II SA/Bd 1394/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi V. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania samochodu ciężarowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Skarżąca V. S. złożyła wniosek o stałe wyrejestrowanie autobusu marki [...] nr rejestracyjny [...], podnosząc, iż stosownie do ustaleń Sądu w sprawie o podział majątku wspólnego pojazd ten został sprzedany w dniu [...] 2005 r. Do wniosku skarżąca dołączyła kopię postanowienia Sądu Rejonowego we W. Wydział I Cywilny z dnia [...] 2010 r. sygn. akt [...] oraz kopię umowy sprzedaży ww. pojazdu zawartą pomiędzy sprzedającym. S. S., a kupującym A. S. Decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...], Prezydent Miasta na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2007 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 108, poz. 908 ze zm.; zwanej w skrócie "p.r.d."), rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1990 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") - odmówił wyrejestrowania ww. pojazdu. Organ wskazał, że samochód zarejestrowany jest na V. S. i S. S., a strona do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu nie załączyła dokumentu, który skutecznie rozstrzyga o prawie własności. Decyzją z dnia [...] 2011 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie - "Kolegium"), na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 7, art. 10, art. 28, art. 61 § 4 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 79 ust. 1 p.r.d. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że pojazd marki [...] był wspólną własnością V. S. i S. S, nabytą w trakcie trwania małżeństwa w ramach majątku wspólnego. W tej sytuacji o postępowaniu dotyczącym wyrejestrowania wszczętym na wniosek V. S. organ I instancji winien zawiadomić także drugiego współwłaściciela S. S. jako stronę w sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ponadto organ podkreślił, że stosownie do art. 79 p.r.d. pojazd podlega wyrejestrowaniu na wniosek właściciela. W przypadku, gdy samochód jest przedmiotem współwłasności niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, iż doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, materiałów oraz żądań. Takiej możliwości nie mieli uczestnicy postępowania jak i sama wnioskodawczyni. W opinii Kolegium w postępowaniu doszło także do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia czy wniosek pochodzi od właściciela lub współwłaściciela. W tym względzie brak ustosunkowania się organu I instancji do umowy sprzedaży pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, iż należy również wyjaśnić i ocenić, jaki jest charakter wniosku odwołującej – czy jest to zawiadomienie o zbyciu pojazdu w trybie art. 78 ust. 2 p.r.d. czy też wniosek w trybie art. 79 p.r.d. Decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...], Prezydent Miasta rozpoznając ponownie wniosek V. S. odmówił wyrejestrowania pojazdu. Prezydent stwierdził, że nie zachodzą określone w art. 79 ust. 1 p.r.d. przesłanki wyrejestrowania pojazdu. Ponadto nie złożono dokumentów stanowiących o skutecznym przeniesieniu własności pojazdu, co mogło skutkować dokonaniem zmian w ewidencji pojazdów m.in. jako zgłoszenie sprzedaży. W szczególności zdaniem organu I instancji rozstrzygnięcia o prawie własności przedmiotowego pojazdu nie zawierało ww. postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2010 r. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2011 r. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów k.p.a. poprzez wydanie decyzji przed rozpoznaniem sprawy, tj. w dniu [...] 2011 r. Odwołująca wskazała, że w jej odczuciu zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] 2011 r., nie jest już współwłaścicielką przedmiotowego autobusu. Zdaniem odwołującej, wydając decyzję organ I instancji utrzymuje stan nieistniejący, bowiem już Sąd Rejonowy uznał, że doszło do rozporządzania pojazdem, bez jej wiedzy – S. S. sprzedał samochód A. S. Mimo to w ewidencji pojazdów odwołująca widnieje jako współwłaściciel. Decyzją z dnia [...] 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy uznał, że decyzja została wydana w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem istniejącego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa. Wbrew twierdzeniu odwołującej decyzja organu I instancji nie została wydana w dniu [...] 2011 r., przed rozpoznaniem całości materiału dowodowego, data ta była oczywistą omyłka pisarską, którą organ I instancji sprostował postanowieniem z dnia [...] 2011 r. podając, że datą właściwą wydania decyzji był [...] 2011 r. Kolegium wskazało, iż organ pierwszej instancji rozpoznając sprawę ponownie przeprowadził postępowanie z udziałem stron, tj. V. S. i S. S., informując strony zarówno o warunkach wyrejestrowania pojazdu (art. 79 ust. 1 pr.d.), jak też o wymogach określonych w art. 78 ust. 2 p.r.d. Strony nie przedłożyły żadnych nowych dowodów ani na okoliczność trwałej i zupełnej utraty pojazdu, ani odnośnie własności pojazdu. Prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2010 r. nie zawierało rozstrzygnięcia o prawie własności, a jak wynika z przeprowadzonej rozprawy administracyjnej umowa sprzedaży pojazdu została zawarta tylko przez jednego ze współwłaścicieli (S. S.) bez zgody drugiego współwłaściciela (skarżącej). Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego V. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. "poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej", a także naruszenie prawa materialnego, tj. "art. 79 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną, sformalizowaną interpretację". Powołując powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Skarżąca podkreśliła, że w jej odczuciu stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2010 r. wskazała, że w sposób niebudzący żadnych wątpliwości nie jest współwłaścicielką autobusu marki [...], a rozporządzenie pojazdem dokonane przez S. S. zostało potwierdzone. Sam on bowiem w toku rozprawy przyznał, że sprzedał samochód A. S. przekazując dowód rejestracyjny i kluczyki. Tym samym skarżąca podkreśliła, że została pozbawiona przedmiotu współwłasności, a jej dążenia były skierowane do odzwierciedlenia w ewidencji pojazdów stanu zgodnego z prawem – stanu własności. Zdaniem skarżącej spełnione zostały przesłanki zarówno do wyrejestrowania pojazdu jak i do przeniesienia prawa własności. Organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 kpa nie dążył natomiast do ustalenia stanu faktycznego chociażby przez to, że nie przesłuchał świadka A. S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zdaniem Kolegium umowa sprzedaży przedmiotowego pojazdu, która została dokonana przez jednego z współmałżonków nie jest nieważna, lecz jej skuteczność jest zawieszona do czasu potwierdzenia czynności przez drugiego małżonka, co nastąpiło w trakcie postępowania. Wobec tego przedłożona umowa sprzedaży oraz oświadczenia stron pozwalają na przyjęcie wiarygodności czynności sprzedaży. W rezultacie skarżąca nie ma uprawnienia do żądania wyrejestrowania pojazdu albowiem takie żądanie przysługuje stosownie do art. 79 p.r.d. wyłącznie właścicielowi, a nie byłemu właścicielowi. Jednocześnie Kolegium podniosło, że w postępowaniu o rejestrację pojazdu organ nie dokonuje własnych ustaleń w przedmiocie prawa własności, a opiera się wyłącznie na przedkładanych dowodach. W sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawia bezspornych dowodów własności pojazdu bądź wszystkich dokumentów potwierdzających fakt przeniesienia prawa własności pojazdu, organ administracji zobowiązany jest odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela w pełni stanowiska skarżącej. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że organ administracji jest zobowiązany rozstrzygnąć konkretną sprawę w ramach konkretnej procedury wyznaczonej przez ustawodawcę. W przypadku, jeżeli organ działa na wniosek strony jest związany tym wnioskiem, w szczególności, co do wskazania wnioskodawcy, jaka konkretna sprawa, w jakiej procedurze ma być przez organ załatwiona. W tej kwestii należy zwrócić uwagę na treść art. 61 i art. 63 k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. W myśl natomiast art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z powołanych powyżej przepisów wynika, iż z jednej strony organ może rozstrzygać sprawę wszczętą wnioskiem strony tylko w granicach żądania zawartego we wniosku (w przeciwnym przypadku będzie prowadził postępowania z urzędu, co wymaga spełnienia szczególnych przesłanek określonych w art. 61 § 2 k.p.a.), z drugiej zaś strony – wnioskodawca winien sprecyzować swoje żądanie, w przeciwnym bowiem razie wobec braku uzupełnienia wniosku może on zostać pozostawiony bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Przy precyzowaniu żądania organ jest jednak zobowiązany udzielić wnioskodawcy wyczerpującej informacji odnośnie istniejących procedur (art. 9 k.p.a.) W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu organ nie wywiązał się ze swoich obowiązków w powyższym zakresie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwotnym wniosku z dnia [...] 2010 skarżąca wnosiła o "wyrejestrowanie" pojazdu powołując się na okoliczność zbycia pojazdu przez byłego męża. W kolejnych swoich oświadczeniach w toku postępowania, m.in. w piśmie z dnia [...] 2011 r. (k. 40 akt administracyjnych) wnosi o "przerejestrowanie pojazdu marki [...] (..) zgodnie ze stanem faktycznym". Dopiero w dniu [...] 2011 r. skarżąca oświadczyła, iż wobec informacji, iż były mąż złoży wniosek o wyrejestrowanie pojazdu i uiści opłatę z tym związaną – godzi się na taki tryb załatwienia sprawy. Były mąż skarżącej nie złożył jednakże żadnego wniosku. W tej sytuacji zdaniem Sądu nie można stwierdzić jednoznacznie rozstrzygnięcia, jakiej sprawy domagała się skarżąca. W takim przypadku organ był zobowiązany wezwać skarżącą do ostatecznego sprecyzowania wniosku tj. wskazania czy skarżąca: - żąda wyrejestrowania pojazdu w znaczeniu określonym w art. 79 p.r.d. (tj. np. ze względu na udokumentowaną trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie własności pojazdu ewentualnie ze względu na przekazanie pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów – potocznie złomowanie), czy też skarżąca: - nie żąda wyrejestrowania pojazdu, a jedynie zawiadamia o zbyciu pojazdu (art. 78 ust. 2 p.r.d.), czego skutkiem będzie m.in. odnotowanie zmiany właściciela w karcie pojazdu (art. 78 ust. 3 p.r.d.). Powyższe sprecyzowanie jest istotne dla toku sprawy. Jeżeli bowiem złożony wniosek jest wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu w rozumieniu art. 79 p.r.d., to jak słusznie wskazuje organ – może on pochodzić tylko od aktualnego właściciela. Okoliczność tę organ winien zbadać w pierwszej kolejności. Precyzując w ten sposób wniosek skarżąca powinna, zatem wykazać, że nadal pozostaje właścicielem pojazdu. Już sam brak takiego wykazania winien skutkować odmową wyrejestrowania pojazdu. W przeciwnym przypadku tj. o ile wniosek zostanie sprecyzowany w ten sposób, że jest to jedynie zawiadomienie o zmianie właściciela pojazdu – wnioskodawca winien wykazać, że jest zbywcą pojazdu (byłym właścicielem) lub jego nabywcą (nowym właścicielem), a także winien wykazać, iż doszło do przeniesienia własności. W przypadku takiego sprecyzowania wniosku organ winien mieć na uwadze, iż - jak przyznał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę - czynność sprzedaży pojazdu marki [...] dokonana przez byłego małżonka skarżącej S. S. po ustaniu małżeństwa, bez zgody skarżącej – została w toku postępowania potwierdzona przez skarżącą. Niezasadny jest natomiast zarzut skarżącej odnośnie wydania decyzji przed zgromadzeniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego. W aktach sprawy znajduje się bowiem postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r. o sprostowaniu daty wydania decyzji noszącej datę "[...] r." w ten sposób, iż datą tą powinna być "[...]" Z akt sprawy wynika także, że skarżąca i organ podejmowały czynności w sprawie jeszcze w [...] 2011 r. W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę kierując się powyższym stanowiskiem Sądu. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.