II SA/Bd 1458/16

Dnia 29 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 roku sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. (obecnie: Dyrektora Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...] wymierzył M. C. (zwanemu skarżącym) karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...].06.2016 r. W dniu [...] lipca 2016 r. (data stempla pocztowego) od powyższej decyzji skarżący za pośrednictwem pełnomocnika złożył odwołanie. Wraz ze wskazanym wyżej odwołaniem pełnomocnik skarżącego złożył również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. We wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał, że w dniu [...] czerwca 2016 r. została doręczona skarżącemu decyzja organu I instancji, która następnie została przekazana pełnomocnikowi w celu wniesienia odwołania. Pełnomocnik w ustawowym terminie sporządził odwołanie i nadał je przesyłką w dniu [...].07.2016 r. na ostatni znany adres urzędu, tj. na ul. [...] w B.. W dniu [...].07.2016 r. operator pocztowy zwrócił przesyłkę z adnotacją "adresat wyprowadził się". Zdaniem pełnomocnika w tym dniu powziął on informację, że Urząd Celny w B. zmienił adres siedziby na ul. [...] w B.. Zaznaczył też, że wcześniej nie został o fakcie tym poinformowany zwłaszcza, że zmiana ta nie wynika z pouczenia decyzji. Pełnomocnik uznał, że w chwili składania pisma pełnomocnik nie zawinił we wskazaniu poprzedniego adresu, był to wyłącznie wynik omyłki. Pełnomocnik wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożył kopertę potwierdzającą dowód nadania pisma w dniu [...].07.2016 r. (wraz ze wszystkimi na niej adnotacjami) oraz odwołanie. W dniu [...] września 2016 r. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem numer [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że oceniając okoliczność braku winy pełnomocnika z powodu błędnie nadanego odwołania (na nieaktualny adres organu) w orzecznictwie sądów administracyjnych w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 162 Ordynacji podatkowej wskazuje się, że strona jest zobowiązana do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i że choćby niewielkie nawet niedbalstwo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania o przywrócenie uchybionego terminu. W niniejszej sprawie ocenić należy, że pełnomocnik nie dochował należytej staranności w dokonaniu czynności nadania pisma/odwołania. Organ odwoławczy zauważył, że w przedmiotowej sprawie wszystkie pisma procesowe, tj. postanowienie o wszczęciu postępowania, postanowienie o włączeniu do akt postępowania dokumentów, postanowienie o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jak również decyzja kończąca to postępowanie - zawierały w stopce tych pism dane adresowe organu, tj. ul. [...], [...] B.. Organ odwoławczy wskazał również, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji dwukrotnie informował, gdzie znajdują się akta sprawy (vide: postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...].04.2016 r., postanowienie z dnia [...].05.2016 r. wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Od niniejszego postanowienia skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: - naruszenie art. 162 § 1 i art. 163 § 2 w zw. z art. 210 § 1 pkt 1 i 7 oraz art. 214 i w zw. z art. 121 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa polegające na bezzasadnym pominięciu okoliczności, iż z treści zaskarżonej decyzji, w tym z oznaczenia organu, który ją wydał, ani z pouczeń do tej decyzji nie wynikał adres tego organu administracji, pomimo, że na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek oznaczenia organu wydającego decyzję przez podanie jego nazwy i adresu siedziby, a także obowiązek poinformowania strony o adresie właściwym organu, do którego odwołanie winno zostać wniesione, a tym samym strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji użycia ostatniego znanego adresu tego organu (który już po nadaniu pisma okazał się nieaktualny), którym strona posługiwała się przy skutecznym wnoszeniu odwołań w innych sprawach i który nadal widnieje na stronach internetowych wyszukiwarek, albowiem nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, skoro działała w błędnym, usprawiedliwionym przekonaniu o prawidłowości i aktualności adresu, na który został nadany list polecony zawierający odwołanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej powoływanej w skrócie, jako "p.p.s.a.", sąd orzeka na podstawie akt sprawy, oraz stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa. W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że nie nastąpiło naruszenie przepisów, które dawałoby podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Nieodzowną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o jego przywrócenie w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Warunek ten wynika z art. 162 § 2 O.p. Za ustanie przyczyny uchybienia terminowi należy uznać taką sytuację, w której strona postępowania powzięła wiadomość o wydaniu w stosunku do niej decyzji, od której nie odwołała się w terminie. Termin ten ma charakter nieprzywracalny, co wynika wprost z art. 162 § 3 O.p. Jego niedotrzymanie musi skutkować odmową przywrócenia terminu. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że przyczyną uchybienia terminowi było to, że Urząd Celny w B. zmienił adres siedziby na ul. [...] w B.. Zaznaczył też, że wcześniej nie został o fakcie tym poinformowany zwłaszcza, że zmiana ta nie wynika z pouczenia decyzji. Pełnomocnik uznał, że w chwili składania pisma pełnomocnik nie zawinił we wskazaniu poprzedniego adresu, był to wyłącznie wynik omyłki. Pełnomocnik wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożył kopertę potwierdzającą dowód nadania pisma w dniu [...].07.2016 r. (wraz ze wszystkimi na niej adnotacjami) oraz odwołanie. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania tj. nie spełnił przesłanki wynikającej z art. 162 § 1 O.p. Powyższy przepis nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego dla jej wykonania w przepisach O.p. wymaga zatem uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (w rozumieniu zamierzonego działania sprzecznego z regułami postępowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności do załatwiania własnych spraw). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się więc z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego. Skarżący brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania upatruje w skierowaniu odwołania na nieprawidłowy adres organu. Nie można zgodzić się z tą argumentacją. Jak wynika bowiem z akt sprawy, po pierwsze decyzja kończąca to postępowanie zawierała w stopce dane adresowe organu, tj. ul. [...], [...] B.. Po drugie, w toku prowadzonego postępowania organ I instancji dwukrotnie informował, gdzie znajdują się akta sprawy (vide: postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...].04.2016 r., postanowienie z dnia [...].05.2016 r. wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego "całość akt sprawy znajduje się w Urzędzie Celnym w B. przy ul. [...], pokój nr [...]". Należy również zauważyć i to, że skarżącego reprezentował profesjonalny pełnomocnik, od którego to należy wymagać należytej staranności, która powinna polegać na tym, że nawet, jeśliby z otrzymanego pisma nie wynikałoby na jaki adres należy złożyć odpowiedź czy też nie byłyby pewien tego adresu, to winien on poczynić określone starania, w celu jego pozyskania. Tym bardziej, że aktualnie można chociażby skorzystać z powszechnie dostępnej sieci Internet. Na marginesie należy zauważyć, że jak wynika z odpowiedzi organu na skargę, siedziba Urzędu Celnego w B. uległa zmianie z dniem [...] lutego 2016 r. Zatem nastąpiło to jeszcze przed wszczęciem postępowania w przedmiotowej sprawie. W tym stanie rzeczy, skargę jako niezasadną, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.