II SA/Bd 1401/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi E. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego oddala skargę. II SA/Bd 1401/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania E. Ż., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] nr [...] odmawiającą na podstawie art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058) przyznania wyżej wymienionej zasiłku rodzinnego na synów A., K. i G. Ż. wraz z dodatkami na K. i G. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, na A. z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz na G. z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Powodem nieuwzględnienia przez organ I instancji wniosku E. Ż. o przyznanie świadczeń było przekroczenie kwoty 583 zł przez uzyskany w 2010 r. w przeliczeniu na osobę miesięczny dochód rodziny. Uzasadniając swą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę na 1933,98 zł uwzględniając w dochodach za 2010 r., obok dochodu z gospodarstwa rolnego, stypendium szkolnego, świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz alimentów, kwotę 81,900 zł wynikającą z zaświadczenia urzędu skarbowego dot. podatku dochodowego od osób fizycznych, mimo że - jak podniosła odwołująca się - kwota ta stanowiła część ceny sprzedaży przez nią domu i wydała ją na zakup mniejszego domu. Jak zaznaczyło SKO E. Ż. we wniosku o przyznanie świadczeń nie zgłaszała dochodu utraconego w 2010 r., lecz organ I instancji prawidłowo w uzasadnieniu decyzji wskazał brak podstaw prawnych do pomniejszenia dochodu o powyższą sumę. Nadto SKO wyjaśniło, iż przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych nie ma znaczenia sposób wydatkowania przez wnioskodawcę uzyskanych dochodów. E. Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że po sprzedaży domu w B., gmina W. za 180 tyś. zł, z której to kwoty przekazała byłemu mężowi w ramach spłaty po podziale majątku 38 tyś zł oraz opłaciła notariusza, pozostało jej 140000 zł, które wykorzystała w krótkim czasie na zakup innego domu i jego remont, w związku z czym suma 90.000 zł wykazana przez urząd skarbowy po podziale wspólnego majątku jako przychód winna być pominięta przy ustaleniu dochodu za 2010 r. Jednocześnie skarżąca powołała się na brak jakichkolwiek środków na utrzymanie w sytuacji odmowy przyznania jej świadczenia, gdyż nie pracuje i nie ma innych źródeł dochodów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego, w tym między innymi rozstrzygać o przyznaniu świadczenia. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności a więc uwzględnienie skargi przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W świetle powołanych wyżej kryteriów rozpoznania sprawy w ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie uprawnień do świadczeń rodzinnych nie zależy od uznania organu, który wydaje decyzję, ale od spełnienia przez osobę, na rzecz której świadczenie ma być przyznane, ustawowych matarialnoprawnych przesłanek. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego przysługuje między innymi rodzicom, jednemu z rodziców dziecka oraz osobie uczącej się. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 1 cyt. ustawy zasiłek rodzinny mogą otrzymać osoby, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku jednak, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (co ma miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do syna A.), zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 5 ust. 2 ustawy). Dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy), a więc w rozpatrywanej sprawie dochód rodziny skarżącej z 2010 r. Z kolei według art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w tejże ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne (pkt a), a nadto inne dochody nie podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (pkt c), w tym alimenty na rzecz dzieci (uzyskane bezpośrednio od zobowiązanego lub za pośrednictwem komornika), świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (czyli z funduszu alimentacyjnego), stypendia określone w programach o systemie oświaty i dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Wniosek skarżącej z miesiąca września 2011 r. dotyczył przyznania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy trwający od [...] do [...], w związku z czym rokiem poprzedzającym ten okres, z którego dochód służyć musiał organowi do wyliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie był, jak już wskazano, rok kalendarzowy 2010 r. Jak wynika z przedłożonych przez skarżącą organowi I instancji, niezależnie od wniosku, dokumentów, zaświadczeń i oświadczeń, w I półroczu 2010 r. przyznano jej synowi A. stypendia szkolne na łączną kwotę 440 zł, w okresie od [....] skarżąca uzyskała dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 1416,13 zł, otrzymała w 2010 r. tytułem alimentów na siebie i dzieci bezpośrednio od zobowiązanego 1.752 zł i za pośrednictwem komornika 1.423,10 zł, to jest łącznie 3175,01 zł (organ błędnie ujął tylko 1.275 zł - alimenty na dzieci), wypłacono jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na sumę 7.800 zł, a w zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w Ś. z [...] o dochodzie skarżącej w 2010 r. podlegająca opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (k. 21 akt I instancji) wykazano dochód w kwocie 90.000 zł tytułu zbycia nieruchomości, co po odjęciu składki na ubezpieczenie zdrowotne daje 81.900 zł. Dochód ze sprzedaży nieruchomości musiał być, stosownie do cytowanego wyżej art. 3 pkt 1 ppkt a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ujęty w dochodach rodziny z 2010 r., w związku z czym, w świetle powyższego, łączny dochód rodziny skarżącej osiągnął kwotę 94.731,14 zł (a nie - jak ustaliły organy 92.831,14 zł), czyli na miesiąc - 7.894,26 zł, a na jedną osobę w czteroosobowej rodzinie w 2010 r. - 1.973,56 zł. Wskazany wyżej dochód na osobę winien być, w ocenie Sądu jeszcze wyższy, gdyż po podziale majątku skarżąca sprzedała nieruchomość za 180.000 zł, z której to sumy po uiszczeniu kosztów aktu notarialnego i spłaceniu byłego męża, jak podała pozostało jej 140.000 zł. Pogląd skarżącej, iż ustawowe kryterium dochodowe nie zostało w niniejszej sprawie przekroczone, gdyż ustalając dochód rodziny należało pominąć wykazaną w zaświadczeniach organu skarbowego kwotę 90.000 zł (pomniejszoną o składki na ubezpieczenie), jako dochód utracony z powodu wydatkowania jej w tym samym roku na kupno nowej nieruchomości, zasadnie został przez orzekające organy uznany za chybiony. Jakkolwiek bowiem w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przewidziano pomniejszenie dochodu o dochód utracony, to w świetle art. 3 pkt 23 tejże ustawy o utracie dochodu można mówić tylko w przypadkach w tym przepisie wymienionych, to jest w razie utraty dochodu spowodowanej: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty rodzinnej lub socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej: Utrata dochodu zachodzi zatem w razie utraty prawa do comiesięcznych wpływów z tytułu konkretnych wskazanych wyżej świadczeń lub wynagrodzenia za pracę. Skoro dochód osiągnięty na osobę w rodzinie skarżącej w 2010 r. przekroczył i to znaczenie określone w art. 5 ust. 2 ustawy kryterium dochodowe wynoszące 583 zł, to organ I instancji nie miał innej możliwości, jak tylko odmówić uwzględniania wniosku o przyznanie świadczeń, zaś organ odwoławczy miał obowiązek utrzymać decyzję tego organu w mocy. Na marginesie dodatkowo nadmienić należy, że ze względu na to, iż z załączonego do akt Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. (doręczonych SKO w związku z wniesioną na decyzję z dnia [...] skargą) już po wydaniu zaskarżonej decyzji oświadczenia skarżącej wynika fakt umieszczenia syna A. w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, świadczenie rodzinne na niego nawet przy zachowaniu kryterium dochodowego nie przysługiwałoby (art. 7 pkt 2 ustawy). Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu co najmniej wpływającym na jej treść, Sąd mimo trudnej sytuacji skarżącej, którą jak na wstępie zaznaczono nie mógł się kierować - orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) o oddaleniu skargi.