II SA/Bd 1374/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu19 maja 2015r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2014 r. nr SKO-[...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku okresowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat U. P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wójt Gminy[...], działając na podstawie art. 4, art. 11 ust. 2, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 98, art. 102 ust. 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz.182 z późn. zm.) oraz art. 7, 77, 104, 108, 163 Kodeksu Postępowania Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r.(j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), po rozpatrzeniu sprawy z urzędu, uchylił w całości od dnia 1.09.2014 r. decyzję własną nr [...] r., przyznającą B. O. świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w okresie od 1.07.2014 r. do 30.09.2014 r. w wysokości 456,00 zł miesięcznie z uwagi na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie występuje brak współdziałania strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej rodziny oraz niedotrzymanie postanowień wynikających z pełnienia prac społecznie użytecznych, polegających na nagannym wykonywaniu tych prac oraz naruszaniu porządku i dyscypliny w miejscu pracy, o czym powiadomiono PUP w[...]. W szczególności zwrócono uwagę, że w dniu 11.09.2014 r. pracownik socjalny sporządził notatkę służbową, z której wynika, iż w dniu 8 września 2014 r. do ośrodka pomocy społecznej dotarła informacja przekazana w formie pisemnej przez Dyrektora Przedszkola [...], iż rezygnuje z wykonywania przez zainteresowanego pracy w ramach prac społecznie użytecznych w oddziale przedszkola w [...] z uwagi na jego negatywne zachowanie i postawę. Podkreślono, że stan zainteresowanego wskazywał na spożycie alkoholu. Zdaniem organu odbiorca świadczeń społecznych nie dołożył starań, aby wykonywać pracę sumiennie i odpowiedzialnie, przez co podważył zaufanie organizatora PSU, zwłaszcza, że zainteresowany miał pośredni kontakt z małoletnimi dziećmi, dlatego poprzez zaistniałe zdarzenie utracił również możliwość poprawienia swojej trudnej sytuacji finansowej. Dodano też, że postawa ta jest szczególnie naganna z uwagi na niski wymiar miesięczny prac społecznie użytecznych tj. 40 godzin - ponadto zadania zlecone, wykonywane były tylko trzy razy w tygodniu, zgodnie z potrzebami oddziału przedszkola w [...]. Na podstawie zaistniałej sytuacji domniemywać w ocenie organu można, iż otrzymywaną pomoc w formie zasiłków z pomocy społecznej, strona marnotrawi na zakup alkoholu. B. O. zaskarżył decyzję organu I instancji wskazując iż w przedszkolu nigdy nie pracował pod wpływem alkoholu, a drżenie rąk wskazujące na taki stan, w rzeczywistości wywołane jest chorobą, ze względu na którą strona posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Wyjaśnił też, że negatywna ocena jego pracy wynikła z konfliktu do jakiego doszło pomiędzy nim, a pracownikami gospodarczymi przedszkola na tle podporządkowania służbowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący nie dołożył starań, aby otrzymaną pracę wykonywać sumiennie i odpowiedzialnie przez co podważył zaufanie organizatora prac społecznie użytecznych, zwłaszcza, że miał kontakt z dziećmi. Ponadto z dniem 8.09.2014 r. dyrektor przedszkola, w którym wykonywał skarżący pracę, zrezygnowała z jego usług z uwagi na nadzwyczaj naganne zachowanie w pracy, bowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w dniach 25.08.2014 r. i 8.09.2014 r. odwołujący się przyszedł do pracy pod wpływem alkoholu i nie został dopuszczony do wykonywania pracy, czemu nie zaprzeczył i opuścił zakład pracy tj. teren przedszkola (dowód - notatka w aktach sprawy). W świetle powyższych ustaleń, w przekonaniu Kolegium nie budzi wątpliwości uchylenie od dnia 1.09.2014 r. decyzji przyznającej zasiłek okresowy od dnia 1.07.2014 r. do 30.09.2014 r., z uwagi na naganne zachowanie skarżącego na terenie zakładu pracy. Ustawa o pomocy społecznej reguluje nie tylko prawa, ale też obowiązki osób korzystających z pomocy społecznej. Nieprzestrzeganie przez skarżącego porządku i dyscypliny w miejscu pracy, której celem była poprawa sytuacji życiowej, skutkowało zatem uchyleniem decyzji, którą przyznano skarżącemu świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Praca społecznie użyteczna miała na celu przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, w jakiej znalazła się rodzina strony, poprzez poprawę sytuacji bytowej. Mając na względzie powyższe uwagi w zakresie oceny legalności zaskarżonej decyzji, zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie uznać należało, że nie narusza ona przepisów prawa w zakresie w jakim stwierdza brak podstaw do przyznania zasiłku celowego z uwagi na brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym. W skardze do sądu B. O. ponownie argumentował, iż nigdy nie odmawiał współpracy z pracownikiem socjalnym, natomiast rzekome, jego zdaniem, przebywanie pod wpływem alkoholu na terenie przedszkola, nie ma pokrycia w faktach, gdyż prawdopodobnie błędnie oceniono jego pobyt w barze w okolicy przedszkola, jako spożywanie alkoholu w czasie pracy, podczas gdy w tym czasie był już po wyznaczonych godzinach pracy (6.00 – 9.00). W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalność, a więc zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego danego rozstrzygnięcia organu administracyjnego. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, iż nie narusza ona prawa. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z treścią przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), instytucja polityki państwa jaką jest pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, w związku z czym wspiera ona osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Stosownie zaś do treści art. 4 ww. ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Jednym z rodzajów pomocy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej jest zasiłek okresowy. Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny (art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Właściwy organ może odmówić przyznania pomocy społecznej jeśli stwierdzi, że osoba nie współdziała z pracownikiem socjalnym w celu polepszenia swojej sytuacji życiowej. Kwestię tę reguluje art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przystępując do oceny zgodności z prawem działania organów administracyjnych niezbędnym jest wskazanie, iż w przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, iż skarżącemu nie przysługuje wnioskowany zasiłek okresowy ze względu na brak współdziałania skarżącego w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Uzasadniając swoje stanowisko organy powołały się na okoliczność nie niedotrzymania postanowień wynikających z pełnienia prac społecznie użytecznych, polegających na nagannym wykonywaniu tych prac oraz naruszaniu porządku i dyscypliny w miejscu pracy, o czym także powiadomiono PUP w [...]. W szczególności zwrócono uwagę, że w dniu 11.09.2014 r. pracownik socjalny sporządził notatkę służbową, z której wynika, iż w dniu 8 września 2014 r. do ośrodka pomocy społecznej dotarła informacja przekazana w formie pisemnej przez Dyrektora Przedszkola[...], iż rezygnuje z wykonywania przez zainteresowanego pracy w ramach prac społecznie użytecznych w oddziale przedszkola w [...] z uwagi na przyjmowane negatywne zachowania i postawy. Rozpoznano, iż stan zainteresowanego wskazuje na spożycie alkoholu. Istotne znaczenie dla sprawy ma zatem ustalenie po pierwsze, czy skarżący rzeczywiście nie dotrzymał postanowień wynikających z pełnienia prac społecznie użytecznych, po drugie zaś - w przypadku stwierdzenia wystąpienia tych okoliczności - czy w sprawie orzekające organy wykazały, iż postępowanie skarżącego uzasadnia wyrażone przez nie stanowisko o braku współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w stopniu stanowiącym podstawę do odmowy przyznania mu wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. W ocenie Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy potwierdza ustalone przez organy okoliczności faktyczne, wskazujące na brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w celu poprawy jego sytuacji życiowej. Skarżący nie dołożył starań, aby otrzymaną pracę wykonywać sumiennie i odpowiedzialnie przez co podważył zaufanie organizatora prac społecznie użytecznych, zwłaszcza, że miał kontakt z dziećmi. Ponadto z dniem 8.09.2014 r. dyrektor przedszkola, w którym wykonywał skarżący pracę, zrezygnował z jego usług z uwagi na nadzwyczaj naganne zachowanie w pracy, bowiem z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w dniach 25.08.2014 r. i 8.09.2014 r. przyszedł skarżący do pracy pod wpływem alkoholu i nie został dopuszczony do wykonywania pracy i nie zaprzeczając temu opuścił zakład pracy tj. teren przedszkola (dowód - notatka w aktach sprawy). Należy podkreślić, że skierowanie do wykonywania prac społecznie użytecznych uwzględniało trudną sytuację życiową skarżącego; w szczególności bezrobocie, niepełnosprawność, brak dochodów, a ponadto organ kierował się intencją pomocy w trudnej sytuacji i zapewnienia środków finansowych w takiej formie i zakresie w jakiej było to w jego kompetencji i możliwościach. Podpisując stosowne skierowanie w dniu 3.03.2014 r., skarżący zobowiązał się tym samym do rzetelnego wykonywania pracy i obowiązkowości. Naruszenie tych obowiązków skutkować musiało reakcją ze strony organów administracji, zobowiązanych do kontroli przestrzegania przez beneficjentów, warunków przyznanej pomocy społecznej. Z przedstawionych okoliczności faktycznych, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym wynika zdaniem Sądu jednoznacznie, że skarżący nie wykonywał sumiennie i odpowiedzialnie powierzonych obowiązków w ramach skierowania z dnia 3.03.2014 r., przez co podważył zaufanie organizatora prac społecznie użytecznych. W świetle tych ustaleń nie budzi wątpliwości uchylenie decyzji przyznającej zasiłek okresowy z uwagi na naganne zachowanie strony na terenie zakładu pracy, bowiem w ustalonym na podstawie zebranych dowodów stanie faktycznym sprawy, nie ma podstaw do przyjęcia, iż wyraża on w sposób odpowiedzialny gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz do przedsięwzięcia działań zmierzających do poprawy jego stacji życiowej. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie zaistniały przesłanki wskazane w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej tj. przesłanka braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej wobec nie dotrzymania postanowień wynikających z pełnienia prac społecznie użytecznych W związku zatem z tym, iż jak to podkreślił Sąd na wstępie rozważań prawnych uzasadnienia wyroku, a co prawidłowo akcentowało również SKO w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, poprzez "wspieranie" ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, które to "wspieranie" odbywa się w myśl art. 4 ustawy o pomocy społecznej przy współdziałaniu osób otrzymujących pomoc, to tym samym skoro skarżący nie współdziała z organem w ramach zawartego porozumienia z dnia 3.03.2014 r. w przezwyciężeniu jego trudnej sytuacji życiowej, należy przyjąć, że całkowicie uprawnione i zgodne z prawem jest stanowisko organów obu instancji, że wystąpienie ww. przesłanek z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowiło w okolicznościach przedmiotowej sprawy uzasadnioną podstawę do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. Obowiązek współdziałania należy interpretować z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, tych zaś skarżący poprzez swoje zachowanie nie respektuje. Nie zaistniały w sprawie przy tym żadne szczególnie okoliczności usprawiedliwiające taką postawę skarżącego. Tych bowiem nie stanowi podnoszona przez skarżącego okoliczność posiadanego schorzenia, zważywszy, że znacznym problemem w możliwości poprawy sytuacji życiowej skarżącego stanowi alkohol, którego, jak wynika z akt sprawy, skarżący nadużywa. Wobec powyższego uznając, że orzekające w sprawie organy, podejmując rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego szczegółowo zbadały i rozważyły stan faktyczny sprawy, utrwalając w aktach sprawy wyniki jego badania, oraz że w ramach poczynionych ustaleń prawidłowo i zgodnie z treścią art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stwierdziły, że kwalifikują się one i stanowią uzasadnioną podstawę do odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi, uznając ją za bezzasadną.