II SA/Bd 1373/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-01-21
Skład orzekający: Małgorzata Włodarska, Jarosław Wichrowski, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie wyjaśniając jednocześnie możliwości przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył zasady postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nie ustalił rzeczywistych intencji strony ubiegającej się o świadczenie, co skutkowało wadliwością przeprowadzonego postępowania i koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ powinien był rozważyć możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego i poinformować o tym stronę.Stan faktyczny
Skarżąca G. N. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne na męża Z. N., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że niepełnosprawność męża powstała po ukończeniu przez niego 25. roku życia, co nie spełniało wymogów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podnosiła, że wcześniej otrzymywała świadczenie, a jej sytuacja uległa zmianie w związku z nowymi przepisami i trwającymi procedurami sądowymi dotyczącymi stopnia niepełnosprawności męża. Sąd uznał, że organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności, w tym możliwości przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w T. i stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi G. N. na decyzję SKO w B. z dnia [...]października 2014 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję B. T.z dnia [...]sierpnia 2014 r. nr [....] , 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej "K.p.a.", utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w T., działając z upoważnienia Burmistrza T., odmówił przyznania G. N. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem Z. N., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ ten wyjaśnił, powołując się na art. 17 ust. 1 - 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, że skarżąca nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Organ wywiódł również, że skoro Z. N. nabył niepełnosprawność po 25 roku życia, to G. N. nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na męża.
Od decyzji organu I instancji G. N. złożyła odwołanie podając, że opiekuje się chorym mężem. Do wniosku załączyła odwołanie skierowane w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym w B. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z [...] lutego 2014 r., które nie zostało rozpatrzone.
W uzasadnieniu podniosła, że zgodnie z ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z pracy lub nie podejmowanie zatrudnienia, aby opiekun swój czas mógł przeznaczyć na opiekę nad niepełnosprawnym. W myśl nowych przepisów, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie wymaga spełnienia kryteriów dochodowych. Podała, że SKO przyznało jej już wcześniej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. na okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] czerwca 2013 r. Następnie, w związku z wygaśnięciem orzeczenia męża o stopniu niepełnosprawności z dniem [...] lipca 2013 r. utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w dniu [...] lipca 2013 r. wydał orzeczenie zaliczające męża do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, od którego złożyła odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca podkreśliła, że sprawa nie jest jeszcze zakończona, a Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił już przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem.
Podała również, że mąż posiada Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS, które określa niezdolność męża do samodzielnej egzystencji do [...] stycznia 2016 r. W uzasadnieniu Orzeczenia podano, że przy dokonaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, jak również konieczność stałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Natomiast Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wydał Orzeczenie w dniu [...] stycznia 2014 r. ze wskazaniami konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Strona podniosła, że nowe przepisy prawa przewidują rekompensatę za okres, w którym nie otrzymywała świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na przewlekłość procedur sądowych w Sądzie Ubezpieczeń Społecznych.
Warunkiem zaś otrzymania uprawnienia do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekunów jest konieczność, aby opiekun spełniał kryteria obowiązujące pod koniec 2013 r.
Zdaniem skarżącej, Ośrodek Pomocy Społecznej nie ma podstawy prawnej do odmowy świadczenia, ponieważ powołuje się na argumenty dotyczące innych ustaw.
Zaskarżoną, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ uznał, że odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ wyjaśnił, że ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) zmieniono przepisy w zakresie ustalania prawa do świadczeń pielęgnacyjnych. Nowe przepisy obowiązują od 1 stycznia 2013 r. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub
w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Zatem świadczenie pielęgnacyjne dotyczy tylko i wyłącznie wyżej wskazanych osób.
Organ podał, że z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] sierpnia 2014 r. odwołująca złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku załączyła orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] stycznia 2014 r. stwierdzające, że Z. N. (mąż strony) został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, do dnia [...] stycznia 2016 r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2014 r. oraz istnieje konieczność stałej długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Niepełnosprawność powstała przed [...] grudnia 2013 r.
Organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zatem opiekun osoby niepełnosprawnej wymienionej w art. 17 ust. 1a ustawy, nie może podejmować lub musi zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i nie podejmować tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej, u której niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Organ orzekając o przyznaniu wnioskowanego przez stronę świadczenia musi mieć pewność, iż wnioskodawca spełnia rzeczone przesłanki.
