II SA/Bd 1452/10
WyrokWSA w Bydgoszczy2011-01-25
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Jarosław Wichrowski, Małgorzata Włodarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego, biorąc pod uwagę odmowę podpisania kontraktu socjalnego przez jednego z członków rodziny oraz posiadanie przez rodzinę dwóch samochodów, mimo deklarowanej trudnej sytuacji materialnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ odwoławczy nie wykazał należytej staranności w ponownej ocenie materiału dowodowego. W szczególności, nie wyjaśniono kwestii, czy decyzja organu pierwszej instancji była przedmiotem odwołania, a także nie dokonano pełnej merytorycznej oceny stanu faktycznego, w tym nowych okoliczności i dowodów, co jest obowiązkiem organu odwoławczego przy wydawaniu decyzji merytorycznej.Stan faktyczny
A. Ś. złożyła wniosek o zasiłek celowy na zakup leków i pokrycie opłat mieszkaniowych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na odmowę podpisania kontraktu socjalnego przez męża wnioskodawczyni oraz posiadanie przez rodzinę dwóch samochodów, co stanowiło dysproporcję między deklarowanym dochodem a sytuacją majątkową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję, powołując się na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym i posiadanie zasobów majątkowych.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kornalewicz po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją nr [...] z [...] r. Dyrektora Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Burmistrza[...], na podstawie art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 11 ust. 2, art. 12, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362 z 2009 r.) rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. (Dz. U. Nr 77, poz. 672) odmówiono A. Ś. udzielenia świadczenia pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup leków i pokrycie opłat mieszkaniowych. Organ ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem J. Ś., synem W. Ś. oraz teściową G. G. W miesiącu lipcu 2010 r. rodzina utrzymywała się z zasiłku rodzinnego na syna, z zasiłku okresowego oraz renty inwalidzkiej G. G. Łączny dochód wyniósł 1.121,37 zł. Kryterium dochodowe kwalifikujące do udzielenia pomocy dla rodziny wynosi 1.404,00 zł. Dochód rodziny kwalifikowałby wnioskodawczynię do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego, gdyby nie fakt, że J. Ś. odmówił podpisania kontraktu socjalnego przygotowanego przez pracownika socjalnego, a dotyczącego poszukiwania przez niego pracy. J. Ś. ma 32 lata jest osobą zdrową, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie wykazuje dochodów z pracy dorywczej. Według twierdzeń żony J. Ś. wykonuje prace dorywcze, za które otrzymuje żywność, oraz pomoc w formie opłacenia rachunków np. za telefon i internet na kwotę 1.422,53 zł. Nie przyjął on również karty potwierdzającej poszukiwanie pracy, zasłaniając się chorobą syna, który ma 6 lat. Syn nie posiadał orzeczenia o niepełnosprawności a jego stan zdrowia nie uniemożliwia podjęcia pracy przez rodziców. Syn wymaga zażywania leków i kontroli w poradniach specjalistycznych. A. Ś. ma lat 26, została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności z tytułu wady wzroku, czasowo do 31 grudnia 2016 r. ze wskazaniami do odpowiedniego zatrudnienia. Ponadto jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Może zatem poszukiwać zatrudnienia. G. G. lat 58, jest w wieku produkcyjnym jednak ze względu na zły stan zdrowia pobiera rentę inwalidzką z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Ponadto została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności czasowo do
31 grudnia 2010 r. W dniu 18 sierpnia 2010 r. G. G. złożyła oświadczenie o stanie majątkowym z którego wynika, iż nie posiada żadnych nieruchomości i ruchomości. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, iż G. G. jest właścicielem:
- samochodu osobowego marki AUDI 80 1.6,
- samochodu osobowego marki FORD SIERRA którego współwłaścicielem jest J. Ś.
Oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 18 sierpnia 2010 r. dotyczące posiadanych samochodów było nieprawdziwe i niezgodne ze stanem faktycznym. Zasoby majątkowe, które są w posiadaniu rodziny stanowią dysproporcję między udokumentowaną wysokością dochodu, a faktyczną sytuacją majątkową rodziny. Wnioskodawczyni wskazuje na trudną sytuację materialną i brak środków na zakup leków oraz pokrycie kosztów związanych z opłatami, z drugiej zaś strony rodzina posiada dwa samochody. W ocenie organu posiadanie dwóch samochodów jest zbędne, ponieważ wiąże się z dużymi wydatkami związanymi z ich utrzymaniem, remontami, podstawowymi opłatami eksploatacyjnymi, zakupem paliwa. Niezrozumiały jest więc fakt, że rodzinę stać na zbyteczne wydatki związane z utrzymaniem dwóch samochodów, a jednocześnie wskazywane są braki finansowe związane z bieżącą egzystencją. Ponadto odmowa podpisania kontraktu przez J.S. stanowi również podstawę do odmowy świadczenia z pomocy społecznej.
W odwołaniu z [...] r. A. Ś. oświadczyła, że nie zgadza się z decyzją [...].
Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję z [...]. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wprawdzie dochód rodziny nie przekroczył kryterium dochodowego, ale warunkiem przyznania pomocy jest niezbędna potrzeba bytowa. Powołując się też na regulacje zawarte w art. 11 ust. 2 i art. 12 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że ustawodawca przewidział możliwość odmowy przyznania świadczenia, gdy wystąpi brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Także odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymaniu świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej". Drugi z wymienionych przepisów pozwala na odmowę "w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości. Organ odwoławczy ocenił, że nie przyznanie przez organ I instancji zasiłku celowego wynikało między innymi z tego, iż J. Ś. - mąż A. Ś. - odmówił podpisania kontraktu socjalnego przygotowanego przez pracownika socjalnego, a dotyczącego poszukiwania przez niego pracy oraz, że rodzina będąc właścicielami dwóch samochodów w uzasadnieniu swojego wniosku o udzielenie pomocy finansowej wskazała na trudną sytuację materialną. Zatem oświadczenie złożone wraz z wnioskiem było niezgodne z stanem faktycznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o dnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w aktach nadesłanych do Sądu znajduje się odwołanie od decyzji[...], nie zaś od decyzji[...]. Gdyby okazało się, że organ rozpatrzył sprawę od decyzji, od której nie wniesiono odwołania, oznaczałoby, że wydał rozstrzygnięcie od decyzji ostatecznej Takie uchybienie skutkowałoby brakiem podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia a w konsekwencji nieważnością decyzji. Wyjaśnienia zatem wymaga, czy decyzja [...] była w ogóle przedmiotem odwołania.
Gdyby jednak omyłkowo nie dołączono odwołania do akt to trzeba mieć na uwadze, że decyzja organu odwoławczego ma charakter ponownej decyzji merytorycznej. Oznacza to, że organ nie może się ograniczyć do zbadania czy organ I instancji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, lecz również merytorycznie ocenić stan faktyczny i dokonać właściwej subsumpcji. Oznacza to konieczność odniesienia się do nowych okoliczności i dowodów. Jeśli one nie miałyby wpływu na wynik rozstrzygnięcia, czy nie wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części powinien wydać odpowiednią decyzję merytoryczną. W przypadku konieczności przeprowadzenia postępowania w całości lub znacznej części istnieje możliwość zastosowania art. 138 § 2 kpa. W rozpatrywanej sprawie oceny wymagałoby oświadczenie z [...] r. wraz z umowami kupna – sprzedaży samochodów i kontrakt socjalny z [...] r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sad na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło