II SA/Bd 150/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-09-19
Skład orzekający: Anna Klotz, Jerzy Bortkiewicz, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego może zostać uznana za prawidłową, jeśli zawiera błędy w oznaczeniu działki, na której obiekt jest posadowiony, oraz wadliwie określa status prawny podmiotu zobowiązanego do rozbiórki, a także czy pominięcie w postępowaniu administracyjnym nadzorcy sądowego podmiotu w upadłości układowej stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając istotne naruszenia przepisów postępowania. Wskazano na błędy w sentencji decyzji dotyczące oznaczenia działki i statusu prawnego podmiotu zobowiązanego do rozbiórki. Ponadto, pominięcie nadzorcy sądowego w postępowaniu administracyjnym, mimo że podmiot był w upadłości układowej, stanowiło naruszenie przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwiając skuteczną obronę strony.Stan faktyczny
Spółka O. zaskarżyła decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie dobudowanego budynku magazynowego. Organ I instancji wydał nakaz rozbiórki z powodu niedostarczenia dokumentów legalizacyjnych. W odwołaniu spółka podniosła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Prawa upadłościowego i Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym prowadzenia postępowania bez udziału nadzorcy sądowego i wadliwego określenia statusu prawnego upadłego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, powtarzając zarzuty.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. przy udziale Prokuratora [...] sprawy ze skargi spółki O. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. nr [...]
Decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w T., działając na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), nakazał R. N. – syndykowi masy upadłościowej Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w T. rozbiórkę budynku magazynowego o konstrukcji stalowej obitej blachą falistą o nieregularnym kształcie i długości ścian [...] oraz wysokości [...], usytuowanego na terenie działki nr [...], [...] przy ul. [...] G. [...] w T., dobudowanego do istniejącego budynku magazynowego od strony działki nr [...], [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dnia [...] 2015 r. i [...] 2016 r. stwierdzono, że na terenie działki na terenie działki na [...] w odległości [...] m od ogrodzenia z działką nr [...] znajduje się obiekt o konstrukcji stalowej obitej blachą falistą, o długości ścian [...] oraz wysokości [...] dobudowany do istniejącego budynku magazynowego od strony działki nr [...], [...]. Opierając się na kopii mapy z dnia [...] 2014 r., uzyskanej z Wydziału Geodezji i Kartografii Urzędu M. T., na której uwidoczniono przedmiotowy obiekt, a także na ortofotomapie pobranej z geoportalu miasta T., z której wynikało, że w tej dacie jeszcze budynek nie istniał, organ przyjął, że budynek o konstrukcji stalowej, obity blachą falistą, dobudowano do istniejącego budynku magazynowego w 2014 r., co oznacza, że w sprawie mają zastosowanie przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. Jak podniósł dalej organ, przedmiotowy obiekt mieści się w definicji budynku, wskazanej w art. 3 pkt 7 cyt. ustawy i zgodnie z art. 28 tejże ustawy wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a z informacji uzyskanej od Prezydenta M. T. wynika, że w aktach wskazanego organu brak jest takiej decyzji. Organ I instancji ustalił także, że przedmiotowa inwestycja spełnia przesłanki określone w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, warunkujące możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Znajduje się ona bowiem na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego pomiędzy ulicami: G., W. i P. G. w T., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Miasta T. z dnia [...] 2007 r., który to teren został oznaczony symbolem [...] – przeznaczenie podstawowe usługi, produkcja, z wyłączeniem stacji paliw w jednostce [...] i dopuszczalne: magazyny i składy, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, zieleń, obiekty małej architektury, drogi wewnętrzne, zabudowa mieszkaniowa - wyłącznie jako adaptacja istniejąca. Powyższe, jak stwierdził organ, uzasadniało nałożenie na PPHU "O. " Sp. z o.o. w T., postanowieniem z dnia [...] 2016 r., obowiązku dostarczenia, w terminie do dnia [...] 2016 r. (przedłużonym następnie postanowieniem z dnia [...] 2016 r. do dnia [...] 2017 r.), zaświadczenia Prezydenta Miasta T. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, opracowanych przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnianie budowlane i wpisaną na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazany termin upłynął dla strony bezskutecznie, co obligowało organ, zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane (cyt. wyżej) do wydania nakazu rozbiórki.
