II SA/Bd 1445/18

WyrokWSA w Bydgoszczy2019-05-14

Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Anna Klotz, Katarzyna Korycka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy można uzupełnić akt małżeństwa o dane matki kobiety wstępującej w związek małżeński na podstawie aktu zgonu tej matki, jeśli akt zgonu stwierdza zdarzenie późniejsze niż zawarcie małżeństwa, a osoba wnioskująca nie posiada bezpośredniego interesu prawnego w uzupełnieniu aktu stanu cywilnego innych osób?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzupełnieniu aktu małżeństwa innych osób, ponieważ zamiar zainicjowania przyszłego postępowania spadkowego nie stanowił wystarczającej podstawy. Ponadto, zagraniczny akt zgonu, na który powoływał się skarżący, nie mógł stanowić podstawy uzupełnienia, gdyż stwierdzał zdarzenie późniejsze niż zawarcie małżeństwa, a dane osoby zgłaszającej zgon nie były zgodne z danymi kobiety z aktu małżeństwa.
Stan faktyczny
Skarżący M. P. zwrócił się o uzupełnienie aktu małżeństwa zawartego w 1987 r. poprzez wpisanie imienia i nazwiska matki kobiety wstępującej w związek małżeński, powołując się na akt zgonu tej matki. Organ I instancji odmówił, wskazując na brak odpowiedniego dokumentu. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, podnosząc brak interesu prawnego skarżącego oraz niewłaściwą podstawę dowodową. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując brak interesu prawnego i argumentację organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksandra Galla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie uzupełnienia aktu małżeństwa oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2018 r. skarżący M. P. zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. o dokonanie w oparciu o art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2064 ze zm., dalej powoływanej jako "pasc", lub ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego) uzupełnienia aktu małżeństwa sporządzonego w trybie art. 104 pasc (transkrypcji) w Urzędzie Stanu Cywilnego w B. w dniu [...] czerwca 2018 r. o oznaczeniu: [...] na nazwisko H. M. A. i S. B. L. L. zawartego dnia [...] lipca 1987 r. w m. F. (Stanu Zjednoczone Ameryki Północnej) poprzez wpisanie imienia i nazwiska matki kobiety wstępującej w związek małżeński (B. L. L. S.), tj. wpisanie H. J.. S.. Skarżący wskazał, że zupełny akt małżeństwa ww. osób nie zawiera imienia i nazwiska matki B. L. L. S. , tj. H. J.. S., że dowodem pokrewieństwa tych osób na linii matka-córka jest akt zgonu sporządzony w Stanie G. Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, rejestrujący śmierć H. J.. S. (którego poświadczoną kserokopię skarżący dołączył do wniosku), gdzie jako zgłaszająca zgon została wskazana L. H. - córka zmarłej i, że tym samym istnieje podstawa do uzupełnienia aktu małżeństwa o dane dotyczące matki B. L. L. S. , gdyż pokrewieństwo wynika z innego aktu stanu cywilnego, który w państwie wystawienia uznawany jest za dokument stanu cywilnego, i który stwierdza zdarzenie wcześniejsze (pochodzenie L. H. od matki H. J.. S.) oraz dotyczy tej osoby tj. L. H. (S.). Jednocześnie skarżący podkreślił, że posiada interes prawny w złożeniu przedmiotowego wniosku, gdyż konieczne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego po zmarłej L. P. oraz jej zmarłej córce i spadkobierczyni H. S., po której to spadkobierczynią jest B. L. L. S., a w skład majątku spadkowego po zmarłej wchodzi nieruchomość, której to współwłaścicielem na skutek spadkobrań jest skarżący (po H. P. dziedziczyła m. in. L. K. oraz S. K., po niej zaś dziedziczył skarżący). Ujawnienie poprzez postanowienia w przedmiocie nabycia spadku aktualnych współwłaścicieli nieruchomości jest konieczne dla wpisu do księgi wieczystej oraz przeprowadzenia działu spadku. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] odmówił uzupełnienia przedmiotowego aktu małżeństwa poprzez wpisanie imienia i nazwiska matki kobiety wstępującej w związek małżeński. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że akt zgonu H. J.. S. nie może stanowić podstawy uzupełnienia aktu małżeństwa B. L. L. S., ponieważ nie jest dokumentem wcześniejszym i nie można go traktować jako dokumentu osoby wstępnej do osoby zawierającej małżeństwo. Z aktu zgonu wynika bowiem, że rejestracja nastąpiła w obecności córki zmarłej – L. H.. Organ I instancji stwierdził, że uzupełnienia przedmiotowego aktu małżeństwa można dokonać jedynie na podstawie aktu urodzenia B. L. L. S.. Wskazał przy tym, iż z korespondencji organu z Konsulatem Generalnym RP w N. wynika, że przepisy prawa [...] ograniczają możliwość uzyskania odpisu aktu urodzenia wydanego przez [...] urząd (B. L. L. S. urodziła się w N. ) do osoby, której akt dotyczy, jeżeli ma 18 lat, rodziców czy opiekunów prawnych osoby, której akt dotyczy, jeżeli są wymienieni w akcie urodzenia, oraz innej osoby, jeżeli posiada odpowiednie postanowienie sądu [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej zmianę i uzupełnienie przedmiotowego aktu małżeństwa poprzez wpisanie jako matki kobiety wstępującej w związek małżeński - H. J.. S., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa w postaci błędnej wykładni art. 37 pasc. W treści odwołania skarżący podniósł, że elementem składowym aktu zgonu stanu F. jest wpis dotyczący osoby zgłaszającej zgon i jej pokrewieństwa z osobą zmarłą, że co prawda data sporządzenia aktu zgonu jest późniejsza niż data zawarcia małżeństwa, którego uzupełnienia dotyczy wniosek, to jednak oprócz zgonu akt stwierdza w swej treści zdarzenie wcześniejsze od zawarcia małżeństwa tj. pochodzenie L. H. od H. J.. S., a więc jej urodzenie przez zmarłą. Akt na postawie którego ma zostać uzupełniony akt małżeństwa dotyczy osoby wstępnej w stosunku do L. H. tj. H. J.. S.. Ponadto skarżący podniósł, że odmowa uzupełnienia przedmiotowego aktu małżeństwa uniemożliwia przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej H. J.. S.. Akty stanu cywilnego są bowiem jedynymi dokumentami stwierdzającymi stan cywilny i pochodzenie. W zakresie pochodzenia takimi aktami są akt urodzenia i akt małżeństwa, z których wynikają dane rodziców osoby urodzonej lub zawierającej małżeństwo. Niemożliwym jest jednak pozyskanie przez osobę trzecią dla potrzeb przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku aktu urodzenia osoby urodzonej w stanie N. , a więc B. L. L. S., a zgodnie z system prawnym stanu F. w akcie małżeństwa nie zamieszcza się danych rodziców. Niemniej z aktu zgonu H. J.. S., po której stwierdzenie nabycia spadku zamierza uzyskać skarżący, wynika że posiada ona córkę w chwili śmierci. Dlatego też, zdaniem skarżącego, uzasadnionym jest uzupełnienie przedmiotowego aktu małżeństwa we wnioskowanym zakresie. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławcza stwierdził, że zaskarżona decyzja organu I instancji zawierała poprawne rozstrzygnięcie - odmowa dokonania wnioskowanej czynności materialnotechnicznej uzupełnienia aktu małżeństwa, z tym że uzasadnienie decyzji nie jest poprawne. Organ I instancji założył bowiem błędnie, że skarżący ma interes prawny w uzupełnianiu cudzego aktu stanu cywilnego w związku z zamiarem przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłych w USA L. P. i H. S.. Przedmiotowy akt małżeństwa dotyczył osób obcych dla skarżącego, a jedynym łącznikiem był ich wspólny daleki przodek, zmarły w USA H. P., który pozostawił majątek spadkowy, który podlegał następnie dalszemu spadkobraniu. Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie ma interesu prawnego w sprawie o uzupełnienie aktu małżeństwa, bowiem nie toczy się aktualnie żadne postępowanie spadkowe. Skarżący we wniosku o uzupełnienie aktu małżeństwa sam przyznał, że występuje o uzupełnienie aktu małżeństwa w celu przeprowadzenia postępowania spadkowego, co oznacza, że działa on wyprzedzająco w sytuacji, gdy żadna sprawa w sądzie się nie toczy. Ponadto w ocenie organu odwoławczego na podstawie wniosków strony skarżącej, to B. L. L. S., której przedmiotowy akt małżeństwa dotyczy byłaby uczestnikiem ewentualnego postępowania spadkowego, i to ona mogłaby ewentualnie wnioskować o uzupełnienie jej aktu małżeństwa. B. L. L. S. nie wie natomiast, iż toczy się przed organami administracji publicznej w Polsce sprawa dotycząca uzupełnienia, a wcześniej transkrypcji, jej aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Organ odwoławczy podkreślił, że to przede wszystkim sam sąd