II SA/Bd 1428/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...][...] Oddziału Regionalnego [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej postanawia zwolnić skarżącą J. A. od wpisu sądowego od skargi w wysokości ponad kwotę 200 (dwieście) zł. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF, skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia od wpisu sądowego w kwocie przewyższającej 200 zł. Wniosek strona uzasadniła trudną sytuacją materialną, wskazując, że we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z mężem (pkt 6 formularza PPF; w pkt. 8 PPF stwierdziła, że nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa, ponieważ pozostają w separacji). Jej miesięczny dochód gospodarstwa domowego składający się ze świadczenia emerytalnego wynosi [...] zł netto. Ponadto jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Skarżąca osiągnęła dochód za [...] r. w wysokości [...] zł zaś za [...] r. [...] zł. Natomiast mąż skarżącej osiągnął dochód za [...] r. w wysokości [...] zł zaś za 2011 r[...] zł. Wskazane przez nią wydatki m.in. na opał, ubezpieczenie mieszkania, energię elektryczną opiewają na kwotę [...] zł miesięcznie. Ponadto oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2014 r., referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy zwolnił od ½ części wpisu sądowego oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Od rozstrzygnięcia referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw, w którym podtrzymała dotychczasowe stanowisko przedstawione we wniosku. Podkreśliła, że pozostają z mężem w faktycznej separacji od wielu lat; nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, jako że zamieszkują w miejscowościach oddalonych od siebie o [...] kilometrów. W pkt 6 formularza PPF wskazała wprawdzie małżonka jako rodzinę, jednakże wyłącznie dlatego, że formularz ten nie przewiduje innego miejsca na wpisanie członków rodziny, nawet jeśli faktycznie nie pozostają we wspólnym pożyciu. W dalszej części formularza, a także w dodatkowych wyjaśnieniach, wskazała, że małżonkowie nie prowadzą wspólnie swoich spraw, każde z nich zamieszkuje u siebie i ponosi swoje koszty związane ze swoim utrzymaniem. Każde z nich posiada własne dochody - przy czym dochody K. A. są wyższe, jednakże ponosi on wyższe koszty swojego utrzymania jako ze zamieszkuje w mieście - które przeznacza na swoje potrzeby i swoje wydatki. Wskazała również, że małżonkowie nie rozliczają razem swojego podatku, nie pomagają sobie w codziennych sprawach, bowiem gdyby miało być inaczej, nie podjęli by decyzji o faktycznej separacji. Sprawa prowadzona przed tutejszym Sądem, dotyczy osobistego majątku J. A., a zatem jej prawa do renty strukturalnej, a oczekiwanie, że małżonek pomoże skarżącej w dochodzeniu jej praw, jest w ocenie skarżącej chybione. Skarżąca podniosła również, że nie ma możliwości odkładania żadnych oszczędności na poczet przewidywanych kosztów sądowych, jako że jej dochód jest w całości przeznaczany na utrzymanie. Same miesięczne wydatki - bez wydatków na wyżywienie i ubrania - wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Z kolei zbycie nieruchomości rolnej, nie jest możliwe w krótkim czasie bez wyraźnego obniżenia ceny i poniesienia przez skarżącą rażącej straty. Nadto dzięki tej działce, przeznaczonej częściowo na ogród, skarżąca jest w stanie uzyskiwać płody rolne, pozwalające jej obniżyć wydatki na wyżywienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za każdym razem na wnioskodawcy ciąży jednak obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez stronę dochodzącą swych roszczeń. W rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę sytuację majątkową i życiową wnioskodawcy, w przede wszystkim niski dochód z emerytury i brak majątku poza nieruchomością rolną (łąka – [...] ha) uznano, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, przy uwzględnieniu wykazanych kosztów utrzymania, a zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zasługuje na uwzględnienie. Okoliczność faktycznej separacji z mężem, która co do zasady nie znosi obowiązku prawnego wzajemnej pomocy małżonków, nie odgrywa w rozpatrywanym przypadku większego znaczenia, bowiem jak wynika z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, emerytura jej męża po odliczeniu jego własnych kosztów utrzymania, nie stanowi kwoty znacząco modulującej ogólny stan majątkowy skarżącej. Wobec powyższego na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.