Organ I instancji wyjaśnił także, że w toku prowadzonego postępowania spółka "O." weszła w upadłość układową, tracąc tym samym legitymację formalną, a jako syndyka masy upadłościowej wyznaczono R. N.. W związku z powyższym w dniu [...] 2017 r. zawiadomiono wyżej wymienioną o toczącym się postępowaniu, możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz poinformowano o zamiarze wydania omawianej decyzji.
W odwołaniu od powyższej decyzji R. N. – syndyk masy upadłości Przedsiębiorstwa [...] "O." Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w T. (dalej jako: "skarżąca") zarzuciła:
1. naruszenie przepisu art. 138 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r.), tj. prowadzenie postępowania administracyjnego po dniu ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu z udziałem upadłego, a bez udziału nadzorcy sądowego, który to nadzorca sądowy w świetle powołanego przepisu wstępuje do postępowań administracyjnych z mocy prawa;
2. naruszenie przepisu art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) poprzez niezapewnienie stronie - nadzorcy sądowemu w postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu, czynnego udziału w postępowaniu, co było wynikiem prowadzenia postępowania z udziałem upadłego, z całkowitym pominięciem nadzorcy sądowego w rezultacie naruszenia art. 138 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r.);
3. naruszenie przepisu art. 601 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe w zw. z art. 144 tejże ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r.) poprzez niewłaściwe określenie w zaskarżonej decyzji strony (statusu prawnego upadłego) i wskazanie, iż według stanu na dzień wydania decyzji upadły znajduje się w stanie upadłości z możliwością zawarcia układu, podczas gdy na mocy Postanowienia Sądu Rejonowego w T. [...] z dnia [...] 2017 r., sygn. akt [...] zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego;
4. naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez brak podjęcia niezbędnych czynności zmierzających do wyjaśnienia czy przedmiotowy obiekt blaszany jest budynkiem i czy jego budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a tym samym przyjęcie, że obiekt ten jest budynkiem, mimo braku ku temu dostatecznych i uzasadnionych podstaw;
5. naruszenie przepisu postępowania – art. 97 § 1 pkt 3 kpa poprzez brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy strona uprawniona nie posiadała organu uprawnionego do działania w jej imieniu (brak zarządu).
Decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w sprawie toczyło się w prawidłowym trybie, w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, z którego wynikało, że przedmiotowy obiekt powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę w okresie obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Organ I instancji prawidłowo nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia odpowiednich dokumentów, a brak jego wykonania uprawniał organ do orzeczenia o nakazie rozbiórki.
W ocenie organu odwoławczego zarzuty strony skarżącej zawarte w odwołaniu były bezzasadne. Jak podniósł WINB, opierając się w tym zakresie na orzecznictwie sądowoadministracyjnym, powołanie przez sąd upadłościowy nadzorcy sądowego przy jednoczesnym pozostawieniu upadłemu zarządu masą upadłości, uwzględniając pozycję nadzorcy sądowego tj. jedynie jego kontrolny dla upadłego ("O. ") charakter, nie wpływa zatem w żaden sposób na zakres praw i obowiązków upadłego ani na sposób ich wykonywania przez niego. W dalszym ciągu może on, bowiem składać środki zaskarżenia przeciwko kwestionowanym rozstrzygnięciom organów administracyjnych. Dopiero zmiana sposobu prowadzonej upadłości przez sąd i wyznaczenie syndyka powoduje utratę legitymacji formalnej upadłego na rzecz syndyka, którego obowiązkiem będzie przejęcie w tym zakresie uprawnień upadłego i prowadzenie na jego rzecz postępowania.
Organ odwoławczy podniósł także, że wyznaczony przez Sąd syndyk został w sposób prawidłowy zawiadomiony o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a kwestionowana decyzja została wydana prawie 3 miesiące po wyznaczeniu syndyka i mógł on przez ten okres podjąć odpowiednia działania.
W ocenie organu odwoławczego bezzasadny był zarzut skarżącego dotyczący "błędnego określenia adresata decyzji", albowiem organ nadzoru budowlanego I instancji prawidłowo określił podmiot zobowiązany poprzez jego identyfikację na podstawie aktualnej wówczas informacji odpowiadającej opisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców - KRS: [...]. Jak wskazał WINB fakt zmiany trybu nie wpływa na zmianę firmy upadłego ("O. ") zawartą w ww. rejestrze do czasu jej zgłoszenia, a powyższe zmiany nie zostały wówczas zgłoszone do rejestru.
Zdaniem organu II instancji nie było również podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego z uwagi na brak zaistnienia przesłanek określonych w art. 97 § 1 pkt 3 kpa WINB zwrócił bowiem uwagę na upływ czasu pomiędzy datą otrzymania przez organ I instancji informacji od spółki "O. " (data wpływu do organu [...] 2017 r.) o braku organów uprawnionych do jej reprezentacji, a datą wydania kwestionowanej decyzji PINB ([...] 2017 r.), podnosząc, że wyznaczenie przez Sąd syndyka masy upadłości wyeliminowało ewentualne braki po stronie "O. ".
Organ odwoławczy za chybiony uznał również zarzut skarżącej, że organ nadzoru budowlanego I instancji nie wykazał, że objęty decyzją obiekt posiada dach, gdyż na zdjęciach zawartych w aktach sprawy uwidoczniono rzeczony obiekt z dachem - zdjęcie sporządzone przez pracowników ww. organu w dn. [...].2015 r. (zdjęcie z boku obejmujące dach wewnątrz obiektu) i załączone do protokołu oględzin oraz zdjęcie (z "góry") z ortofotomapy z 2016 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), art. 601 w zw. z art. 144 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy, a także art. 10 kpa i art. 97 § 1 pkt 3 kpa. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji lub ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji.
Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżąca wskazała, że organy całkowicie pominęły skutki prawne i konsekwencje dla postępowania administracyjnego wynikające ze znajdowania się upadłego w upadłości z możliwością zawarcia układu oraz z wyznaczenia nadzorcy sądowego. Od początku postępowania, które wszczęto ponad dwa lata po ogłoszeniu upadłości, organ I instancji wszelkie zawiadomienia w sprawie i pozostałe pisma kierował wyłącznie do Przedsiębiorstwa [...] Usługowego "O. " sp. z o.o. w T.. Skarżąca podniosła, że organ I instancji nie poinformował nadzorcy sądowego o toczącym się postępowaniu i nie zawiadamiał go o przeprowadzonych czynnościach, w konsekwencji czego nadzorca sądowy nie mógł wziąć udziału w sprawie, uczestniczyć przy przeprowadzaniu poszczególnych czynności postępowania, realizować nakładanych przez organ I instancji obowiązków oraz ustosunkować się do czynności. W szczególności nie mógł brać udziału w postępowaniu legalizacyjnym, czym naruszono dyspozycję przepisu art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r.) oraz art. 10 kpa. Jak wskazała skarżąca, zawiadomienie o toczącym się postępowaniu doręczono wyznaczonemu syndykowi masy upadłości już po zmianie sposobu prowadzenia postępowania na postępowanie obejmujące likwidację majątku dłużnika, a zatem po upływie półtora roku od wszczęcia postępowania, na jego końcowym etapie, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. O wszczęciu postępowania i czynnościach dowodowych nie był zatem zawiadamiany wcześniej ustanowiony nadzorca sądowy. Powyższe oznacza, zdaniem skarżącej, że przeprowadzone przez organ I instancji czynności w sprawie zostały dokonane z oczywistym naruszeniem prawa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dostrzeżone naruszenia uniemożliwiają, w ocenie skarżącej, usankcjonowanie przeprowadzonych przez PINB czynności w toku postępowania, w tym dowodowych, czego skutkiem może być wyłącznie konieczność ich ponownego przeprowadzenia.
Skarżąca dodała też, że całkowicie niesłuszne jest stanowisko organu II instancji, że nadzorca sądowy ma jedynie uprawnienia kontrolne i brak jego zawiadomienia nie może mieć wpływu na treść decyzji. Zwróciła uwagę, że nadzorca sądowy ma szereg własnych, daleko idących kompetencji i jest podmiotem na prawach strony, a prowadzone postępowanie i wydawane w toku postępowania decyzje wywierają dla niego skutki.
Uzasadniając zarzut dotyczący niewłaściwego określenia strony w zaskarżonej decyzji, skarżąca wskazała, że organ określając adresata wydanej decyzji, wskazuje, iż upadły podmiot znajduje się w upadłości z możliwością zawarcia układu, a decyzja kierowana jest do syndyka upadłego, wobec którego ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, podczas gdy zgodnie z art. 156 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r.) syndyka masy upadłości można powołać wyłącznie w postępowaniu obejmującym likwidację majątku dłużnika. W postępowaniu z możliwością zawarcia układu z kolei stosownie do treści art. 156 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe organem postępowania upadłościowego jest nadzorca sądowy (przy pozostawieniu upadłemu zarządu nad majątkiem) bądź też zarządca sądowy (w sytuacji, gdy upadłemu odebrano zarząd nad majątkiem).
Podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 97 § 1 pkt kpa, skarżąca zwróciła uwagę, że w dniu [...] 2017 r. wykreślono z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ze składu zarządu Przedsiębiorstwa [...] "O. " sp. z o.o. w upadłości układowej P. W. N. – prezesa zarządu i jednocześnie jedynego członka zarządu. Tym samym podmiot ten pozostawał bez organu uprawnionego do jego reprezentacji, co winno, zdaniem skarżącej, skutkować obligatoryjnym zawieszeniem postępowania przez organ I instancji. Skarżąca dodała, że o fakcie braku zarządu pracownik Spółki poinformował organ pismem z dnia [...] 2017 r. Powyższe naruszenie, w ocenie skarżącej, ma szczególne znaczenie w kontekście wyznaczenia przez organ do dnia [...] 2017 r. terminu do dostarczenia organowi I instancji niezbędnych w postępowaniu dokumentów. Brak organu uprawnionego do reprezentacji uniemożliwił bowiem Spółce wykonanie tego obowiązku. W konsekwencji powyższego naruszenia doszło do wydania decyzji o rozbiórce. Skarżąca nie zgodziła się przy tym z twierdzeniami organu II instancji, że wyznaczenie przez Sąd Rejonowy syndyka wyeliminowało te braki, ponieważ upływu terminu nastąpił na kilka miesięcy przed ustanowieniem syndyka i miał doniosłe znaczenie dla możliwości wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie nie budziło wątpliwości, że na działce nr [...] (choć w sentencji decyzji organu I instancji wskazano inny numer działki), [...], przy ul. [...] G. [...] w T. znajduje się obiekt magazynowy o konstrukcji stalowej obitej blachą falistą o nieregularnym kształcie i długości ścian [...] oraz wysokości [...], dobudowany do istniejącego budynku magazynowego od strony działki nr [...], że obiekt ten został wybudowany bez pozwolenia na budowę w okresie obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz, że orzeczony w sprawie nakaz rozbiórki obiektu wynikał z braku wykonania przez inwestora Przedsiębiorstwo [...] "O. " Sp. z o.o. w T. w wyznaczonym terminie nałożonych na niego obowiązków w postępowaniu legalizacyjnym w trybie art. 48 ust. 2 ww. ustawy.
Istota sporu między stronami dotyczy natomiast kwestii czy w sprawie dopuszczono się naruszeń przepisów postępowania w stopniu uniemożliwiającym zapewnienie stronie realnej możliwość wykonania nałożonych na nią obowiązków oraz obrony swoich racji i praw w postępowaniu w przedmiocie rozbiórki.
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2013 r., sygn. akt [...] ogłoszona została upadłość Przedsiębiorstwa [...] "O. " [...] w T. z możliwością zawarcia układu. Dla upadłego wyznaczono nadzorcę sądowego K. F.. Zawiadomieniem z dnia [...] 2016 r. organ I instancji poinformował Przedsiębiorstwo [...] "O. " Sp. z o.o. w T. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dobudowy do budynku magazynowego przedmiotowego obiektu na nieruchomości przy ul. [...] G. [...] w T., bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. nałożono na Przedsiębiorstwo [...] "O. " Sp. z o.o. w T. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia [...] 2016 r. dokumentów niezbędnych do legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej. Na wniosek Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w T., zawarty w piśmie z dnia [...] 2016 r. (data wpływu do organu - [...] 2016 r.) o przedłużenie do dnia [...] 2017 r. wyznaczonego terminu na dostarczenie wymaganych dokumentów, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] 2016 r. zmienił ww. postanowienie poprzez wyznaczenie Przedsiębiorstwu [...] "O. " Sp. z o.o. w T. terminu na dostarczenie wymaganych dokumentów do dnia [...] 2017 r. Pismem z dnia [...] 2017 r. (data nadania: [...] 2017 r., data wpływu do organu [...] 2017 r.) pracownik Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w T. poinformował organ I instancji, że w spółce nie ma organów uprawnionych do reprezentacji, co uzasadnia zawieszenie postępowania do czasu powołania nowego zarządu. Postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2017 r., sygn. akt [...] zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. z siedzibą w T. z postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego i wyznaczono syndyka masy upadłości w osobie R. N.. Pismem z dnia [...] 2017 r. organ I instancji zawiadomił R. N. – jako syndyka masy upadłościowej Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w T., że prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawie dobudowy, bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, do budynku magazynowego przedmiotowego obiektu. Decyzją z dnia [...] 2017 r. organ I instancji nakazał R. N. – syndykowi masy upadłościowej Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w T. rozbiórkę przedmiotowego budynku magazynowego usytuowanego na terenie działki nr [...], [...] przy ul. [...] G. [...] w T., którą to organ II instancji utrzymał w mocy.
W świetle przytoczonych okoliczności stwierdzić należy, że w sprawie nie tylko dopuszczono się naruszeń przepisów postępowania związanych z prawem strony do realnej możliwość obrony swoich praw w postępowaniu w przedmiocie rozbiórki, ale również wadliwie skonstruowano sentencję decyzji nakazującą rozbiórkę.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do wad samej sentencji decyzji administracyjnej wskazać należy, że decyzja organu I instancji zawiera rozstrzygnięcie następującej treści "nakazuję R. N. – syndykowi masy upadłościowej Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w T. rozbiórkę budynku magazynowego o konstrukcji stalowej obitej blachą falistą o nieregularnym kształcie i długości ścian [...] oraz wysokości [...], usytuowanego na terenie działki nr [...] [...] przy ul. [...] G. [...] w T., dobudowanego do istniejącego budynku magazynowego od strony działki nr [...], [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę". Oznacza to, że w tejże sentencji decyzji nakazano rozbiórkę budynku, określając błędnie działkę, na której jest on zlokalizowany, gdyż wskazano, że jest to działka nr [...], tymczasem z akt administracyjnych spawy, w szczególności znajdujących się w nich map i szkiców, informacji z rejestru gruntów oraz księgi wieczystej nr [...], a także uzasadnienia decyzji organu I i II instancji wynika, że sprawa dotyczy rozbiórki obiektu usytuowanego na terenie działki nr [...], a nie nr [...]. Sentencja decyzji nakazująca rozbiórkę dotyczy zatem innej działki niż tej, na której posadowiony jest przedmiotowy budynek. Trzeba wobec tego stwierdzić, że jest to tego rodzaju wadliwość, która nie może być uznana np. za oczywistą omyłkę, bowiem określenie terenu na którym umiejscowiona jest dana inwestycja budowlana, należy do ścisłego wskazania, co jest przedmiotem sprawy administracyjnej. Decyzja administracyjna ma charakter rozstrzygnięcia indywidualnego i konkretnego, a w przypadku nakazu rozbiórki obiektu budowlanego konkretyzacja zakresu takiej decyzji następuje przez określenie rodzaju budowy i miejsca jej wykonywania oraz podmiotu obciążonego obowiązkiem dokonania rozbiórki inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej. Oznaczenie działki budowlanej stanowi istotny element rozstrzygnięcia, gdyż konkretyzuje dopuszczalność prowadzenia prac rozbiórkowych przez określenie konkretnego obiektu budowlanego i miejsca jego położenia. Numer działki jest desygnatem konkretnej powierzchni gruntu (nieruchomości) z wszelkimi tego konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa. Numer działki w obrocie prawnym funkcjonuje jako nazwa własna, określająca konkretną wielkość, położenie i ukształtowanie terenu z czym wiążą się konkretne prawa (patrz wyrok WSA Krakowie z 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1075/17 i przywołane w nim orzeczenia sądów administracyjnych – dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Błędne oznaczenie numeru działki stanowi zatem istotną, merytoryczna wadliwość decyzji. W sprawie ta wadliwość została zaakceptowana przez organ odwoławczy, gdyż podjął on rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Ponadto w sentencji decyzji organu I instancji w ramach określenia strony, do której został skierowany nakaz rozbiórki, wadliwie określono w firmie przedsiębiorstwa status prawny upadłego, gdyż orzeczono nakaz rozbiórki do syndyka masy upadłościowej Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w T.. Zgodnie z art. 601 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. – patrz art. 449 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne; dalej powoływanej jako "pun") po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorca występuje w obrocie pod dotychczasową firmą z dodaniem oznaczenia "w upadłości likwidacyjnej" albo "w upadłości układowej". Stosownie zaś do art. 156 pun syndyka powołuje się w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego (ust. 1), nadzorcę sądowego w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu (ust. 2), a zarządcę w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, gdy odebrano zarząd majątkiem upadłemu oraz gdy ustanowiono nad częścią majątku zarząd własny upadłego (ust. 3). Skoro więc w sprawie decyzja nakazująca rozbiórkę wydana została do syndyka i skoro syndyka można powołać jedynie w razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego (art. 156 ust. 1 pun), a w przedmiotowej decyzji nakazującej rozbiórkę określono że jest ona skierowana do syndyka masy upadłościowej Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w upadłości układowej, to tym samy racje ma strona skarżąca, że w sentencji decyzji organu I instancji, jak i też w uzasadnieniu decyzji, w ramach określenia strony postępowania wadliwie określono w firmie upadłego status Przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym, które w dacie rozstrzygania przez organ I instancji miało dotychczasową firmę – Przedsiębiorstwo [...] "O. " Sp. z o.o. z dodaniem oznaczenia "w upadłości likwidacyjnej", a nie "w upadłości układowej". Organ II instancji tej wady decyzji organu I instancji nie wyeliminował. Należy podkreślić, że organ I instancji przed wydaniem decyzji dysponował zarządzeniem sędziego Sądu Rejonowego w T. V Wydział Gospodarczy z dnia [...] czerwca 2017 r. informującym, iż w sprawie upadłości Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w T. wyznaczony został syndyk R. N.. Nie sposób zaakceptować poglądu, że organ może ignorować znane mu urzędowo fakty nawet w sytuacji, w której wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) ich nie odzwierciedla. Nie ulega wątpliwości, że domniemywa się, że dane wpisane do KRS są prawdziwe, jednakże jest to domniemanie wzruszalne. W sytuacji więc, gdy wpis nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy, a organ ma wiedzę o tym, brak jest podstaw do powoływanie się na domniemanie prawdziwości wpisu w KRS. Wymaga podkreślenia, że regulacja zawartej w art. 601 pun, chroni kontrahentów upadłego, gdyż zapewnia im wiedzę co do jego sytuacji związanej z wejściem w stan upadłości.
Kolejnym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy jest pominięcie w pierwszym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego udziału w nim nadzorcy sądowego. Jak wskazano powyżej Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., sygn. akt [...] ogłosił upadłość Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. w T. z możliwością zawarcia układu. Dla upadłego wyznaczono nadzorcę sądowego K. F.. Zgodnie z art. 138 ust. 1 pun, jeżeli ustanowiono zarząd własny upadłego, nadzorca sądowy wstępuje z mocy prawa do postępowań sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości prowadzonych na rzecz lub przeciw upadłemu. Nadzorca sądowy, wstępując z mocy prawa – na podstawie art. 138 pun - do postępowania administracyjnego, staje się wówczas podmiotem postępowania na prawach strony. Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, że zgodnie z art. 61 pun, z dniem ogłoszenia upadłości, majątek upadłego staje się masą upadłości. Nadzorca sądowy jest jednym z kluczowych organów postępowania upadłościowego powoływanym w przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością układu, w której upadłemu pozostawiono prawo samodzielnego zarządzania majątkiem. Zarząd własny upadły sprawuje pod nadzorem nadzorcy sądowego (art. 76 ust. 1 pun). Natomiast we wszystkich sprawach przekraczających zwykły zarząd konieczne jest uzyskanie przez upadłego zgody nadzorcy sądowego (art. 76 ust. 3 pun). Podmiot ten pełni obowiązki do czasu prawomocnego zatwierdzenia układu lub do czasu zakończenia postępowania w inny sposób, jeżeli postanowienie sądu nie stanowi inaczej. W ramach nadzoru może kontrolować czynności upadłego, a także przedsiębiorstwo upadłego, może również sprawdzić czy mienie upadłego, które nie jest częścią przedsiębiorstwa jest odpowiednio zabezpieczone przed zniszczeniem. Istota tej funkcji sprowadza się do nadzorowania sposobu zarządzania przez upadłego własnym majątkiem w okresie trwania postępowania upadłościowego. Sprawowanie nadzoru uprawnia nadzorcę sądowego do podejmowania określonych czynności. Czynności te podejmowane są przez nadzorcę w imieniu własnym, ale na rachunek upadłego. Skutkiem tego jest wyłączenie odpowiedzialności nadzorcy za zobowiązania zaciągnięte w sprawach dotyczących masy upadłości. Pobieżna analiza przepisów ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze wskazuje, że spektrum uprawnień nadzorcy jest obszerne. Ich realizacja podlega stałej weryfikacji sędziego komisarza oraz wierzycieli z uwagi na obciążający nadzorcę obowiązek sprawozdawczy (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 760/17; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 304/17 – dostępne na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl/cbo/query). Pomimo powyższego w przedmiotowej sprawie nadzorca sądowy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji, w tym w szczególności w toku postępowania dowodowego i legalizacyjnego. Akta postępowania wskazują, że organ I instancji wiedzę, że Przedsiębiorstwo [...] "O. " Sp. z o.o. w T. jest w upadłości układowej miał co najmniej od dnia [...] 2016 r., kiedy to do organu wpłynęło pismo Przedsiębiorstwa z dnia [...] 2016 r. (wniosek o przedłużenie terminu wykonania nałożonych w postępowaniu legalizacyjnym obowiązków) opatrzone dwoma pieczątkami określającymi Przedsiębiorstwo ze wskazaniem, że podmiot jest w upadłości układowej. Pomimo, że postępowanie administracyjne prowadzone było wobec spółki z o.o., zawarta w aktach administracyjnych sprawy pierwsza informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z KRS nr [...] obrazuje stan na dzień [...] 2016 r. Z informacji tej wynika, że podmiot jest w upadłości układowej i że wyznaczony został nadzorca sądowy K. F.. Dodatkowo pismem z dnia [...] 2017 r. organ został powiadomiony o tym, że spółka nie ma organów uprawionych do reprezentacji (ze skargi wynika, że wykreślono z rejestru KRS ze składu zarządu spółki P. W. N. – prezesa zarządu i jednocześnie jedynego członka zarządu miało miejsce w dniu [...] 2017 r.). Powiadomienie to znalazło potwierdzenie, w znajdującej się w aktach sprawy, informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z KRS nr [...] według stanu na dzień [...] 2017 r. Pomimo tych okoliczności organ I instancji nie powiadomił nadzorcy sądowego o prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Brak zarządu uniemożliwia spółce z o.o. w upadłości układowej możliwość skutecznego działania i obrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym, co przy jednoczesnym prowadzeniu postępowania bez nadzorcy sądowego, mogło w sposób istotny wpływać przebieg sprawy i jej wynik. Należy zauważyć, że procedurze administracyjnej przewidziane zostały instrumenty procesowe umożlwiające zapobiegnięciu niekorzystnym skutkom takiej sytuacji, w tym powoływane przez stronę skarżącą zawieszenie postępowania administracyjnego. Co istotne w sprawie wskazywane okoliczności związane z brakiem organów uprawionych do reprezentacji spółki oraz brakiem udziału w postępowaniu nadzorcy sądowego zbiegały się z upływem terminu do wykonania nałożonych obowiązków w ramach postępowania legalizacyjnego. Zauważyć przy tym należy, że organ I instancji wydając w dniu [...] 2016 r. postanowienie o zmianie postanowienia z dnia [...] 2016 r. poprzez przedłużenie do dnia [...] 2017 r. wyznaczonego terminu na dostarczenie wymaganych dokumentów do legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej, pomimo że miał już pełną wiedzę, że w sprawie ma do czynienia ze stroną wobec której ogłoszono upadłość, konsekwentnie ignorował tą okoliczność, i skierował postanowienie do Przedsiębiorstwa [...] "O. " Sp. z o.o. T., bez oznaczenia w upadłości układowej.
Mając na uwadze wszystkie opisane nieprawidłowości w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu, którego skutkiem było wydanie nakazu rozbiórki z uwagi na niedostarczenie w wyznaczonym terminie dokumentów umożliwiających legalizację stwierdzonej samowoli budowlanej, Sąd stwierdził, że nieprawidłowości te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności na wynik postępowania legalizacyjnego. W ocenie Sądu wykazanych wadliwości przeprowadzonego postępowania nie sanowało powiadomienie pismem z dnia [...] 2017 r. przez organ I instancji R. N. – syndyka masy upadłościowej Przedsiębiorstwa, że prowadzone jest postępowanie administracyjne w sprawie dobudowy, bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, do budynku magazynowego przedmiotowego obiektu (w związku ze zmianą postanowieniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2017 r. sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego i wyznaczeniem ww. osoby syndykiem masy upadłości), jako że na tym etapie postępowania, mającym miejsce półtora roku po wszczęciu postępowania administracyjnego, i niespełna cztery miesiące po upływie terminów objętych postępowaniem legalizacyjnym, skuteczna obrona interesów upadłego w postępowaniu administracyjnym była już znaczenia ograniczona. Pozbawienie nadzorcy sądowego udziału we wszystkich czynnościach prowadzonego postępowania administracyjnego (brak wiedzy o przeprowadzanych w pierwszej fazie postępowania dowodach, brak wiedzy o nałożonych obowiązkach w postępowaniu legalizacyjnym, brak możliwości zajęcia stanowiska czy zgłaszania wniosków dowodowych), pomimo ustawowego wymogu określonego w art. 138 ust. 1 pun, brak możliwości skutecznego działania upadłego Przedsiębiorstwa w okresie gdy nie posiadał on zarządu, nie pozyskanie przez organ I instancji (po uzyskaniu informacji o braku organów uprawnionych do jego reprezentacji) wiedzy odnośnie tego od kiedy Przedsiębiorstwo nie ma zarządu, co byłoby konieczne chociażby celem zweryfikowania możliwości wykonania przez podmiot nałożonych obowiązków w postępowaniu legalizacyjnym oraz ze względu na okoliczność, że wpis do KRS osób wchodzących w skład zarządu ma tylko charakter deklaratoryjny, stanowi o tym, że w sprawie nie zostały zapewnione warunki do skutecznej obrony strony przed nakazem rozbiórki. Naruszenia te, w ocenie Sądu, mogły mieć istotny wpływ na przebieg sprawy, dokonywane ustalenia i w rezultacie na wynik sprawy. Wyeliminowanie podmiotu na prawach strony z możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym, z jednoczesnym brakiem możliwości skutecznego działania upadłego w okresie, gdy nie posiadał on zarządu, i niewyjaśnieniem czy brak zarządu miał miejsce w okresie objętym wyznaczonym terminem na dostarczenie dokumentów w postępowaniu legalizacyjnym, których to niedostarczenie stanowiło podstawę nakazu rozbiórki, stanowi o istotnej wadliwości przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że w momencie wszczęcia postępowania spółka miała już status podmiotu upadłego, czego organ I instancji nie dostrzegł nawet w momencie wydania nakazu rozbiórki, gdyż w decyzji o rozbiórce stwierdził, że spółka dopiero w toku postępowania administracyjnego uzyskała status podmiotu upadłego w trybie upadłości układowej. Potwierdza to stanowisko Sądu, że organ I instancji prowadził postępowanie względem podmiotu, o którego statusie nie miał istotnych informacji (pierwszy KRS znajdujący się aktach sprawy obrazuje stan na dzień [...] 2016 r.) i nie poczynił starań, aby takie informacje pozyskać, pomimo że zachodziły okoliczności, które uzasadniały podjęcie działań w tym zakresie.
W tym stanie rzeczy, uwzględniając poczynione powyżej uwagi dotyczące wadliwości wydanej w sprawie decyzji i przeprowadzonego postępowania, Sąd uwzględnił skargę, i na podstawia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ppsa w zw. z art. 135 ppsa orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło