II SA/Bd 1423/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska- Ziołek ( spr ) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2019r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO"), na podstawie m.in. art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 554 ze zm., dalej jako "u.p.o.u.a."), utrzymało w mocy decyzję Wójta [...] W. z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci E. K. oraz T. K.. W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżąca D. K., działając w charakterze przedstawiciela ustawowego, złożyła dnia [...] sierpnia 2018 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2018/2019 na rzecz swoich małoletnich dzieci E. K. i T. K.. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Wójt [...] W. decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego prawa do świadczeń na dzieci skarżącej. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji powołał się na obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 września 2018 r., zgodnie z którym przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2017 r. wynosi 3 399 zł, a następnie wskazał, iż zgodnie z przedstawioną dokumentacją w 2017 r. rodzina skarżącej osiągnęła dochód z tytułu najmu lokalu – w kwocie rocznej [...] zł (tj. [...] zł miesięcznie) oraz z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych – w kwocie rocznej [...] zł (tj. [...] zł miesięcznie). Wobec tego, organ ustalił, iż miesięczny dochód rodziny stanowi kwota [...]zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. W związku z powyższym i w myśl art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a., kryterium dochodowe w wysokości [...] zł zostało przekroczone, a zatem E. K. oraz T. K., w imieniu których wniosek złożyła skarżąca, nie są osobami uprawnionymi do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zgodnie z przepisami ustawy. Pismem z dnia [...] października 2018 r. skarżąca odwołała się od powyższej decyzji Wójta [...] W., podnosząc w uzasadnieniu, iż od dnia [...] sierpnia 2018 r. jej gospodarstwo rolne jest wydzierżawione i w związku z tym jej dochody uległy zmianie. Wobec tego, w uznaniu skarżącej, dochód z gospodarstwa, którego faktycznie nie prowadzi, nie powinien zostać uwzględniony przy wyliczaniu przez organ dochodu miesięcznego na osobę w rodzinie. Ponadto skarżąca podniosła, iż samotnie wychowuje dwójkę dzieci, w tym jedno z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a alimenty i świadczenia rodzinne stanowią jej jedyny dochód. Po rozpatrzeniu odwołania, SKO powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, powołując się na odpowiednie przepisy u.p.o.u.a., iż organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, na poziomie [...] zł, a w konsekwencji prawidłowo odmówił również przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego E. K. i T. K., z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Odnośnie zarzutu skarżącej, dotyczącego dzierżawy jej gruntów rolnych, organ wyjaśnił, iż fakt ten nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia sytuacji dochodowej rodziny, gdyż zgodnie z wolą ustawodawcy, oddanie gruntów rolnych w dzierżawę nie jest uznawane za utratę albo uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 17 i 18 u.p.o.u.a. Wobec tego, w uznaniu SKO, nie ma podstaw, aby do dochodu rodziny nie wliczać dochodów z gospodarstwa rolnego uzyskanych przez skarżącą w 2017 roku. Ponadto Kolegium zaznaczyło również, że decyzja wydawana w przedmiotowej sprawie jest decyzją związaną, bowiem o przyznaniu świadczeń decyduje wyłącznie spełnienie wymogów określonych w odpowiednich przepisach prawa. W związku z tym wszelkie inne okoliczności, również te podniesione przez skarżącą w odwołaniu – dotyczące niepełnosprawności E. K. oraz faktu samotnego wychowywania dzieci przez skarżącą – nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, przy rozpatrywaniu której organ nie działa w granicach uznania administracyjnego. Ostateczną decyzję SKO, D. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej sprawy. Skarżąca wyjaśniła, iż samotnie wychowuje dwójkę dzieci, w tym niepełnosprawnego syna E. i w związku z tym od kilku lat pobiera przyznane na niego stosowne świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze, które przysługują jej z uwagi na zrezygnowanie z pracy zarobkowej, w celu zajmowania się niepełnosprawnym synem. Za błędne w związku z tym uważa naliczenie jej dochodu z ziemi, na której nie pracuje i nie może pracować. Podniosła również, że nie zgadza się z odmownymi decyzjami związanymi ze świadczeniami, o które wnioskowała oraz z naliczeniem jej wynagrodzeń z gospodarstwa rolnego, podczas gdy gospodarstwo od lat dzierżawi i nie ma z niego żadnego profitu. Ponadto wskazała, że "nigdy nie miała żadnych faktur, ani nie była vatowcem". W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosząc o jej oddalenie w całości, podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie [...] lutego 2019 r. skarżąca podtrzymała wnioski skargi, dodatkowo wyjaśniła, że gospodarstwo rolne było wydzierżawiane również przed [...] sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a. Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad Sąd stwierdził, iż skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do kwestii odpowiedniej kwalifikacji dochodów z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę, które w uznaniu skarżącej nie powinny być uwzględniane przy wyliczaniu dochodu rodziny na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca argumentowała, że nie osiągnęła ona żadnych dochodów z gospodarstwa rolnego w 2017 r., a co więcej gospodarstwo to przekazała w dzierżawę. Z argumentacji organów obydwu instancji wynika jednak, że zgodnie z przepisami ustawy, dochody te powinny zostać zsumowane z dochodami pozarolniczymi i uwzględnione łącznie, co zdaniem Sądu jest właściwym stanowiskiem. Materialnoprawną podstawę podjętych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (u.p.o.u.a.). Zgodnie z treścią przepisu art. 9 ust. 2 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego uzależnione są od wysokości dochodów, bowiem przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uprawnionej. Chodzi tu przy tym o dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt. 4 i 5 u.p.o.u.a.). W myśl art. 3 pkt 1 lit c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, ze zm.) za dochód rodziny przyjmuje się m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 7 u.p.o.u.a., w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1892). Z brzmienia powyższego przepisu należy wyprowadzić wniosek, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. W rozumieniu ustawy "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego, zatem także ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Przepis art. 9 ust. 7 u.p.o.u.a. nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej, lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Taka interpretacja omawianego przepisu znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podejmowanym na tle analogicznego przepisu art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, m.in. w wyroku NSA z dnia 4 lutego 2015 r. oraz w wyroku z dnia 14 grudnia 2007 r. I OSK 321/07 (dostępne na stronie http//orzeczenia.nsa.gov. pl – baza CBOSA), w którym wskazano, że w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca przyjął domniemanie, iż właściciel gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód niezależnie od tego czy na nim pracuje lub czy je wydzierżawia. Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z art. 9 ust. 8 u.p.o.u.a., ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 28 ust. 4 pkt 1 lit. a - d ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017 r., poz. 2336, ze zm.), uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie nie będącej małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, małżonkiem zstępnego lub pasierba lub osoby pozostającej z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym. Tak więc wyraźnie zacytowany przepis stanowi, iż przy zachowaniu określonych warunków, wyłączenia gruntów wydzierżawionych mogą dotyczyć wyłącznie wydzierżawiających grunty emerytów lub rencistów. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż nie zachodzą wyjątki wskazane w art. 9 ust. 8 u.p.o.u.a., w szczególności w pkt 1 - albowiem skarżąca nie pobiera świadczeń z rolniczego organu emerytalnego. Oznacza to, że umowa dzierżawy, na którą się ona powołuje nie została zawarta w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Podkreślenia wymaga również fakt, iż w rozumieniu u.p.o.u.a., dzierżawa nie może być uznana za utratę dochodu członka rodziny, która w myśl art. 9 ust. 3 u.p.o.u.a., w przypadku wystąpienia w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, nie jest uwzględniana przy ustalaniu jego dochodu, ponieważ za dochód utracony ustawa ta w art. 2 pkt 17 nakazuje rozumieć utratę dochodu spowodowaną jedynie ściśle określonymi zdarzeniami, tj: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 oraz z 2018 r. poz. 650) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 357, 398 i 650), e) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń, f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą świadczenia rodzicielskiego, h) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, i) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 209 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668). W świetle powyższych ustaleń, Sąd podzielił zdanie organów obu instancji, iż w przedmiotowej sprawie dochód z gospodarstwa rolnego powinien być zaliczony do dochodu rodziny skarżącej, po uprzednim obliczeniu go w trybie ryczałtowym, opartym na powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Za bezsporne okoliczności w sprawie Sąd uznał również fakt, iż oddanie gospodarstwa rolnego w dzierżawę w niniejszym przypadku nie może być uznane za utratę dochodu oraz to, że w analizowanym stanie faktycznym nie występuje żaden z wyjątków, pozwalających na nie wliczanie obszarów rolnych oddanych w dzierżawę do powierzchni gospodarstwa przy ustalaniu dochodu rodziny uzyskanego z gospodarstwa rolnego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i przeprowadzona przez organy jego analiza, dokonana z zastosowaniem powołanych wyżej przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala na stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie prawidłowo został ustalony dochód w rodzinie skarżącej za rok 2017, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do wnioskowanego świadczenia. W tej sytuacji Sąd uznał, że organy obu instancji w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Organy orzekające nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji swoje racje oraz motywy podjętych rozstrzygnięć. Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.