II SA/Bd 1439/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. i J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 26 stycznia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynął wniosek M. M. i J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosku wynika, że skarżący zamieszkują we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiadają mieszkanie o powierzchni [...] m2. Miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczeń emerytalno - rentowych wynosi łącznie [...] zł netto. Poza tym skarżący oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto wskazali, że miesięcznie ponoszą następujące wydatki: zakup lekarstw [...] zł, rata kredytu hipotecznego [...] zł, kwota czynszu i opłat za mieszkanie około [...] zł. Pozostałą kwotę przeznaczają na zakup żywności i inne niezbędne wydatki. Skarżący podkreślili, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 1439/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od ww. postanowienia skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli sprzeciw wnosząc w nim o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych, które legły u podstaw rozstrzygnięcia oraz naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do istoty sprawy wskazać należy, że skarżący wnieśli o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy musi uwzględniać treść art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Bezspornym jest zatem, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą więc być interpretowane rozszerzająco, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Tym samym, wnioskodawca obowiązany jest wykazać istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie go z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanego wniosku Sąd stwierdził w oparciu o dokumenty i oświadczenia skarżących znajdujące się w aktach niniejszej sprawy, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że z danych przedstawionych przez skarżących wynika, że miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczeń emerytalnych i rentowych wynosi łącznie [...] netto (brutto [...] zł). Jest to kwota netto tj. taka, którą skarżący mogą dysponować w całości i nie podlega ona potrąceniu. Na wydatki strony składają się z kolei: zakup lekarstw [...] zł, rata kredytu hipotecznego [...] zł, kwota czynszu i opłat za mieszkanie około [...] zł. Pozostałą kwotę przeznaczają na zakup żywności i inne niezbędne wydatki. Stwierdzić należy, że skarżący ponoszą wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Zatem odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie może być tak, iż np. skarżący preferują spłatę rat kredytu zaś odmawiają zapłaty jednorazowej kwoty wpisu sądowego po to aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne. Na tym etapie postępowania jest to jedyny koszt. Co istotne, Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżący, jak podali posiadają mieszkanie. W konsekwencji stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżących nie uzasadnia skorzystania przez nich ze zwolnienia od kosztów sądowych. Brak bowiem podstaw do stwierdzenia, że wskazane przez nich okoliczności świadczą o tak ciężkiej sytuacji majątkowej, która nie pozwalałaby na pokrycie ciężarów związanych z prowadzonym postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżących. Sąd nie podziela sformułowanych zarzutów strony zawartych w sprzeciwie, a dotyczących błędu w ustaleniach faktycznych. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.