prowadząc postępowanie spadkowe ustala na podstawie przedłożonych dokumentów stanu cywilnego spadkobierców uprawnionych do dziedziczenia po spadkodawcy i żaden przepis ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U z 2018 r. ,poz. 1360 ze zm., dalej powoływanej jako "kpc") nie wskazuje, że muszą być to polskie dokumenty stanu cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 1138 kpc urzędowe dokumenty zagraniczne mają w Polsce moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi, a zgodnie z art. 3 pasc - tak samo jak polskie akty stanu cywilnego – stanowią one wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że niezależnie od braku interesu prawnego skarżącego w sprawie, podziela on stanowisko organu I instancji co do merytorycznej oceny dokumentu przedłożonego do uzupełnienia aktu małżeństwa, tj. aktu zgonu H. J.. S.. Nie jest to bowiem dokument wcześniejszy do aktu małżeństwa, który miał podlegać uzupełnieniu. Dane osoby zgłaszającej zgon, które występują w treści amerykańskiego aktu zgonu H. J.. S., nie są zaś zgodne z danymi kobiety z aktu małżeństwa, który miałby podlegać uzupełnieniu. Ustawodawca w art. 37 ust. 1 i 2 pasc dopuszcza jako podstawę uzupełnienia dokumenty stanu cywilnego zarówno polskie jak i zagraniczne, jednakże pod warunkiem, że dokumenty te stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych. Zdaniem organu odwoławczego w przypadku niniejszej sprawy jedynie akt urodzenia jest dokumentem potwierdzającym pochodzenie osoby od konkretnych rodziców. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie art. 37 pasc i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości ze stwierdzeniem naruszania prawa materialnego i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował stanowisko organu II instancji o braku posiadania przez niego interesu prawnego w sprawie. W tym kontekście podkreślił, że o braku tego interesu w uzupełnienia aktu stanu cywilnego nie stanowi okoliczność, że skarżący działa "wyprzedzająco", przed zainicjowaniem postępowania w przedmiocie nabycia spadku, któremu ten dokument miałby służyć, gdyż dąży on do pozyskania wszystkich dokumentów celem złożenia kompletnego wniosku o stwierdzenie nabycia spadku do sądu cywilnego, który orzeka na zaoferowanych mu przez strony dowodach i nie ma obowiązku oczekiwania, czy którykolwiek z uczestników takiego postępowania zainicjuje i doprowadzi do uzupełnienia aktu stanu cywilnego. Zaznaczył, że dokument nieuzupełniony spowodowałby brak powiązania osoby ujętej w akcie małżeństwa z osobą spadkodawcy - matką i w konsekwencji odmowę uznania tejże jako spadkobierczyni. Nietrafny jest również, zdaniem skarżącego, argument organu II instancji, że będąca uczestnikiem postępowania spadkowego osoba, której dotyczy akt, mogłaby jako jedyna wnioskować o jego uzupełnienie, jako że osoba ta mogłaby pozostać bierna i nie wykonywać swojego uprawnienia. Dlatego należy uznać, że interes prawny mają również inne osoby - uczestnicy postępowania spadkowego. Odnosząc się natomiast do twierdzenia organu, że osoba, której dotyczy akt nie wie o toczącym się wobec niej postępowaniu w przedmiocie sprostowania (prawidłowo uzupełnienia) aktu stanu cywilnego, skarżący wskazał, że nie posiada z tą osobą żadnego kontaktu i możliwości jego pozyskania (z uwagi na prawo chroniące dane osobowe w USA). Niemniej – jak podkreślił – okoliczność ta nie stoi na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania przy pomocy instytucji kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu. Z tych przyczyn, skarżący stwierdził, że stanowisko organu II instancji o braku interesu prawnego skarżącego jest niezasadne. Co do natomiast podstaw do uzupełnienia aktu stanu cywilnego wskazanych w art. 37 pasc skarżący powtórzył w całości argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że akt zgonu stwierdza w swej treści zdarzenie wcześniejsze od zawarcia małżeństwa tj. pochodzenie L. H. od H. J.. S. i, że akt na postawie którego ma zostać uzupełniony akt małżeństwa dotyczy osoby wstępnej w stosunku do L. H. tj. H. J.. S.. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pasc akt stanu cywilnego, który nie zawiera wszystkich wymaganych danych, uzupełnia kierownik urzędu stanu cywilnego, który go sporządził, na podstawie innych aktów stanu cywilnego, akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego prowadzonych dla tego aktu i innych dokumentów mających wpływ na stan cywilny. Uzupełnienia aktu stanu cywilnego można dokonać na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej osoby lub jej wstępnych (art. 37 ust. 2 pasc). Uzupełnienia aktu stanu cywilnego dokonuje się z urzędu, na wniosek osoby, której ten akt dotyczy, lub jej przedstawiciela ustawowego, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny lub prokuratora, w formie czynności materialno-technicznej (art. 37 ust. 3 pasc). Do wniosku o uzupełnienie aktu stanu cywilnego załącza się dokumenty, o których mowa w ust. 2 (art. 37 ust. 6 pasc). Z przytoczonych regulacji wynika jednoznacznie po pierwsze, że uzupełnienie aktu stanu cywilnego może nastąpić na wniosek osoby mającej w tym interes prawny, a po drugie, że uzupełnienie aktu stanu cywilnego na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego można dokonać, jeżeli stwierdza on zdarzenie wcześniejsze i dotyczy tej osoby lub jej wstępnych. Odnosząc się w pierwszej kolejności do warunku posiadania interesu prawnego w uzupełnieniu aktu stanu cywilnego wskazać należy, że przepisy pasc nie definiują pojęcia interesu prawnego, pojęcie to, jak i pojęcie strony postępowania administracyjnego było jednak przedmiotem rozważań sądów administracyjnych na tle art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), który stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, z którego wynika przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, musi wynikać z powszechnie obowiązującego przepisu prawa (materialnego). Mieć interes prawny w sprawie znaczy zatem to samo, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać ochrony, z którego dla danego podmiotu wynikają określone prawa lub obowiązki. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać normy prawa powszechnie obowiązującego, która stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniała ją do żądania stosownych czynności organu administracji. Posiadanie przez dany podmiot statusu strony nie zależy więc od subiektywnej oceny tego podmiotu w tym zakresie, zaś okoliczności występujące w danej sprawie muszą w sposób nie budzący wątpliwości wskazywać na przesłanki określone w art. 28 kpa. Jest to szczególnie istotne w sytuacji gdy ma być uzupełniony na wniosek akt stanu cywilnego innych osób, bez ich wiedzy W rozpoznawanej sprawie działający przez profesjonalnego pełnomocnika skarżący nie wskazał konkretnej normy prawa powszechnie obowiązującego, z której to wywodzi interes prawny w uzupełnieniu aktu małżeństwa M. A. H. i B. L. L. S.. Skarżący wskazał jedynie, że wywodzi interes prawny w uzupełnieniu aktu stanu cywilnego innych osób (M. A. H. i B. L. L. S.) w potrzebie przeprowadzenia postępowania o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej H. J.. S., będącej spadkobierczynią L. P., (a także po zmarłej L. P.), jako że w skład majątku spadkowego wchodzi nieruchomość, należąca - zgodnie z wpisem w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości - do zmarłego H. P. (męża L. P.), której to skarżący, jak twierdzi, jest także współwłaścicielem na skutek spadkobrań. Posiadanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku jest zaś konieczne dla dokonania wpisu aktualnych współwłaścicieli nieruchomości do księgi wieczystej oraz przeprowadzenia działu spadku. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że zamiar zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego nie stanowi w okolicznościach spawy o posiadaniu interesu prawnego w uzupełnieniu aktu małżeństwa, który to interes miałby cechę konkretności, aktualności i powodował konieczność ochrony interesów strony poprzez uzupełnieniu aktu małżeństwa innych osób. Zauważyć należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, rola sądu jest determinowana ustawowym obowiązkiem działania z urzędu (sąd bada z urzędu kto jest spadkobiercą - art. 670 kpc). Stwierdzenie nabycia spadku przez sąd spadku następuje na wniosek uprawnionego podmiotu, tj. osoby zainteresowanej, czyli takiej, która ma interes prawny w prawidłowym wykazaniu następstwa po spadkodawcy, w wywołaniu skutków wynikających ze stwierdzenia nabycia spadku po określonym spadkodawcy przez określone osoby (por. art. 669, art. 510 kpc). Te skutki polegają na umożliwieniu udowodnienia następstwa prawnego konkretnych osób po spadkodawcy. Wskazany interes prawny rozumiany jest szeroko. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku istotne są jednak takie okoliczności jak: zgon spadkodawcy, pokrewieństwo pomiędzy spadkodawcą a wnioskodawcą i uczestnikami postępowania, co ustalane jest na podstawie aktów stanu cywilnego, oraz brak innych spadkobierców, czego dowodem może być zapewnienie spadkowe. Jeżeli sąd uzna, że zgłoszone dowody nie są wystarczające dla wypełnienia obowiązków wynikających z art. 670 kpc, może nałożyć na wnioskodawcę i uczestników określone obowiązki dowodowe, a w razie ich nie wypełnienia powinien działać z urzędu. Akta stanu cywilnego są dokumentami urzędowymi, stwierdzającymi zdarzenia wpływające na stan cywilny: urodzenie się człowieka, jego zgon oraz zwarcie związku małżeńskiego. Dowody z akt stanu cywilnego mają charakter szczególny w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, wynikający z art. 3 pasc. Zgodnie z tym przepisem akty stanu cywilnego stanowią bowiem wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Dowód z akt stanu cywilnego nie można zatem zastąpić innymi dowodami. Art. 3 pasc stanowi wyjątek od ogólnej zasady swobodnej oceny dowodów, który to wyjątek musi być respektowany przez sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku. Zasada wyłączności dowodowej aktów stanu cywilnego oznacza, że tylko na podstawie aktu stanu cywilnego można udowodnić fakt urodzenia, małżeństwa lub zgonu. Odnosi się to także do podstawowych danych zawartych w aktach stanu cywilnego dotyczących tych zdarzeń. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku pokrewieństwo osoby ze spadkodawcą dowodzić można jedynie za pomocą aktu stanu cywilnego. Akt urodzenia jest wyłącznym dowodem urodzenia się człowieka, jego miejsca i czasu. Jest on również dowodem pochodzenie danej osoby od określonych rodziców. Z kolei akt małżeństwa jest wyłącznym dowodem zawarcia małżeństwa, a akt zgonu faktu i daty zgonu osoby w nim wymienionej. Zarówno w akcie małżeństwa, jak i w akcie zgonu wpisuje się również imiona i nazwiska rodziców odpowiednio małżonków i osoby zmarłej. W przedłożonym w sprawie zagranicznym akcie zgonu zawarta została informacja dotycząca osoby zgłaszającej zgon i jej pokrewieństwa (relationship) z osobą zmarłą. Także aktualnie w polskich aktach zgonu zamieszcza się informacje dotyczące podmiotu zgłaszającego zgon, którym poza określonymi ustawowo wyjątkami jest podmiot uprawniony do pochówku (art. 93 ust. 2 pasc), tj. przede wszystkim pozostały małżonek, krewni, powinowaci. W przedmiotowej sprawie skarżący do wniosku o uzupełnienie aktu małżeństwa poprzez wpisanie H. J.. S. jako matki B. L. L. S., dołączył zagraniczny dokument rejestrujący zgon H. J.. S., w którym jako zgłaszająca zgon została wskazana L. H. i określona przy tym jako córka zmarłej. W tym miejscu wskazać należy, że przyjęcie możliwości ustalenia pochodzenia określonej osoby od danego rodzica na podstawie innego dokumentu aktu stanu cywilnego niż akt urodzenia tej osoby i to w oparciu o informacje dotyczące podmiotu zgłaszającego zgon, nie uzasadnia potrzeby uzupełnienia aktu małżeństwa na podstawie aktu zgonu, skoro skarżący dysponuje zagranicznym aktem stanu cywilnego w postaci aktu zgonu, w którym zawarta została – jak twierdzi skarżący – informacja o pochodzeniu jednej osoby od drugiej, w oparciu o którą to informację skarżący chce wykazać pokrewieństwo określonych osób. Podkreślenia przy tym wymaga, że zasada wyłączności dowodowej aktów stanu cywilnego, o której mowa w art. 3 pasc, obejmuje również zagraniczne akty stanu cywilnego. Ustawodawca używa bowiem zwrotu "akty stanu cywilnego", a nie "polskie akty stanu cywilnego". Znajduje to potwierdzenie w brzmieniu art. 1138 kpc, który stanowi, że "zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi. Z mocy dowodowej określonej w art. 3 korzystają zatem zagraniczne akty stanu cywilnego, tak samo jak polskie akty stanu cywilnego. W tym stanie rzeczy, uwzględniając wszystkie wskazane powyżej okoliczności, należy zgodzić się z organem II instancji, że skarżący powołując się na nie toczące się postępowanie spadkowe nie wykazał się interesem prawnym w uzupełnieniu przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. aktu małżeństwa M. A. H. i B. L. L. S. w oparciu o akt zgonu H. J.. S.. Interes prawny w uzupełnieniu aktu stanu cywilnego innej osoby nie może bowiem wynikać z samego zamiaru zainicjowania postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, bez wykazania przeszkody w potwierdzeniu stopnia pokrewieństwa w oparciu o posiadany akt stanu cywilnego. Dodatkowo należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie z dnia [...] sierpnia 2017 r. Sądu Rejonowego w B. [...] Wydział Cywilny, w którym to stwierdzono, że spadek po H. P. (wpisanym w księdze wieczystej właścicielu nieruchomości do której skarżący rości sobie prawo na podstawie spadkobrań) na podstawie "ustawy" nabyli żona (L. K.) H. P. oraz jego siostry i dzieci jego zmarłego brata. W przedmiotowym postępowaniu administracyjnym skarżący wskazuje natomiast, że L. K. miała spadkobierczynię H. J.. S., będącą zgodnie z przedłożonym jej zagranicznym aktem zgonu – "córką" H. P. i L. K.. Ponadto zdaniem Sądu w sprawie nie zaistniały również, określone w art. 37 ust. 2 pasc podstawy do uzupełnienie aktu stanu cywilnego związane z merytoryczną treścią aktu zgonu H. J.. S., jako dokumentu na podstawie którego miałby zostać uzupełniony przedmiotowy akt małżeństwa. Uzupełnienia aktu stanu cywilnego na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego można bowiem dokonać, jeżeli stwierdza on zdarzenie wcześniejsze i dotyczy tej osoby lub jej wstępnych. W przedłożonym zaś przez skarżącego akcie zgonu H. J.. S. stwierdza się zdarzenie w postacie śmierci H. J.. S., dla którego to ten akt stanu cywilnego został sporządzony, jako mające miejsce w dniu [...] maja 2005 r. Natomiast zupełny akt małżeństwa, mający stanowić przedmiot uzupełnienia, stwierdza że zdarzenie w postaci zawarcia aktu małżeństwa nastąpiło w dniu [...] lipca 1987 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że zagraniczny dokument stanu cywilnego nie stwierdza zdarzenia wcześniejszego w stosunku do aktu stanu cywilnego, którego uzupełnienia domagał się skarżący. W ocenie Sądu prawidłowo wykładnia art. 37 ust. 2 pasc wymaga porównania, w zakresie chronologii zdarzeń, bezpośrednio daty tych zdarzeń, dla których akt stanu cywilnego został sporządzony. Sąd podziela także stanowisko organów, że w zagranicznym akcie zgonu H. J.. S. określa się, że osobą zgłaszającą zgon jest L. H. – córka osoby zmarłej, a w akcie małżeństwa mowa jest, że kobietą zawierającą związek małżeński jest B. L. L. S.. Nie ulega zatem wątpliwości, że dane osoby zgłaszającej zgon, które występują w treści amerykańskiego aktu zgonu H. J.. S., nie są zgodne z danymi kobiety z aktu małżeństwa, który miałby podlegać uzupełnieniu. Nawet uwzględnienie okoliczności, że związek małżeński z B. L. L. S. zawarł M. H., nie pozwala stwierdzić tożsamości danym osób w obu analizowanych aktach stanu cywilnego (osoba wskazana w akcie zgonu nie została określona poprzez wskazanie pierwszego i drugiego imienia osoby wskazanej w akcie małżeństwa). W tych warunkach, zdaniem Sądu, nie było w sprawie podstaw z art. 37 ust. 2 pasc do uzupełnienia przedmiotowego aktu małżeństwa w oparciu o zagraniczny akt zgonu H. J.. S.. Biorąc zatem pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, a także okoliczność, że samo uzupełnienie aktu małżeństwa następuje w formie czynności materialno-technicznej (art. 37 ust. 3 pasc), i jako takie nie jest procedowane w ogólnym postępowaniu administracyjnym poprzedzonym wszczęciem postępowania (art. 12 ust. 1 pasc), a dopiero odmowa dokonania tej czynności następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 2 ust. 6 pasc), co pociąga za sobą konsekwencje związane z dalszym procedowaniem w sprawie w trybie uregulowań kpa, Sąd uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1952/16 – dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), i na podstawia art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło