II SA/Bd 1485/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej przyznania świadczeń wychowawczych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta G. z dnia [...] sierpnia 2017 r., którą Prezydent zmienił swoją decyzję z dnia [...] maja 2015 r. w ten sposób, że końcowy termin przysługiwania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko skarżącej J. T. – syna K. T., ustalił na dzień [...] maja 2016 r. Decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Prezydent G. przyznał skarżącej, na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r., świadczenia wychowawcze na syna Karola oraz na córkę Patrycję. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Prezydent uchylił decyzję z dnia [...] maja 2016 r. w części przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na syna Karola. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że na mocy decyzji z dnia [...] maja 2016 r. przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci K. i P., ustalono bowiem, że w 2014 r. rodzina nie osiągnęła żadnych dochodów. Wypłatę na pierwsze dziecko, tj. Karola zrealizowano za miesiące kwiecień i maj 2016 r. Następnie ustalono, że z dniem [...] kwietnia 2016 r. mąż skarżącej podjął zatrudnienie w [...] Sp. z o.o. w G.., a więc zaistniała konieczność zweryfikowania dochodów rodziny. Po doliczeniu miesięcznej kwoty dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia, otrzymano kwotę [...]zł, która w przeliczeniu na osobę wyniosła [...] zł i przekroczyła kryterium dochodowe, tj. kwotę [...]zł. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 214, zwanej w skrócie "u.p.p.w.d."), w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Stwierdzono zatem od dnia [...] czerwca 2016 r. brak prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. na Karola. Decyzję tą utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]. W wyniku rozpatrzenia skargi J. T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta G. z [...] lipca 2016 r. Sąd wskazał, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d.). Sąd podkreślił, że celem szeregu unormowań zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwłaszcza w art. 7 ustawy jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. W tej sytuacji organ I instancji obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do ustalenia dochodu rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę, uwzględniając treść art. 7 ust. 3 ustawy - uzyskanie dochodu, którym był dochód męża skarżącej w maju 2016r., ustalenie dochodu na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Skoro więc w przypadku skarżącej, zaistniała konieczność zweryfikowania dochodów rodziny z uwagi na dochód męża skarżącej w maju 2016 r., owa weryfikacja winna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia, a więc również fakt, czy dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Sąd wskazał ponadto, że decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Prezydent uchylił decyzję z [...] maja 2016 r. w części przyznającą skarżącej świadczenie na syna Karola, przy czym prawo to było przyznane od [...] kwietnia 2016 r. Natomiast jak wskazano w uzasadnieniu, stwierdzono brak prawa do świadczenia wychowawczego na syna Karola od dnia [...] czerwca 2016 Wystąpiła tutaj zatem niespójność wymagająca weryfikacji. Ponadto Sąd podkreślił, że uzyskanie dochodu występuje gdy dochód ten jest uzyskiwany w okresie na jaki weryfikowane jest prawo do świadczenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. zmienił w części swoją decyzję z dnia [...] maja 2016 r. w ten sposób, że końcowy termin przysługiwania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tj. syna Karola ustalił na dzień [...] maja 2016 r. Organ ustalił, że mąż skarżącej z dniem [...] kwietnia 2016 r. został zatrudniony w [...] Sp. z o.o. w G.. W związku z tym w miesiącu następnym po miesiącu, w którym podjął zatrudnienie tj. za miesiąc maj 2016 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł netto (co potwierdza pismo pracodawcy). Doliczając tą kwotę do dochodów rodziny otrzymano kwotę [...]zł, która w przeliczeniu na osobę wyniosła [...] zł i przekroczyła kryterium dochodowe - kwotę [...]zł o [...] zł. Nie ma przy tym możliwości zastosowania utraty dochodu w związku z faktem, że wynagrodzenie męża skarżącej w kolejnych miesiącach było niższe z uwagi na brak godzin nadliczbowych. Powyższe, stosownie do art. 18 ust. 6 u.p.p.w.d, skutkowało tym, że świadczenie na pierwsze dziecko nie przysługuje od miesiąca następnego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu tj. od [...] czerwca 2016 r. Odwołując się skarżąca podniosła, że jej mąż osiągnął większe wynagrodzenie w maju 2016 r. z uwagi na pracę w godzinach nadliczbowych. Jej zdaniem organ winien wyliczyć średni dochód z okresu obliczeniowego, nie przyjmować zaś dochodu z jednego miesiąca. Skarżąca wskazała przy tym na niższe wynagrodzenie, które otrzymał jej mąż w październiku 2016 r. (2.255,90 zł netto). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2017 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając ustalenia oraz ocenę prawną Prezydenta, Kolegium stwierdziło, że zmiana (obniżenie) wysokości wynagrodzenia męża skarżącej w kolejnych miesiącach, nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu u.p.p.w.d., podobnie jak ewentualne podwyższenie wynagrodzenia nie oznacza uzyskania dochodu. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium z dnia [...] października 2017 r. skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczenia wychowawczego na syna Karola Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 5 ust. 4b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, albowiem w sytuacji, gdy dochody uzyskiwane po roku poprzedzającym okres świadczeniowy są zmienne i nieregularne, ustalenie prawa do świadczenia w trybie ww. przepisu powinno polegać na wyliczeniu średniego dochodu z okresu obliczeniowego, a nie na przyjmowaniu dochodu z następnego miesiąca po uzyskaniu przez daną osobę dochodu. Skarżąca podkreśliła, że wysokość wynagrodzenia osiągniętego przez męża w maju 2016 r. dalece odbiega od przeciętnego wynagrodzenia z tego roku, znacznie je przewyższając; było to spowodowane pracą w godzinach nadliczbowych w rozmiarze, który już po maju 2016 r. nie wystąpił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W sprawie nie jest sporne, że w rodzinie skarżącej doszło do sytuacji uzyskania dochodu w związku z podjęciem pracy przez męża skarżącej. Istotną kwestią sporną w sprawie jest natomiast rozstrzygnięcie, czy organ prawidłowo ustalił wysokość tego dochodu uzyskanego. W tym sporze, w ocenie Sądu rację ma organ, że stosownie do art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. do dochodu członka rodziny należy dodać kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie zaś średniej tego dochodu w okresie świadczeniowym, jak tego domaga się skarżąca. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Podkreślenia wymaga to, że w przepisie tym mowa jest o dochodzie członka rodziny, przez który stosownie do art. 2 ust. 2 u.p.p.w.d. należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Wykładnia obu tych przepisów prowadzi do wniosku, że do ustalenia czy rodzina (jej członkowie) spełniają kryterium dochodowe, od którego zależy przyznanie świadczenia w przypadku uzyskania dochodu spowodowanego podjęciem zatrudnienia, tak jak miało to miejsce w tej sprawie, należy do miesięcznych dochodów wszystkich członków rodziny doliczyć kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. W żadnym razie wykładnia art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. nie pozwala na czynienie wyliczeń w celu uzyskania średniej z przewidywanego okresu świadczeniowego (np. poprzez doliczenie tylko 1/12 osiągniętego w jednym miesiącu dochodu). Powyższe nie zaprzecza temu, że istotą art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. jest uzyskiwanie dochodu, nie zaś sam fakt zatrudnienia, a warunkiem jego zastosowania jest ponadto warunek tożsamości dochodu uzyskanego z dochodem uzyskiwanym w trakcie okresu świadczeniowego. Ustawodawca zakłada bowiem doliczenie wyłącznie dochodu długotrwale uzyskiwanego. Należy zauważyć, że przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że mąż skarżącej uzyskiwał dochód z tego samego źródła w trakcie okresu świadczeniowego. Różnice w wysokości otrzymywanego dochodu, jak twierdzi sama skarżąca, wynikają zaś wyłącznie z tego, że w poszczególnych miesiącach praca jej męża obejmowała różną liczbę godzin nadliczbowych. Należy zauważyć, że istotą pracy w godzinach nadliczbowych jest wykonywanie pracy ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy a więc poza "zwykłym" czasem pracy, z którym wiąże się uzyskiwanie, w sposób długotrwały dochodu. Trudno uznać, że same wahania tego składnika wynagrodzenia, którego wysokości nie da się z góry przewidzieć, powinny być powodem wyłączenia go z zakresu pojęcia "dochodu uzyskanego" i pomniejszenia wysokości kwoty dochodu osiągniętego w miesiącu następnym po uzyskaniu dochodu o kwotę wynagrodzenia osiągniętego z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Powodem takiego wyłączenia mogłoby być co najwyższej stwierdzenie, że za wyjątkiem miesiąca następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, członek rodziny w okresie świadczeniowym w ogóle nie uzyskiwał tego składnika wynagrodzenia. W przeciwnym bowiem razie dochodziłoby w istocie do prób "uśredniania" przynajmniej tej części dochodu, co – jak wyżej wskazano – w oparciu o art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. nie jest możliwe. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718), Sąd oddalił skargę.