Organ podkreślił, że w świetle art. 17 ust. 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2014 r., czyli mąż skarżącej miał [...] lat. W konsekwencji, powołane przepisy obligowały organ odwoławczy do orzeczenia jak w osnowie decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na ww. decyzję złożyła G. N. Skarżąca wskazała, że zgodnie z nową ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r., warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z pracy lub nie podejmowanie zatrudnienia, aby opiekun mógł swój czas przeznaczyć na opiekę nad niepełnosprawnym małżonkiem. Ustawa weszła w życie 15 maja 2014 r.
W ocenie skarżącej, organ I instancji błędnie uznał datę wpływu złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Z akt sprawy jasno wynika bowiem, że to w dniu [...] stycznia 2012 r. skarżąca złożyła pierwszy wniosek w organie I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a nie w dniu [...] sierpnia 2014 r. W oparciu o art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych do których zalicza się świadczenie pielęgnacyjne ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, co nastąpiło w dniu [...] stycznia 2012 r. w organie I instancji. Skarżąca podniosła, że zgodnie z aktualnym stanem prawnym, zasiłek dla opiekunów przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem [...] lipca 2013 r.
Skarżąca zwróciła uwagę, że SKO przyznało jej już wcześniej świadczenie decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. na okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] czerwca 2013 r.
W ocenie skarżącej, spełnia ona warunki umożliwiające ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy postępowania w stopniu skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Bezsporne w sprawie jest, że w dniu [...] lipca 2014 r. skarżąca złożyła podanie w Ośrodku Pomocy Społecznej w T. zatytułowane "Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego". W treści podania o świadczenie powołała się na przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). We wniosku podniosła, że z dniem [...] lipca 2013 r. utraciła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z wygaśnięciem terminu ważności orzeczenia męża o stopniu niepełnosprawności. Dodała również, że do stycznia 2014 r. trwało ustalanie terminu badania przez Lekarza Orzecznika ZUS i załączyła orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2014 r., na podstawie którego męża skarżącej – Z. N. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności. Następnie w dniu [...] sierpnia 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na druku.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca powołała się na okoliczność, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne na okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] czerwca 2013 r.
Powyżej przytoczone okoliczności stanu faktycznego sprawy potwierdzają, że przyznane skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji z 2012 r. wygasło nie z mocy prawa, lecz mocy upływu terminu wskazanego w orzeczeniu, tj. z dniem [...] czerwca 2013 r.
Ponadto z akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień w sprawie jej wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. Organ w decyzji nie wypowiedział się, czy skarżąca zastosowała się do wezwania i jakie czynności podjęła. Akta sprawy potwierdzają, że złożyła ona kolejny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na druku, na którym organ naniósł datę wpływu [...] sierpnia 2014 r., a skarżąca wniosek ten podpisała z datą [...] sierpnia 2014 r. W dniu rozprawy do protokołu skarżąca oświadczyła, że wniosek złożyła na druku wskazanym przez pracownika pomocy społecznej.
Poza sporem jest, że skarżąca we wnioskach z dnia [...] lipca 2014 r. i z dnia [...] sierpnia 2014 r. złożonych w organie I instancji wyraźnie sprecyzowała żądanie jako wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast treść wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2014 r. budzi wątpliwości, które organ winien wyjaśnić z urzędu. Z treści podania wynika, że w oparciu o nowe przepisy skarżąca domaga się kontynuacji świadczenia, które utraciła.
W ocenie Sądu, organ w przedmiotowej sprawie nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Z uwagi na wskazaną podstawę prawną przez skarżącą w pierwszym wniosku o świadczenie pielęgnacyjne organ powinien rozważyć, czy nie będą w sprawie miały zastosowania przepisy ww. ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Ustawa ta została uchwalona w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., w sprawie o sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134), który orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że zakwestionowaną regulacją naruszono prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.
Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1).
Obowiązkiem organu w przedmiotowej sprawie było stosowanie się do zasad zawartych w art. 7 i 9 k.p.a. Organ winien mieć na uwadze, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ zatem stosując się do zasad postępowania administracyjnego winien należycie i wyczerpująco informować skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Przede wszystkim organ powinien czuwać nad tym, aby skarżąca w postępowaniu nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu organ winien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.).
Z akt sprawy nie wynika, czy w związku z wnioskiem skarżącej z dnia [...] lipca 2014 r. organ podjął starania w celu doprecyzowania żądania skarżącej w zakresie zastosowania przepisów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W treści wniosku z dnia [...] lipca 2014 r., jak również w skardze do Sądu skarżąca wyraźnie powołała się na przepisy ww. ustawy. Z uwagi na to, że świadczenie pielęgnacyjne przyznane skarżącej w 2012 r. wygasło z powodu upływu terminu w dniu [...] czerwca 2013 r. nie było podstaw do potraktowania wniosku skarżącej złożonego w dniu [...] lipca 2014 r. o świadczenie pielęgnacyjne jako wniosku o zasiłek dla opiekuna, który osoba ubiegająca się o ten zasiłek powinna złożyć nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (art. 5 w cyt. ustawy).
Organ nie rozważył jednak podstawy do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 25 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy zmienianej w art. 17, ubiegają się osoby, którym w okresie od dnia [...] grudnia 2012 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r., z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje tym osobom w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r., na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w ustawie zmienianej w art. 17, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W ocenie Sądu, organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny, o jakie świadczenie w istocie ubiega się skarżąca. We wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. oraz we wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. (złożonym na druku) skarżąca wyraźnie żąda przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast w treści pierwszego wniosku i skardze powołuje się ona na przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że zamiarem skarżącej jest przede wszystkim otrzymanie kontynuacji wcześniej przyznanego jej świadczenia jakim było świadczenie pielęgnacyjne, które wygasło z dniem [...] czerwca 2013 r. Powyższe potwierdzają akta sprawy, w tym orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień z dnia [...] stycznia 2014 r. zaliczające męża skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Wobec powyższego organ powinien wyjaśnić ze skarżącą, czy ubiega się o kontynuację świadczenia pielęgnacyjnego wygasłego z dniem 30 czerwca 2014 r. na podstawie ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ powinien poinformować skarżącą o możliwości ubiegania się w takiej sytuacji o specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie art. 25 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, który to przepis pozwala na skuteczne ubieganie się o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013 r. z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2014 r. na warunkach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego, również jeżeli osoby te nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nieustalenie rzeczywistych intencji strony skutkuje natomiast wadliwością przeprowadzonego postępowania. Organ powinien również zadbać o to, aby skarżąca wniosek złożyła na odpowiednim druku dla specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. Brak jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. art. 7, 8, 9 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. I OSK 1040/11 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W ocenie Sądu wniosek skarżącej z dnia [...] lipca 2014 r. budzi wątpliwości. Organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony i treść jej żądania. Odpowiednie zakwalifikowanie pisma strony może wymagać dokonania ustaleń przez organ administracji publicznej, na przykład przez wystosowanie wezwania wraz z pouczeniem i przedstawieniem możliwych w danym przypadku następstw procesowych. Organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 i 9 k.p.a., w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie, niewyjaśnienie intencji skarżącej zawartej we wniosku z dnia [...] lipca 2014 r. tym, że kwestia specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 25 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, pozostała poza zainteresowaniem organów.
Uszło również uwadze organów, że postępowanie w przedmiocie zaliczenia męża skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności od dnia [...] lipca 2013 r. było w toku. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności męża skarżącej z dnia [...] maja 2007 r. ważne do [...] maja 2012 r. oraz z dnia [...] czerwca 2012 r. ważne do [...] czerwca 2013 r. Mąż skarżącej w dniu [...] stycznia 2014 r. uzyskał w wyniku postępowania odwoławczego orzeczenie o zaliczeniu go do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] stycznia 2014 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wcześniejszym orzeczeniem z dnia [...] lipca 2013 r. mąż skarżącej został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, który datuje się od [...] lipca 2013 r. Orzeczenie to zostało zaskarżone przez Z. N. do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z takim skutkiem, że organ ten orzeczeniem z dnia [...] września 2013 r. uchylił orzeczenie z dnia [...] lipca 2013 r. w pkt III i IX). Nie zmienił natomiast orzeczenia w zakresie orzeczonego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Z uwagi na powyższe mąż skarżącej złożył odwołanie do Sądu Rejonowego w B. W dniu rozprawy skarżąca złożyła do akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. sygn. akt [...], w którym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w ten sposób, że zaliczono Z. N. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od dnia [...] lipca 2013 r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni ze skarżącą, czy ubiega się w związku z wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. o specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie art. 25 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów i udostępni jej odpowiedni druk do wypełnienia dla tego świadczenia. Przy rozpatrywaniu wniosku organ ponownie oceni orzeczenie męża skarżącej o niepełnosprawności, mając na uwadze wiążący w sprawie wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. sygn. akt [...].
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło