno-zachodniej (segment mieszkalny) o wymiarach 9,85 m x 5,82 m (wymiary wynikające z operatu technicznego [...]) z dachem kopertowym powiązanym jednolicie z dachem budynku istniejącego (dobudowa wyposażona w instalację elektryczną i centralnego ogrzewania) oraz dobudowę od strony północno-wschodniej o wymiarach rzeczywistych 3,14 m x 3,62 m (skład opału) ze ścianami częściowo murowanymi i częściowo drewnianymi oraz z jednospadowym dachem opartym na płatwii przytwierdzonej do ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego (dowód: operat pomiarowy [...] z dnia [...] r.). Powyższe wymiary przyjęto z pomiarów PINB gdy możliwy był bezpośredni pomiar poszczególnych dobudów, natomiast tam gdzie wymiary dobudowy trzeba było oszacować przyjęto wymiary z operatów geodezyjnych. Pomimo realizacji opisanej rozbudowy budynku mieszkalnego skarżąca, jak stwierdził organ, nie przedstawiła ani podczas kontroli ani w toku postępowania administracyjnego dokumentacji budowlanej w postaci decyzji o pozwoleniu na rozbudowę czy dobudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], która świadczyłaby o legalności wykonania przedmiotowej rozbudowy (a więc budynku w kształcie zastanym podczas oględzin nieruchomości w dniu [...] r.). Przedłożone natomiast przez skarżącą (inwestora) projekty budowlane: dobudowy budynku gospodarczego z [...] i rozbudowy budynku mieszkalnego z [...] (odzwierciedlającego dobudowę od strony północno- zachodniej) nie zostały opatrzone żadną pieczęcią wskazująca, że projekty zostały zatwierdzone decyzją o pozwoleniu na budowę. Także przedłożone przez skarżącą decyzja o warunkach zabudowy (z dnia [...] r. dla rozbudowy budynku gospodarczego i z dnia [...] r. dla rozbudowy części północno-zachodniej) nie stanowią o legalności wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego, gdyż decyzje o warunkach zabudowy nie stanowią pozwolenia na realizację tychże robót i nie gwarantują, że takie pozwolenie skarżąca ostatecznie uzyskała. Znajdujące się zaś w aktach sprawy oświadczenie kierownika budowy R. S. z dnia [...] r. o zakończeniu budowy budynku gospodarczego i dobudowy budynku mieszkalnego, w którym zostało wskazane, że roboty wykonane zostały zgodnie z wymogami prawa budowlanego, projektem budowlanym, warunkami pozwolenia na budowę, przepisami i obowiązującymi [...] Normami, że teren budowy doprowadzony został do należytego stanu i porządku oraz że obiekt nadaje się do użytkowania z dniem [...] r., w ocenie organu również nie może stanowić dowodu legalności rozbudowy, gdyż oświadczenie to stanowi jedynie potwierdzenie, że prace była prowadzona pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane, zaś dwukrotnie przesłuchany w charakterze świadka w toku postępowania R. S. potwierdził, że wykonywał projekty budowlane dla i był też kierownikiem budowy, a nadto zeznał, iż nie zajmował się sprawami uzyskania przez inwestora pozwoleń na budowę, ani że nie prowadzi archiwum pozwoleń na budowę. PINB podkreślił, że także Burmistrz Miasta R., jako organ właściwy do wydawania pozwoleń na budowę w rozpatrywanym okresie realizacji rozbudowy tj. w latach [...], kilkukrotnie pisemnie poinformował, że decyzje o pozwoleniu na budowę w zakresie przedmiotowej rozbudowy lub dobudowy nie zostały wydane i że w rejestrach pozwoleń na budowę, posiadanej dokumentacji archiwalnej i innych dokumentach organu administracji architektoniczno-budowlanej nie znajdują się żadne dokumenty (brak pozwolenia na rozbudowę, brak decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę) potwierdzające legalność dokonanej rozbudowy (pisma Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r.). W tych okolicznościach organ uznał za udowodnione, że na żadną zrealizowaną dobudowę budynku mieszkalnego na działce o nr [...] skarżąca nie uzyskała decyzji o pozwoleniu na zrealizowane rozbudowy budynku mieszkalnego i że tym samym strona naruszyła art. 28 pb. W świetle wskazanych ustaleń faktycznych potwierdzających wykonanie przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego w warunkach samowoli budowlanej oraz powołując się na przepisy art. 48 ust. 1-3 pb, organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie istniała możliwość usankcjonowania dokonanej samowoli, dlatego też postanowieniem z dnia [...] r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z rozbudową budynku mieszkalnego na działce nr [...] oraz nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia [...] r. określonych dokumentów (m.in. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla ww. inwestycji, czterech egzemplarzy projektu budowlanego). Skarżąca w wyznaczonym terminie nie przedłożyła jednak wymaganych dokumentów, natomiast w dniu [...] r. złożyła wniosek o umorzenie postępowania odnośnie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych uzasadniając, że rozpatrywana rozbudowa była przeprowadzona zgodnie z przepisami i sztuką budowlaną oraz że nie naruszyła art. 28 pb. W związku z tym, iż skarżąca nie spełniła obowiązku przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów warunkujących legalizację dokonanej samowoli budowlanej, organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 48 ust. 4 pb zobowiązany był zastosować w sprawie art. 48 ust. 1 pb, czyli nakazać rozbiórkę wykonanej nielegalnie rozbudowy budynku mieszkalnego. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie w którym wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji, podniosła że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż jest ona krzywdząca i nie odpowiada stanowi faktycznemu, a rozbudowa była przeprowadzona zgodnie z przepisami w tym czasie obowiązującymi i zgodnie ze sztuką budowlaną. Skarżąca stwierdziła, że postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe powinno zostać umorzone. Po rozpatrzeniu ww. odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji powtórzył w całości okoliczności faktyczne i prawne wskazane w decyzji organu I instancji. Odnosząc się natomiast do treści odwołania organ podkreślił, że na dokonaną rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego skarżąca nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających, iż została ona zrealizowane legalnie. Skarżąca nie posiada wydanego przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej pozwolenia na realizację rozbudowy i taki stan nie pozwala na umorzenie postępowania administracyjnego przez organ nadzoru budowlanego. W tym kontekście organ zaznaczył, że przechowywanie dokumentacji dotyczącej obiektu budowlanego jest obowiązkiem inwestora wynikającym z art. 63 pb. Na powyższą decyzję organ II instancji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji, zarzuciła organowi naruszenie art. 48 ust. 2 i 3 pb poprzez żądanie dokumentów w sytuacji gdy rozbudowa była przeprowadzona zgodnie z przepisami w tym czasie obowiązującymi i zgodnie ze sztuką budowlaną, a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Argumentują skargę skarżąca wskazała, że rozbudowa domu nastąpiła na podstawie pozwolenia na budowę, że nie jest jej winą, iż nie zachowały się dokumenty potwierdzające fakt otrzymania pozwolenia na budowę i ,że w tej sytuacji w sprawie nie powinien mieć zastosowanie art. 48 ust 4 pb. Wobec powyższego storna wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej powoływanej jako pb) roboty budowlane - a takie stanowi sporna rozbudowa budynku mieszkalnego na działce nr geod. [...] w R. ul [...] - można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Sankcją prawną przewidzianą w prawie budowlanym za naruszenie powyższej normy (budowa obiektu bez pozwolenia na budowę) jest nakaz rozbiórki orzeczony w trybie art. 48 ust. 1 pb. Zgodnie z treścią tego przepisu właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nakaz wyrażony w art. 48 ust. 1 pb, stanowi sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów ustawy Prawo budowlane, która rodzi nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Dlatego też ustawodawca przewidział w kolejnych przepisach art. 48 oraz w art. 49 pb możliwość zalegalizowania dokonanych samowolnie robót budowlanych. Warunkiem jednak legalizacji obiektu jest po pierwsze stwierdzenie przez organ możliwości jej dokonania tj. ustalenie że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku jego braku z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2), i w następstwie takiego ustalenia, w drodze postanowienia, wstrzymanie przez organ prowadzenia dalszych robót budowlanych (gdy są one w toku) i zobowiązanie inwestora do przedstawienia w wyznaczonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 prawa budowlanego (w tym przede wszystkim projektu budowlanego). Po drugie zaś, stosownie do art. 49 ust. 1 i 2 pb, zbadanie przez organ przedłożonych przez inwestora dokumentów z punktu widzenia ich kompletności i zgodności z przepisami prawa budowlanego (art. 49 ust. 1) oraz ustalenie w drodze postanowienia wysokość opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 2). Tylko spełnienie łączne tych przytoczonych warunków stwarza możliwość skutecznego przeprowadzenia postępowania naprawczego i w konsekwencji wydania decyzji zatwierdzającej przedłożony w jego toku przez inwestora projekt budowlany (art. 49 ust. 4 prawa budowlanego). Odnosząc przytoczone regulacje do okoliczności przedmiotowej sprawy należy wskazać, że orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że w sprawie doszło do samowoli budowlanej. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy decyzji z dnia [...] r. nr [...] Burmistrza Miasta R. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej skarżącej pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego - domku jednorodzinnego typu [...], studni kopanej oraz wybieralnego osadnika ścieków na działce o aktualnym nr geod. [...] w R. ul. [...], a w szczególności z treści projektu budowlanego, stanowiącego złącznika nr 1 do decyzji nr [...] jednoznacznie wynika, że udzielone pozwolenie na budowę dotyczyło niepodpiwniczonego parterowego budynku mieszkalnego w kształcie prostokąta o wymiarach 9,55 m x 10,45 m o powierzchni 99,80 m2. Nie ulega również wątpliwości, że wskazane parametry budynku mieszkalnego nie odpowiadały parametrom budynku stwierdzanym podczas kontroli przeprowadzonej przez organ w dniu [...] r. na działce [...], gdyż ta wykazała, że bryła budynku zbudowana jest na rzucie litery L o długościach boków 16,50 m x 15,96 m z werandą o wymiarach 2,19 m x 3,58 m od strony południowo-wschodniej i pomieszczeniem składu opału o wymiarach 3,62 m x 3,14 m od strony północno-wschodniej. Ewidentne w sprawie jest także to, że skarżąca nie przedłożyła organowi decyzji o pozwoleniu na rozbudowę czy dobudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], jak też decyzji o zmianie udzielonego pozwalnia na budowę. Przedłożone zaś przez skarżącą dokumenty (projekty budowlane dobudowy budynku gospodarczego z [...] i rozbudowy budynku mieszkalnego w części północno-zachodniej z [...], decyzje o warunkach zabudowy z dnia [...] r. dla rozbudowy budynku gospodarczego i z dnia [...] r. dla rozbudowy części północno-zachodniej) nie mogą stanowić o legalności wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego, gdyż przepis art. 28 ust. 1 pb wiąże uprawnienie do realizacji robót budowlanych tylko i wyłącznie z decyzją o pozwoleniu na budowę (wymogiem jej uzyskania przed rozpoczęciem robót budowlanych), a nie niezatwierdzonym projektem budowlanym, czy decyzją o warunkach zabudowy, stanowiącą jedynie promesę możliwości otrzymania pozwolenia na budowę. W świetle treści art. 28 ust. 1 pb bez znaczenia dla stwierdzenia samowoli budowlanej pozostaje także znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie kierownika budowy R. S. z dnia [...] r. zważywszy, że w toku postępowania zeznał on, iż nie zajmował się sprawami uzyskania przez inwestora pozwoleń na budowę. Skarżąca, celem wykazania legalności zrealizowanej rozbudowy i uwolnienie się od zarzuty samowolni budowlanej, powinna była zatem przedłożyć decyzję o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalnego, ewentualnie decyzję o zmianie udzielanego pozowania na budowę. Tego jednak w sprawie nie uczyniła. Podkreślić należy z art. 63 ust. 1 pb wynika obowiązek właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego przechowywania przez cały okres istnienia obiektu m.in. dokumentacji budowy, przez która zgodnie z art. 3 pkt 13 należy rozumieć pozwolenie na budowę wraz z załączonym projektem budowlanym (także dziennik budowy, protokoły odbiorów częściowych i końcowych). Istotnym w sprawie jest, że również organ właściwy do udzielenia pozwolenia na budowę w latach [...] tj. Burmistrz M. R. kilkukrotnie pisemnie poinformował, że nie zostały wydane decyzje o pozwoleniu na budowę w zakresie przedmiotowej rozbudowy lub dobudowy i że w rejestrach pozwoleń na budowę, posiadanej dokumentacji archiwalnej i innych dokumentach organu administracji architektoniczno-budowlanej nie znajdują się żadne dokumenty potwierdzające legalność dokonanej rozbudowy (pisma Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r.). W tych okolicznościach należało przyjąć, że przedmiotowa rozbudowa została zrealizowana nielegalnie. Ani strona skarżąca, ani właściwe organy administracji architektoniczno-budowlanej nie posiadają dokumentów, które w świetle przepisów prawa (art. 28 ust. 1 pb) potwierdzałyby zgodność z prawem wykonanej rozbudowy. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie pozwolenie na budowę z dnia [...] r., na podstawie którego został wykonany w latach [...], zgodnie z zatwierdzonym projektem budowanym, stanowiącym załącznik nr 1 do decyzji z dnia [...] r., budynek mieszkalny o wymiarach 9,55 m x 10,45 m, w stosunku do którego w dniu [...] r. zostało wydane pozwolenia na użytkowanie (dowód: wyjaśnienia K. K. podczas kontroli z dnia [...]., decyzja Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowanego i udzieleniu pozwolenie na budowę wraz z projektem budowlanym budynku mieszkalnego - domku jednorodzinnego typu [...], studni kopanej oraz wybieralnego osadnika ścieków, decyzja Burmistrza Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie domku jednorodzinnego, operat pomiarowy [...] z aktualizacji mapy sytuacyjno-wysokościowej z dani [...] r., oświadczenie kierownika budowy zawarte w dzienniku budowy nr [...]). Skoro więc zgodnie z prawem, na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę z dnia [...]. mógł być i został wykonany budynek mieszkalny o wymiarach 9,55 m x 10,45 m, a podczas kontroli organu przeprowadzonej w dniu [...] r. stwierdzone zostało, że bryła budynku zbudowana jest na rzucie litery L o długościach boków 16,50 m x 15,96 m z werandą o wymiarach 2,19 m x 3,58 m od strony południowo-wschodniej i pomieszczeniem składu opału o wymiarach 3,62 m x 3,14 m od strony północno-wschodniej, to tym samym należało uznać, iż roboty budowlane wykraczające poza bryłę budynku mieszkalnego o wymiarach 9,55 m x 10,45 m stanowią rozbudowę przedmiotowego obiektu zrealizowaną w warunkach samowoli budowlanej. Organy obu instancji prawidłowo określiły na podstawie operatów geodezyjnych oraz wyników oględzin z dnia [...] r. zakres (dobudowa segmentu mieszkalnego, budynku gospodarczego, składu opału, werandy), termin realizacji (do dnia [...] r. - w zakresie realizacji budynku gospodarczego i werandy, pomiędzy [...] r. a [...] r. – w zakresie realizacji segmentu mieszkalnego i składu opału) oraz parametry nielegalnej rozbudowy budynku mieszkalnego. W konsekwencji poczynienia prawidłowego ustalenie, że wykonane przez skarżącą roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku mieszkalnego zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej, organ I instancji przeprowadził w sprawie postępowanie legalizacyjne. Takie działanie organu odpowiadało normie prawnej zrekonstruowanej ze wskazanych wyżej przepisów art. 48 - 49 pb, nakazującej organowi orzec o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy postępowanie legalizacyjne, którego celem jest zalegalizowanie powstałej samowoli budowlanej albo nie będzie w ogóle możliwe do przeprowadzenia (np. w sytuacji gdy obiekt budowlany znajduje się na terenie który w ogóle nie może być zainwestowany), albo nie doprowadzi do wskazanego powyżej celu z uwagi na nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie przez inwestora niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 pb, stwierdzenie i nieusunięcie naruszeń w zakresie objętym regulacją art. 49 ust. 1 pkt 1-3 pb oraz nieuiszczenie przez inwestora opłaty legalizacyjnej. Z treści przepisów 48 - 49 pb art. 49b prawa budowlanego wynika, iż przyjęte w nim rozwiązanie legislacyjne stwarza przede wszystkim inwestorowi możliwość zalegalizowania określonego obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a dopiero w razie braku takiej możliwości z przyczyn wymienionych powyżej, obliguje właściwy organ do orzeczenia o nakazie rozbiórki. W sytuacji zatem braku przesłanek wykluczających wszczęcie postępowania legalizacyjnego (a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie) organ zobligowany jest do przeprowadzenia procesu legalizacji samowoli budowlanej, zobowiązując w pierwszej kolejności inwestora do przedłożenia, w wyznaczonym terminie określonych w art. 48 ust. 3 pkt 1-2 dokumentów, w celu ostatecznej weryfikacji możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Tak też zasadnie uczynił organ I instancji wydając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 pb postanowienie z dnia [...] r., którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z rozbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr geod. [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz nałożył na inwestora tj. skarżącą obowiązek przedstawienia wskazanych w postanowieniu dokumentów w terminie do [...] r., w tym m.in. projektu budowlanego i decyzji o warunkach zabudowy. Skarżąca nie przedstawiła jednak organowi pierwszej instancji wymaganych dokumentów w określonym terminie, w związku z czym utraciła przyznane jej prawo do legalizacji samowoli budowlanej, która nie jest obowiązkiem, lecz uprawnieniem inwestora. Podkreślić należy, że o konsekwencjach nie wykonania nałożonego obowiązku oraz o pozostałych warunkach legalizacji samowoli budowlanej skarżąca została poinformowana w pouczeniu postanowienia z dnia [...] r. Wobec zatem nie spełnienia przez skarżącą w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 pb, stanowiących obligatoryjny warunek legalizacji samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był stosownie do treści art. 48 ust. 4 pb, do wydania nakazu rozbiórki, o którym mowa w art. 48 ust. 1 pb. W tym stanie rzeczy, skoro w kontrolowanej sprawie organ nadzoru budowlanego prawidłowo stwierdził wykonanie przez skarżącą przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego w warunkach samowoli budowlanej i skoro jednocześnie w zgodzie z obwiązującymi przepisami prawa umożliwił on skarżącej doprowadzenie samowolnie zrealizowanej rozbudowy do stanu zgodnego z prawem, nakładając na skarżącą obowiązek przedłożenia określonych prawem dokumentów (w tym m.in. projektu budowlanego rozbudowanego budynku), które nie zostały dostarczone w wyznaczonym terminie, to tym samym prawidłowo w sprawie orzeczony został nakaz rozbiórki przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego, a wniesiona w sprawie skarga nie może zostać uwzględniona. Mając na uwadze powyższe Sąd, na postawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło