II SA/Bd 1476/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi R.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie rejestracji samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Starosta I. zarejestrował samochód marki Mercedes Benz E 210, nr [...], rok produkcji 1999 na rzecz R. H. (zwanego dalej "skarżącym"), w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2007 r., który do wniosku o rejestrację pojazdu załączył wymagane dokumenty takie jak: umowę komisową nr [...] ww. samochodu z dnia [...] marca 2007 r. zawartą pomiędzy P.H.U. A.-M. M. F., [...] G., ul. [...], a M. F. , ul. [...], [...] G., oraz fakturę VAT - marża nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. wystawioną przez P.H.U. A.-M. M. F., [...] G., ul. [...] na rzecz R. H. zam. ul. [...], [...] J., dowód rejestracyjny serii i numer [...] wydany przez Starostę G. oraz tablice rejestracyjne o wyróżniku [...], kartę pojazdu seria i nr [...], zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, upoważnienie do rejestracji i dowody opłaty komunikacyjnej i skarbowej. W oparciu o art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), przedmiotowy pojazd zarejestrowano w dniu [...] lipca 2007 r. zgodnie z wnioskiem skarżącego i wydano dowód rejestracyjny serii i numer [...] oraz zalegalizowane znakiem legalizacyjnym nr: [...] tablice rejestracyjne o wyróżniku [...] oraz nalepkę kontrolną i kartę pojazdu seria i numer [...]. W dniu [...] czerwca 2015 r. organ I instancji otrzymał od Starosty [...] decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., którą uchylono decyzję własną z dnia [...] czerwca 2006 r. o rejestracji ww. samochodu osobowego na rzecz M. F. , zam. ul. [...], [...] G. i odmówiono rejestracji przedmiotowego pojazdu. W związku z tym Starosta I. decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz odmówił zarejestrowania ww. pojazdu uznając, iż nie zostały spełnione warunki konieczne do rejestracji pojazdu określone w ustawie prawo o ruchu drogowym - art. 72 ust. 1. Skarżący odwołał się od przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wskazał na naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 w zw. z art. 146 § 1 K.p.a., gdyż od doręczenia uchylonej decyzji minęło 5 lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] października 2015 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym precyzyjnie określają zasady rejestracji pojazdów samochodowych i dopuszczenia ich do ruchu. Zgodnie z postanowieniami art. 73 tej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów (art. 72 ust. 1). Jednym z nich jest dowód własności pojazdu oraz dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Wspomniane dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym podstawowe znaczenie przypisują, więc kwestii prawidłowego i rzetelnego ustalenia własności pojazdu. Wątpliwości w tej kwestii mogą powstać w przypadku, gdy dowód własności - umowa sprzedaży przenosząca własność jest podrobiona. SKO podało, że w niniejszej sprawie przedmiotowy pojazd został zarejestrowany przez osobę, która nie posiadała dowodu własności pojazdu, gdyż dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Wcześniej przedmiotowy pojazd zarejestrowano w Starostwie G. , na podstawie sfałszowanych dokumentów: faktura VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. oraz umowy kupna sprzedaży z dnia [...] maja 2006 r. pomiędzy F. A.-U. L. a A. B.. W wyniku prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. ustalono, w sposób niebudzący wątpliwości, że dokumenty na podstawie, których zarejestrowano w dniu [...] czerwca 2006 r. pod numerem rejestracyjnym [...] ww. samochód okazały się fałszywe. Według SKO zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1, K.p.a. w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż dowody, na podstawie których dokonano rejestracji przedmiotowego pojazdu okazały się fałszywe. Dla wznowienia postępowania nie ma znaczenia, czy przestępstwo miało wpływ na treść decyzji, wystarczy tylko zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy jej wydaniem a samym przestępstwem. Ponadto wznowienie na tej podstawie jest dopuszczalne, gdy fakt popełnienia przestępstwa zostanie stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, co w niniejszej sprawie niewątpliwie ma miejsce. W ocenie SKO na podstawie wyżej wskazanych przepisów decyzja o rejestracji przedmiotowego pojazdu wydana przez poprzedni organ rejestrujący tj. Starostę Gnieźnieńskiego została uchylona i nastąpiła odmowa zarejestrowania pojazdu. Zatem skutkiem powyższego jest uchylenie również decyzji Starosty [...] dot. rejestracji ww. pojazdu i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Odnosząc się do argumentu strony podniesionego w odwołaniu SKO wskazało, że w niniejszej sprawie podstawę prawną winien stanowić art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., (a