II SA/Bd 1377/14

WyrokWSA w Bydgoszczy2015-01-21

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Elżbieta Piechowiak, Grzegorz Saniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba będąca współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, które jest prowadzone przez jej męża i przynosi dochody, z których się utrzymuje, może być uznana za osobę, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, co jest warunkiem przyznania tego zasiłku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba będąca współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, które przynosi dochody, z których się utrzymuje i w którym jest ubezpieczona jako rolnik, nie może być uznana za osobę, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Prowadzenie gospodarstwa rolnego obejmuje nie tylko pracę fizyczną, ale także zarządzanie i współdecydowanie, a możliwość pogodzenia tych czynności z opieką nad osobą niepełnosprawną wyklucza przyznanie zasiłku dla opiekuna, którego celem jest rekompensata braku możliwości zarobkowania.
Stan faktyczny
Skarżąca J. K. ubiegała się o zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżąca nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, będąc jego współwłaścicielem i rolnikiem ubezpieczonym w KRUS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołując się na uchwałę NSA dotyczącą prowadzenia działalności rolniczej. Skarżąca wniosła skargę do WSA, twierdząc, że nie zarządza gospodarstwem, które prowadzi jej mąż, a decyzja jest krzywdząca i niekonstytucyjna.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 21 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy D., działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014 r., poz. 567, dalej powoływanej jako ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów), odmówił przyznania skarżącej J. K. świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem E. M. za okres od dnia [...] do dnia [...] oraz od dnia [...], wskazując w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca wbrew złożonemu w dniu [...] oświadczeniu nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, gdyż jest ona współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, zarejestrowanym w KRUS jako rolnik. Od ww. decyzji skarżąca wniosła odwołanie, stwierdzając że zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa i niezgodna z ustawą o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Strona podniosła, że spełnia wszystkie warunki ustawowe, by wnioskowane świadczenie otrzymać zarówno za okres od [...] do [...] jak i po [...]. Podkreśliła, że jej ojciec legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, co wymaga stałej i pełnej opieki ze strony jednego z domowników. Opiekę tę może zaś sprawować tylko ona, gdyż jej dzieci mieszkają kilkadziesiąt kilometrów od domu rodzinnego i studiują, a jej mąż, w związku z koniecznością zapewnienia opieki przez skarżącą niepełnosprawnemu ojcu, przejął ciężar prowadzenia całego gospodarstwa rolnego. Wyjaśniła, że choć rzeczywiście formalnie jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, to jednak ze względu na stopień zmechanizowania cały ciężar prowadzenia gospodarstwa rolnego, po ujawnieniu się schorzeń jej ojca, przejął na siebie jej mąż. Wskazała, że złożyła wymagane przez ustawę oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz, że ustawa nie uzależnia wydania pozytywnej decyzji od spełnienia przez osobę ubiegającą się o zasiłek dla opiekuna dodatkowych warunków. Wydanie w sprawie odmownej decyzji, w jej przekonaniu, przeczy konstytucyjnej równości obywateli i świadczy o pewnej formie uznaniowości przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie zasiłków dla opiekunów, albowiem w podobnych sytuacjach do przypadku skarżącej, wydawane są decyzje pozytywne. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) we W. decyzją z dnia [...] nr [...], orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Przytaczając w uzasadnieniu decyzji przepisy art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów organ stwierdził, że w ich świetle nie przysługuje skarżącej wnioskowane świadczenie. Pomimo bowiem, że ojciec skarżącej legitymuje się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...]), że na mocy decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] nr [...] przyznane zostało skarżącej począwszy od [...] na czas nieokreślony świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, która to decyzja wygasła z mocy prawa z dniem [...], oraz pomimo że stan zdrowia skarżącej pozwala jej na sprawowanie stałej opieki nad chorym ojcem, którą to opiekę sprawuje nieprzerwanie co najmniej od momentu poprzedzającego dzień przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i, że złożyła ona wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna w zakreślonym w art. 5 ust. 1 ww. ustawy terminie wraz z wymaganymi dokumentami i oświadczeniami, to jednak skarżąca nie spełniła określonej w art. 3 ust. 1 ww. ustawy przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego z związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, co wykluczyło możliwość przyznania jej przedmiotowego świadczenia. Odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie przesłanki organ powołał się na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, podkreślając, że NSA wskazał w niej, iż prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności, że taka praca lub czynności nie muszą mieć jednak charakteru pracy fizycznej i mogą polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem, które to powinno mieć charakter zawodowej, stałej, osobistej i realizującej interesy danej osoby (posiadacza gospodarstwa) działalności rolniczej, mającej charakter pracy lub innych czynności wiążących się z prowadzeniem gospodarstwa. W kontekście przytoczonej treści uchwały organ stwierdził, że skoro z akt przedmiotowej sprawy wnika, iż skarżąca jest współwłaścicielem bardzo dużego, nowoczesnego gospodarstwa rolnego, które prowadzi jej mąż, to tym samym może ona brać udział w zarządzaniu, czy współdecydowaniu w jego prowadzeniu, a to z kolei zaprzecza twierdzeniu o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Przeczy również temu, jak podkreśli organ, trwające ubezpieczenie skarżącej w KRUS jako rolnika. Ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega bowiem rolnik prowadzący osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego. W ocenie organu nie do przyjęcia byłoby także twierdzenie, że skarżąca nie korzysta i nie utrzymuje się z dochodów z prowadzonego przez jej męża gospodarstwa rolnego, skoro jest jego współwłaścicielem. Tymczasem zasiłek dla opiekuna, jako swoista rekompensata finansowa dla osoby, która z własnej woli nie podejmuje zatrudnienia bądź z niego rezygnuje, aby sprawować opiekę nad bliską osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, niemogącą samodzielnie egzystować, może być przyznany tylko wtedy, gdy brak jest możliwości osiągania przez osobę ubiegającą się o przedmiotowe świadczenie dochodów, w tym przypadku z gospodarstwa rolnego i utrzymywania się z nich. Z powyższych względów organ stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy należało uznać skarżącą za rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, a w konsekwencji za osobę, która nie spełnia warunków z art. 3 ust. 1 ustawy do ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Strona podkreśliła, że decyzja SKO jest niesprawiedliwa i krzywdząca, gdyż nie zarządza i nie współdecyduje ona o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, bowiem wszystkim zajmuje się jej mąż. Stwierdziła także, że chroni ją ustawą o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, i że zaskarżone rozstrzygnięcie jest niekonstytucyjne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądową kontrolą w niniejszej sprawie objęte zostały decyzje SKO z dnia [...] i Wójta Gminy D. z dnia [...], mocą których odmówiona skarżącej przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna za okres od dnia [...] do dnia [...] oraz od dnia [...], z uwagi na niespełnienie przesłanki zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Stanowisko o nie spełnieniu w sprawie przedmiotowej przesłanki, organy uzasadniły okolicznością, że skarżąca utrzymuje się z dochodów osiąganych ze stanowiącego jej współwłasność gospodarstwa rolnego, że w związku z tym ma możliwość współdecydowania o prowadzeniu tego gospodarstwa oraz, że podlega ona ubezpieczeniu w KRUS jako rolnik. Skarżąca zakwestionowała rozstrzygnięcia organów obu instancji podnosząc, iż spełnia wszystkie ustawowe przesłani otrzymania wnioskowanego świadczenia, a okoliczność, że jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego nie ma znaczenia w sprawie, gdyż gospodarstwo rolne prowadzi w całości jej mąż. Istota sporu między stronami sprawdza się zatem do rozstrzygnięcia kwestii, czy w sprawie zaistniały podstawy prawne i faktyczne do wydania decyzji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku dla opiekuna, w związku z niespełnieniem ustawowej przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Odnosząc się do ww. kwestii spornej wskazać należy, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 tej ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 1548 oraz poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. (art. 2 ust. 1 ustawy). Ponieważ skarżąca miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo decyzją z dnia [...], która wygasła z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r., niewątpliwie przepis ten jej dotyczy. Otrzymanie prawa do zasiłku dla opiekuna zastało jednak obwarowane jeszcze dodatkowymi warunkami. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, stanowi bowiem, że zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Natomiast w przepisie art. 3 ust. 1 ww. ustawy określa się, że w przypadku, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2013 r. poz. 1403, 1623 i 1650) świadczenie to przysługuje odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 3 ust. 2 ww. ustawy). Z powyższych przepisów stanowiących podstawę do przyznania zasiłku dla opiekuna nie wynika, że zasadą jest, iż każdy komu wygasło z mocy prawa świadczenie pielęgnacyjne z dniem 1 lipca 2013 r. automatycznie nabywa prawo do zasiłku dla opiekuna. Przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wyraźnie bowiem uzależniają przyznanie nowego świadczenia od spełnienia wymienionych wyżej dodatkowych warunków i zasad przewidzianych w ustawie. W przypadku rolników, w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, warunkiem tym jest m.in. konieczność zaprzestania prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego (art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy), potwierdzona oświadczeniem według klauzuli określonej w art. 3 ust. 2 ww. ustawy. Odpowiedź na stanowiące przedmiot sporu zagadnienie czy w sprawie warunek ten został spełniony wymaga w pierwszej kolejności zdekodowania normatywnego pojęcia rolnika w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, do którego to odwołał się ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z definicją rolnika zawartą w art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pod pojęciem rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. W myśl zacytowanej definicji rolnikiem jest osoba posiadająca gospodarstwo rolne i prowadząca w nim działalność rolniczą. Pojęcie gospodarstwa rolnego definiuje art. 6 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiąc że przez pojęcie to rozumie się każde gospodarstwo służąc prowadzeniu działalności rolniczej, a więc zgodnie z art. 6 pkt 3 działalności w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej lub rybnej. Również w ustawie o świadczeniach rodzinnych ustawodawca określił pojęcie gospodarstwa rolnego, stanowiąc w art. 3 pkt 6, że pojęcie to oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiący własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Zatem według ustawy o podatku rolnym, aby dany obszar gruntów uznać za gospodarstwo rolne, obszar ten musi być odpowiednio sklasyfikowany, nie może być na nim prowadzona inna działalność niż działalność rolnicza, mieć odpowiednią powierzchnię oraz być w posiadaniu m.in. osoby fizycznej. Niewątpliwe zatem zarówno w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, jak i w ustawie o świadczenia rodzinnych przez gospodarstwo rolne rozumie się gospodarstwo przeznaczone do prowadzenia działalności rolniczej. Z legalnej definicji rolnika, zawartej w art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wynika wprost, że samo posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego nie wyczerpuje ustawowego pojęcia rolnika. Konieczne jest jeszcze prowadzenie w tym gospodarstwie działalności rolniczej. Odnośnie sposobu rozumienia kategorii prowadzenia działalności rolniczej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, wskazując że prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności, z tym że czynności te lub praca nie muszą mieć charakteru pracy fizycznej, a mogą polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu. W przedmiotowej uchwale NSA podkreślił również, że przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną. Wskazując, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika (wykonywanie w nim pracy, zarządzanie nim) jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych, objętą w związku z tym odmiennym reżimem zabezpieczenia społecznego określonym w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, NSA stwierdził, że rolnik prowadzący we wskazanym rozumieniu gospodarstwo rolne nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego. W kontekście poczynionych uwag, należy wyraźnie zaznaczyć, że prowadzenie własnego gospodarstwa rolnego (wykonywanie w nim pracy, zarządzanie nim) jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Z tego też tytułu rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników według zasad określonych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Celem tej ustawy jest więc zapewnienie ubezpieczenia społecznego rolnikom dla których prowadzenie działalności rolniczej stanowi podstawowe zajęcie, będące źródłem utrzymania, i którzy w związku z tym nie mają innego tytułu do ubezpieczenia. Niewątpliwie zatem w przypadku rolników ubezpieczenie społeczne rolników ma ze swej istoty swoje źródło w prowadzeniu działalności rolniczej w posiadanym gospodarstwie rolnym. Działalność ta zaś immanentnie powiązana jest z celem jakim jest osiąganie dochodu. Istotą natomiast zasiłku opiekuńczego, jako świadczenia analogicznego w swym charakterze do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż odwołującego się do warunków otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, jest materialne wsparcie osób, które nie zarobkują z powodu opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Chodzi zatem w nim o zabezpieczenie sytuacji prawną podmiotów, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, poprzez zapewnienie rekompensaty finansowej tym osobom, jako osobom które nie zarobkują, gdyż aby móc wykonywać opiekę nad osobą niepełnosprawną, z własnej woli nie podejmują lub rezygnują z pracy. W ocenie Sądu w przypadku rolnika posiadającego funkcjonujące gospodarstwo rolne, które przynosi dochody i z których to utrzymuje się rolnik, nie sposób uznać, że wsparcie finansowe państwa w postaci zasiłku opiekuńczego, będzie zgodne z celem i istotą tego świadczenia, jakim jest rekompensata braku możliwości zarobkowania w związku z sprawowaną opieką nad bliską osobą niepełnosprawną. W ww. uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OPS 5/12, NSA wyraźnie wskazał odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego, że nie jest osobą uprawnioną do tego świadczenia osoba, która nie podejmuje zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania, i to bez względu na wielkość tych dochodów. Tymczasem skarżąca, jak wynika z wywiadu środowiskowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z E. M. (ojciec), R. K. (mąż) i K. K. (córka), w którym łączny dochód w rodzinie wynosi [...] zł, w tym [...] zł z tytułu dochodu zyskiwanego z gospodarstwa rolnego. Skarżąca zatem utrzymuje się z dochodów pochodzących z gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo rolne zgodnie z powołanymi wyżej definicjami, to gospodarstwo służąc prowadzeniu działalności rolniczej. Zatem skarżąca utrzymuje się z działalności rolniczej prowadzonej w stanowiącym jest współwłasność gospodarstwie rolnym. Jest ona również ubezpieczona w KRUS jako "rolnik". A więc, jako podmiot posiadający gospodarstwo rolne i prowadzący w nim działalność rolniczą. Prowadzenie zaś to nie tylko fizyczne wykonywanie pracy, ale również, jak podkreślił to NSA w przywołanej wyżej uchwale, zarządzania, współdecydowanie o działalności rolniczej. Przy właściwej organizacji pracy, ze względu na charakter działalności rolniczej, rolnik może prowadzić poprzez zarządzenie gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest on bowiem organizatorem własnej pracy i w tym sensie ma możliwość pogodzenia tych dwóch rodzajów czynności. Jeżeli zatem w należącym do takiego rolnika gospodarstwie rolnym prowadzona jest działalność rolnicza, przynosząca znaczne dochody, z których utrzymuje się ubezpieczony w KRUS rolnik, to tym samym nie sposób uznać, iż nie prowadzi on we wskazanym wyżej rozumieniu gospodarstwa rolnego, i że złożone przez niego oświadczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o zasiłku dla opiekunów, jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. W ocenie Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w którym ta sama osoba, oświadcza względem jednego organu, celem uzyskania ubezpieczenia społecznego rolników, że jest rolnikiem, tj. osobą posiadającą gospodarstwo rolne i prowadzącą w nim działalność rolniczą, natomiast względem innego organu, kierowana wolą otrzymania zasiłku dla opiekuna, wskazuje że nie prowadzi gospodarstwa rolnego, pomimo iż jest jego współwłaścicielem, utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tego gospodarstwa, i jest ubezpieczona jako rolnik. Z tych też względów Sąd uznał, że w okolicznościach przedmiotowej spawy, nie było podstaw do uznania, że skarżąca spełnia wszystkie warunku do otrzymania wnioskowanego świadczenia, o czym prawidło przesądziły orzekające w sprawie organy stwierdzając, iż w sprawie nie zaistniał przesłanka zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło