II SA/Bd 1389/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2021 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 6, art. 9, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 1876) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r. poz. 735), po rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt. II SA/Bd 979/20 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] września 2020 r. nr [...], a w konsekwencji po ponownym rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] sierpnia 2020 r. M. M. zam. Dom Pomocy Społecznej w T. ul. S. [...], [...] T., od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Kierownika Działu Pomocy Rodzinie i Dziecku Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] i ustalenia wysokości opłaty za pobyt M. M. w Domu Pomocy Społecznej na kwotę [...] zł począwszy od [...] kwietnia 2020 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Prezydent T. zmienił swą ostateczną decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] i ustalił nową wysokość opłaty za pobyt M. M. w Domu Pomocy Społecznej na kwotę [...] zł począwszy od kwietnia 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że ZUS decyzją z dnia [...] marca 2020 r. dokonał waloryzacji pobieranego przez Stronę świadczenia, wobec czego organ I instancji dokonał ponownego przeliczenia dochodu Strony. Organ wskazał, że obecnie dochód Strony wynosi [...] zł netto, zatem opłata za pobyt w domu pomocy społecznej wynosić będzie [...] zł miesięcznie (70% tej kwoty). W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. M. M. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji kwestionując wysokość odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Odwołujący poinformował, że ZUS potrąca ze świadczenia emerytalnego 65% tegoż świadczenia za pobyt w DPS i przekazuje do gminy Miasta T. Na tej podstawie M. M. wniósł o uchylenie decyzji w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2020 r. znak [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższą decyzję M. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 979/20 uchylił wydaną przez SKO w T. decyzję, nakazując dokonanie jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy - tj. na jakiej podstawie organy obu instancji stwierdziły zmianę sytuacji dochodowej skarżącego oraz uzupełnienie braków w uzasadnieniu prawnym i faktycznym decyzji. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. SKO działając w oparciu o art. 136 k.p.a., zleciło organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania, celem uzupełnienia materiałów w sprawie w sprawie w następującym zakresie: -uzupełnienia materiału dowodowego sprawy poprzez zawarcie w aktach sprawy decyzji, w oparciu o którą ustalono dotychczasowy dochód M. M., tj. decyzji o przyznaniu świadczenia emerytalnego oraz dodatku pielęgnacyjnego, w celu stwierdzenia, czy w przedmiotowej sprawie doszło do zmiany sytuacji dochodowej Strony, a jego sytuacja dochodowa zmieniła się o kwotę stanowiącą 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a więc czy zaistniała przesłanka z art. 106 ust. 3b uzasadniająca zastosowanie wobec Strony art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz uzupełnienia materiału o decyzję [...] z [...] kwietnia 2018 r., z której wynikać będzie wysokość opłaty za pobyt Strony w DPS. W dniu [...] .08.2021 r. organ I instancji przesłał brakujące dokumenty. Rozpatrując przedmiotową sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., zaskarżoną powołaną na wstępie decyzją z [...] września 2021 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał brzmienie art. 54 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w postaci usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. W myśl art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. Zgodnie zaś z art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ wskazał, że akta sprawy, w tym uzupełnione dokumenty wskazują, że zmianie uległa sytuacja dochodowa osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, a kwota zmiany przekracza 10% kryterium dochodowego, ponieważ jak wynika z decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] zmieniającej decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. [...] w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, w roku 2018 wysokość dochodu Strony wynosiła [...] zł, zaś ustalona opłata za pobyt w DPS wynosiła 70% tej kwoty, tj. [...] zł. Dnia [...] marca 2020 r. ZUS wydał decyzję o waloryzacji emerytury znak [...], z której wynika, że emerytura po waloryzacji od [...] marca 2020 r. wynosi [...] zł. Organ na podstawie powyższej decyzji ZUS dokonał weryfikacji wysokości dochodu Strony, wobec czego ustalono, że Strona począwszy od [...] marca 2020 r. osiąga dochód w wysokości [...] zł. Na powyższy dochód składa się: emerytura w kwocie [...] zł oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, dochód pomniejszono o zaliczkę na podatek dochodowy odprowadzaną do urzędu skarbowego (tj. [...] zł) oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł. Na tej podstawie organ ustalił, że dochód strony na skutek waloryzacji emerytury spowodował, że wzrósł dochód M. M., zaś kwota zmiany przekroczyła 10% kryterium dochodowego (tj. 70,1 zł), konieczne stało się zatem ustalenie nowej wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w kwocie wynoszącej 70% dochodu, tj. w wysokości [...] zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej organ podkreślił, że ustalanie wysokości opłaty za pobyt w DPS, jak też późniejsze zmiany należnej opłaty z tego tytułu spowodowane m.in. zmianą wysokości dochodu, są regulowane przepisami ustawy o pomocy społecznej, nie zaś przepisami ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja organu I instancji jest prawidłowa, tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M. M., dalej skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji w całości. Skarżący zarzucił decyzji niezgodność z prawem, nierzetelność, stronniczość. Skarżący zwrócił uwagę na rażące naruszenie art. 139 ust. 3 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w B. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329). W skardze skarżący wskazując na naruszenie przepisów postępowania, zarzut oparł na rażącym naruszeniu art. 139 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (opublikowanej na dzień wydania zaskarżonej decyzji w Dz.U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.- obecnie - Dz.U. z 2022 r. poz.504). Organ rentowy może potrącić ze świadczeń ubezpieczeniowych wyłącznie należności wymienione w przepisie art. 139 ww. ustawy. Potrąceń należności dokonuje się w kolejności, w jakiej są one wymienione w przepisie. Zgodnie z art. 139 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy, ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141 należności z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych - na wniosek dyrektorów tych placówek. Przepis art. 141 ust. 1 ww. ustawy określa kwoty, które powinny pozostać ubezpieczonemu po dokonaniu potrąceń i egzekucji. Przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10 jest to kwota 200 zł. Przy ustalaniu wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie mają zastosowania przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że zarzuty skargi, a wcześniej odwołania od decyzji organu I instancji oparte na naruszeniu ww. ustawy są bezpodstawne, a organy orzekające w niniejszej sprawie nie były uprawnione do weryfikacji prawidłowości zastosowanego w decyzji Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z [...] marca 2020 r. znak: [...] zmniejszenia świadczenia emerytury z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej określonego na kwotę [...] zł. Podważenia rozstrzygnięcia w powyższej kwestii Skarżący mógł dochodzić poprzez złożenie odwołania od powyższej decyzji do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, stosownie z pouczeniem zawartym w decyzji organu ZUS. Wyjaśnić również należy, że to że organ emerytalny dokonał potracenia na podstawie art. 139 ust. 1 pkt 10 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie oznacza, że dochodzi do podwójnego pobrania odpłatności za pobyt Skarżącego w domu pomocy społecznej. Dlatego zarzuty skargi zmierzające do podważenia wyliczenia opłaty za pobyt w DPS, ustalone na kwotę [...] zł miesięcznie od [...] kwietnia 2020 r. należy uznać za bezzasadne. Wskazana powyżej kwota przelewana jest na konto domu pomocy społecznej przez ZUS i stanowi 70% emerytury skarżącego. Decyzja ustalająca opłatę za pobyt skarżącego w DPS określa wyłącznie, jaka jest wysokość miesięcznej opłaty we wskazanym okresie. Czym innym jest natomiast, z jakiego źródła ta opłata będzie. Podstawę materialnoprawną do ustalenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej stanowią przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. O pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ) – dalej: "u.p.s." Zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 1 tej ustawy mieszkaniec domu wnosi opłatę do kasy domu lub na jego rachunek bankowy. Za jego zgodą opłata może być potrącana z emerytury lub renty mieszkańca domu - przez właściwy organ emerytalno-rentowy, zgodnie z odrębnymi przepisami. Tymi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w tym przytoczony powyżej w art. 139 ust. 1 pkt 10. Z uwagi na powyższe nieuzasadniony jest zarzut skargi dotyczący kolizji przepisów ustawy o pomocy społecznej z przepisami ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jak wynika z decyzji ZUS z [...] marca 2020 r., organ ten dokonał waloryzacji od [...] marca 2020 r. emerytury. Kwota emerytury po waloryzacji została ustalona na [...] zł. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że potrącenie z emerytury kwoty [...] zł z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest następstwem decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] kwietnia 2018 r. nr [...], która ustalała wysokość opłaty za pobyt Skarżącego w domu pomocy społecznej właśnie na kwotę [...] zł, począwszy od miesiąca kwietnia 2018 r. - znajduje się w aktach sprawy. Kwota ta stanowiła 70% dochodu ustalonego w decyzji ZUS z [...] marca 2018 r. znak: [...]. Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że dochód Skarżącego po waloryzacji emerytury z dniem [...] marca 2020 r. uległ zmianie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), obowiązującym w dniu waloryzacji [...] marca 2020 r., jak również w dniu ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 701 zł. Kwota zmiany przekroczyła 10% kryterium dochodowego tj. 70,1 zł. Przed waloryzacją dochód wynosił [...] zł według decyzji ZUS z [...] marca 2018 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] kwietnia 2018 r., a po waloryzacji wynosi [...] zł, różnica to kwota [...] zł. Powyższe wyliczenia potwierdzają przekroczenie o 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W przedmiotowej sprawie, organy wykazały na podstawie materiału dowodowego, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej skarżącego. Materiał dowodowy został uzupełniony przez SKO na podstawie postanowienia z [...] lipca 2021 r. nr [...]. Organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. W wyniku postępowania uzupełniającego, do akt sprawy administracyjnej zostały dołączone wskazane w wyroku WSA w Bydgoszczy z 3 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Bd 979/20 dokumenty. Organ zastosował się na podstawie art. 153 p.p.s.a. do zaleceń Sądu zawartych w powyższym wyroku. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ocenie Sądu, uzupełnienie materiału dowodowego o decyzję ZUS z [...] marca 2018 r. znak: [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta T. z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] umożliwiły pełną kontrolę zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił również, z podaniem wyliczeń, sposób ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Tym samym zaskarżona decyzja spełniła wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Organ wyjaśnił wszelkie wątpliwości podniesione w wyroku Sądu, wypełniając zasady wyrażone w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.