nie art. 145 § 1 pkt 5), który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, co niewątpliwie ma miejsce w niniejszej sprawie. Natomiast ustawodawca w art. 146 § 1 K.p.a. postanowił, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Zatem w niniejszej sprawie okres przedawnienia wynosi dziesięć lat, czyli upływ terminów, o których mowa w art. 146 § 1 K.p.a. stanowi negatywną przesłankę do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji i jest bezwarunkowy, nie zależny od okoliczności, które spowodowały ich upływ. Upłynięcie terminu pozbawia organ prowadzący wznowione postępowanie możliwości orzeczenia, co do istoty i ewentualnego uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. W niniejszej sprawie orzeczenie zdaniem SKO winno być wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem dokument stanowiący podstawę dokonania rejestracji samochodu marki Mercedes Benz E 210 o nr rej. [...], okazał się fałszywy, co wyżej wykazano. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na ww. decyzję SKO złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 151 § pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 w zw. z art. 146 § 1 K.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy przez SKO decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r. w związku ze stwierdzeniem przez organ I instancji przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 K.p.a. w sytuacji gdy od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. do jej uchylenia upłynęło pięć lat; art. 8 K.p.a. - poprzez wydanie przez SKO decyzji o utrzymaniu decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r., w sytuacji gdy organ ten przyjął w decyzji zupełnie inną podstawę prawną wznowienia postępowania aniżeli organ I instancji; art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie podstawą ewentualnego wznowienia postępowania mógł być art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., ewentualnie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647; ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", sąd orzeka na podstawie akt sprawy, oraz stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Przedmiotem kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie decyzja SKO z dnia [...] października 2015 r., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2015 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 K.p.a., uchylającą decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2007 r. i odmawiającą zarejestrowania ww pojazdu. Przypomnieć trzeba, że instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b K.p.a. przyjęto rozwiązanie wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia. Mając na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego - zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 K.p.a., oznacza to niedopuszczalność wznowienia postępowania na innej podstawie prawnej, a obowiązkiem organów w takich sprawach jest postępowanie zgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania. Właściwy organ dokonuje wznowienia postępowania (art. 149 § 1), a następnie w myśl § 2 tego przepisu przeprowadza postępowanie, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przeprowadzone postępowanie wznowieniowe może zaś doprowadzić do odmowy uchylenia dotychczasowej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1) względnie do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.). Należy jednak zaznaczyć, że możliwość uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej doznaje ograniczeń, o których mowa w art. 146 K.p.a. Zgodnie z § 1 uchylenie decyzji z przyczyn określonych w 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 1 pkt 3- 8 oraz art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Analiza przywołanego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, że wystąpienie przesłanek wznowienia nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania, natomiast ogranicza możliwość organu rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu sprawy, co do istoty. Zakres rozpoznania istoty sprawy uzależniony jest, bowiem od tego, czy w sprawie istnieją czy też nie istnieją przeszkody do uchylenia decyzji wymienione w art. 146 § 1 K.p.a. W niniejszej sprawie organ I instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wznowił postępowanie w sprawie rejestracji ww. pojazdu zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r., a następnie decyzją z dnia [...] września 2015 r. uchylił swoją własną decyzję dotyczącą rejestracji i odmówił rejestracji ww. pojazdu na rzecz skarżącego. Skarżący odwołał się od przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wskazał na naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 w zw. z art. 146 § 1 K.p.a., gdyż od doręczenia uchylonej decyzji minęło 5 lat. SKO rozpoznając sprawę powołało się nie tak jak organ I instancji na przesłanki wznowienia postępowania wynikające z art. 145 § 1 pkt 5 i 8 K.p.a. lecz na przepis art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. SKO w uzasadnieniu swojej decyzji starało się ,,dopasować" stan faktyczny sprawy do nowej przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego. SKO stwierdziło, że orzeczenie winno być wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem dokument stanowiący podstawę dokonania rejestracji samochodu marki Mercedes Benz E 210 o nr rej. [...], okazał się fałszywy. Zarejestrowanie pojazdu, wbrew jednoznacznym dowodom potwierdzającym nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w dniu wydania decyzji sankcjonowałoby prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. Konieczne jest w takich przypadkach, aby istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu. Jak wspomniano jednak powyżej, chociaż zasadniczo konsekwencją zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania, jest uchylenie decyzji dotychczasowej, jako wydanej w postępowaniu dotkniętym wadą i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.), to jednak ustawodawca wprowadził od tej zasady pewne wyjątki, polegające na ograniczeniu możliwości uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeśli wydana ona została z naruszeniem przepisów. Negatywne przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej jak, już wspomniano powyżej określa art. 146 K.p.a. W szczególności należy do nich upływ czasu. Jak wynika z akt sprawy w niniejszym przypadku pełne badanie istoty sprawy zakończone wydaniem decyzji wymienionej w art. 151 K.p.a. było niedopuszczalne z powodu przyczyn wskazanych w art. 146 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 do pkt 8 K.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Wymieniony pięcioletni termin ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, iż decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydano ją z naruszeniem prawa. Po upływie tego okresu "przedawnienia" w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia organ administracji publicznej traci uprawniania nie tylko do uchylenia decyzji ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej z tego powodu, że w wyniku rozpoznania sprawy mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Treść art. 146 § 1 K.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ wskazanych tam terminów jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Oznacza też, że upływ tego terminu powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, chociażby wydana została z naruszeniem prawa. Prowadzenie postępowania po upływie przedawnienia określonego w art. 146 § 1 K.p.a. narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnych, której podstawową funkcją jest stabilizacja stosunków prawnych. Upływ okresu wskazanego w powyższym przepisie oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1604/09, Lex nr 745097 czy z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 596/09, Lex nr 595425). Skoro w niniejszej sprawie decyzję o rejestracji ww. pojazdu na rzecz skarżącego wydano w dniu [...] sierpnia 2007 r. a w dniu [...] sierpnia 2007 r. wydano skarżącemu decyzję, a także dowód rejestracyjny pojazdu, tablice rejestracyjne oraz znak legalizacyjny to po dniu [...] sierpnia 2012 r. niemożliwym było podjęcie starań mających na celu wzruszenie tej decyzji w trybie wznowienia. W niniejszej sprawie zaś organ I instancji dopiero w dniu [...] sierpnia 2015 r. wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie rejestracji wymienionego pojazdu, a decyzję wydał w dniu [...] września 2015 r. - uchylając decyzję ostateczną z dnia [...] sierpnia 2007 r. i odmawiając rejestracji tego pojazdu. Natomiast zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami, w takiej sytuacji organ pierwszej instancji winien po stwierdzeniu, że przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 K.p.a. ograniczyć się (na podstawie art. 151 § 2 K.p.a.) do stwierdzenia wydania własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, dla których decyzji nie można uchylić. Rozstrzygnięcie takiej treści jest tożsame z przyznaniem, że decyzja ostateczna została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 K.p.a. i otwiera drogę do roszczeń odszkodowawczych stronie, która poniosła z tego powodu szkodę. Pomimo powyższego Starosta I. orzekł w sprawie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. z pominięciem art. 146 § 1 K.p.a., a organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze taką decyzję utrzymało w mocy, zmieniając przy tym nieprawidłowo przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. oraz stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...], wobec zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 § 1pkt 2 K.p.a., na zasadzie art.. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 tej ustawy.