II SA/Bd 151/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentom rolnym za szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. oddala skargę. II SA/Bd 151/16 UZASADNIENIE W dniu [...] września 2015 r. S. B. (skarżący) złożył do Biura Powiatowego ARiMR w G. wniosek o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Do wniosku tego załączył protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym spowodowanych suszą, który został przez organ pozytywnie zweryfikowany. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przyznał skarżącemu wnioskowaną pomoc finansową w wysokości [...] zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438; ze zm.), § 13c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej: "rozporządzenie RM"), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej: "k.p.a."). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przytoczył treść § 13c ust. 8 i 9 rozporządzenia RM i wyjaśnił przyjęcie do obliczeń wysokości świadczenia współczynnika korygującego o wartości 0,81. Ponadto wskazał, że zgodnie § 13 c ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pomoc, o której mowa powyżej, pomniejsza się o 50%, jeżeli w 2015 r. co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Organ podkreślił, że we wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. skarżący oświadczył, że w dniu wystąpienia szkody (suszy) nie posiadał ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie, z wyłączeniem łąk i pastwisk, wobec powyższego, zgodnie z § 13c ust. 13 rozporządzenia RM pomoc przyznano w pomniejszonej wysokości. Odwołując się od tej decyzji skarżący podniósł, że otrzymał pomoc finansową w kwocie [...]zł., a powinien otrzymać w kwocie [...]zł. Wyjaśnił, że powierzchnia "kwalifikowana innych upraw rolnych" w jego gospodarstwie została ustalona na 13,33 ha, czego nie kwestionuje. Na powierzchnię powyższą złożyło się 11,82 ha łąk i 1,51 ha traw na gruntach ornych. W przedmiotowej decyzji uznano, iż trawy na gruntach ornych (w odróżnieniu od łąk i pastwisk) podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu, o którym mowa w art. 10c pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich z dnia 7 lipca 2005 r. (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 577), a skoro w jego przypadku 50% powierzchni z tych 1,51 ha nie było ubezpieczone, to skorygowaną stawkę płatności zmniejszono o połowę dla całego areału co dało 13,33 ha x 162 zł = [...] zł. Jednak przywołany wyżej art. 10c pkt 2 ustawy precyzuje, jakie uprawy objęte są obowiązkowym ubezpieczeniem - wymienione są one enumeratywnie w art. 3 ust 1 pkt 1 tej ustawy: 1) upraw zbóż, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych lub roślin strączkowych [...]. W art. 3 ust 1 pkt 1 ustawy nie wymieniono więc łąk i pastwisk (co zauważa decyzja) jednak nie wymieniono także "traw na gruntach ornych" - czego decyzja już nie uwzględnia. W związku z powyższym w decyzji należało, zdaniem skarżącego uznać, iż trawy na gruntach ornych nie podlegały ubezpieczeniu obowiązkowemu tak jak i łąki i pastwiska i w związku z tym należało przyznać do całego areału 13,33 ha skorygowaną stawkę płatności w pełnej kwocie 324 zł tj. 13,33 ha x 324 zł = [...] zł a nie [...] zł. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest jego zdaniem fakt, iż gdy zwrócił się do jednego z ubezpieczycieli o ubezpieczenie przedmiotowych 1,51 ha traw na gruntach ornych to uzyskał odpowiedź odmowną. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przyznał skarżącemu pomoc finansową o wartości brutto [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wyjaśnił, że w wyniku ponownej weryfikacji sprawy i przeprowadzeniu powtórnej kontroli wniosku ustalono, że prawidłowa kwota pomocy finansowej wynosi [...] zł (13,33 ha x 344,00 zł x 50%), bowiem w wyniku zmiany współczynnika korygującego, która nastąpiła po złożeniu odwołania przez skarżącego skorygowana stawka płatności za 1 ha wynosi 344,00 zł. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu organ wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zwłaszcza wątpliwości co do zasadności pomniejszenia płatności z tytułu braku ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni gruntów nie mogą zostać zdaniem organu uznane za uzasadnione. Podkreślił, że obowiązek pomniejszenia płatności z w/w powodu wynika wprost z przepisu § 13c ust. 13 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W przepisie tym bowiem wprost wskazano, jakich upraw dotyczy obowiązek ubezpieczenia dla otrzymania pełnej stawki pomocy, o której mowa w § 13c. W ust. 13 wskazanego paragrafu jest mowa o 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk. Innymi słowy, wyłącznie łąki i pastwiska zostały wyłączone spod reżimu wskazanego przepisu. Przy czym § 13c rozporządzenia RM nie odsyła do katalogu upraw, podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu w myśl ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, ale sam ustanawia zakres wymaganego ubezpieczenia na potrzeby pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. § 13c ust. 13 rozporządzenia odsyła do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, który z kolei ustanawia odesłanie do przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, ale jedynie z zakresie tam wskazanym, czyli określenia pojęcia szkód spowodowanych przez wymienione rodzaje ryzyk. Przepisy rozporządzenia RM nie uwzględniają żadnych okoliczności mogących uzasadniać odstąpienie od pomniejszenia z uwagi na szczególne przyczyny braku ubezpieczenia. Nie jest więc istotne, dlaczego uprawy nie są ubezpieczone i czy winę za to ponosi producent rolny czy też jakikolwiek inny podmiot. Wobec braku ubezpieczenia w roku 2015 co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, pomoc więc pomniejszono o 50%. Wobec bezwzględnie obowiązującego charakteru tego przepisu, organy ARiMR nie miały możliwości jego uznaniowego stosowania. Końcowo organ stwierdził, że zgodnie z treścią §13c ust. 13 rozporządzenia RM, dla otrzymania pomocy w pełnej wysokości stawki wymagane było w przedmiotowej sprawie ubezpieczenie co najmniej 50% powierzchni traw na gruntach ornych. W skardze na powyższą decyzję organu II instancji skarżący stwierdził, że biorąc pod uwagę zmienioną wysokość "współczynnika korygującego", winien otrzymać pomoc z ww. tytułu w wysokości [...] zł (poprzednio stwierdził, że [...] - ze względu na podawany przez Agencję "współczynnik" w poprzedniej wysokości). Wyjaśnił, że istotą różnic stanowisk ARiMR i jego jest to, iż ARiMR obliczając wysokość przedmiotowej pomocy obniża w jego przypadku jej wielkość w całości o 50% w związku z tym, że wśród zgłoszonych do pomocy przez niego oprócz łąk, jest 1,51 ha traw na gruntach ornych, co dało podstawę płatnikowi do stwierdzenia, że wypełniła się w jego przypadku przewidziana § 13 c ust.13 rozporządzenia RM zasada o pomniejszeniu pomocy o 50% gdy co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym - (tj. spośród tych traw na gruntach ornych), z wyłączeniem łąk i pastwisk nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk tam wymienionych, pomijając w swym stanowisku oczywisty fakt, iż "traw na gruntach ornych" zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich – ubezpieczyć nie można, Oznacza to zdaniem skarżącego, że ARiMR uzależnia wypłatę pełnej kwoty pomocy od spełnienia warunku, którego nie można zrealizować zgodnie z prawem. Na poparcie swojego stanowiska załączył pismo Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych z dnia 13 listopada 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a także stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że sąd administracyjny nie jest władny dokonać kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd stwierdził, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego. W związku z tym wniesiona skarga nie mogła być uwzględniona. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była prawidłowość decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2015 r., uchylającej decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] października 2015 r. i przyznającej skarżącemu pomoc finansową z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, spowodowanych suszą z roku 2015 r. w wysokości [...] zł. Skarżący kwestionuje to rozstrzygnięcie, twierdząc, iż powinien uzyskać pomoc finansową w pełnej wysokości – to jest w kwocie [...]zł. Pomoc finansowa z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych spowodowanych suszą z roku 2015 przyznawana jest na podstawie § 13c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm. – dalej: "rozporządzenie RM"). Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu w 2015 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6 tego rozporządzenia, producentom rolnym, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zgodnie z ust. 2-13. Pomoc ta udzielana jest zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE L z dnia 1 lipca 2014 r.) oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, o czym stanowi już ust. 3 § 13c rozporządzenia Rady Ministrów. Omawiana pomoc, zgodnie z § 13c ust. 4 rozporządzenia, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego sporządzony zgodnie z § 13c ust. 5 i ust. 6 rozporządzenia RM, złożony w terminie do dnia 30 września 2015 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej. Wysokość pomocy ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku, o którym mowa w ust. 4, powierzchni upraw, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, oraz stawki tej pomocy (§ 13c ust. 7 rozporządzenia RM). Stawka, o której mowa w ust. 7 wynosi, zgodnie z § 13c ust. 8, 800 zł na 1 ha powierzchni owocujących upraw drzew i krzewów owocowych, na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę oraz 400 zł na 1 ha powierzchni upraw rolnych innych niż wskazane w lit. a), na której wystąpiły szkody spowodowane przez suszę. Bezspornym w niniejszej sprawie pozostaje, że skarżący spełnił przesłanki do otrzymania pomocy, o której mowa w § 13c ust. 1 rozporządzenia RM. W gospodarstwie rolnym skarżącego w roku 2015 powstały szkody spowodowane przez suszę, a skarżący z zachowaniem przewidzianego powyżej terminu wystąpił do organu ARiMR z wnioskiem o przyznanie z tego tytułu pomocy finansowej, załączając do wniosku wymagane dokumenty. Nie jest także kwestionowane, że wobec pomocy przysługującej skarżącemu zaszła konieczność zastosowania współczynnika korygującego, o którym mowa w § 13c ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów, z uwagi na to, że zapotrzebowanie na omawianą pomoc w skali kraju przekroczyło 450 mln zł. Prawidłowo przy tym organ odwoławczy, uchylając decyzję pierwszoinstncyjną i orzekając co do istoty sprawy, zastosował współczynnik korygujący aktualny na dzień wydania decyzji w drugiej instancji. Istota sporu sprowadza się natomiast do prawidłowości zastosowania przez organ względem pomocy przyznanej na rzecz skarżącego umniejszenia wynikającego z § 13c ust. 13 rozporządzenia RM. Zgodnie z tym przepisem analizowaną pomoc pomniejsza się o 50%, jeżeli w 2015 r. co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia RM. Przepis ten wprost uzależnia zatem wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od powierzchni upraw, która została objęta ubezpieczeniem od jednego z ryzyk w nim wymienionych. Jeżeli powierzchnia ta jest mniejsza niż 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, rzeczona pomoc podlega pomniejszeniu o 50%. Jak wynika z akt sprawy sumaryczna powierzchnia upraw zgłoszona przez skarżącego we wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy wynosiła 13,33 ha. Powierzchnia ta składała się z 11,82 ha łąk i 1,51 ha traw na gruntach ornych (k. 5 akt adm.). Mając na uwadze treść § 13c ust. 13 rozporządzenia RM, zgodnie z którym jedynie łąk i pastwisk nie bierze się pod uwagę przy analizie procentowego udziału powierzchni upraw ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, stwierdzić przyjdzie, iż w sprawie zbadania wymagało, czy powierzchnia traw na gruntach ornych, a więc powierzchnia równa 1,51 ha, została ubezpieczona w części co najmniej 50%. Z oświadczenia skarżącego zawartego w złożonym przezeń wniosku o przyznanie przedmiotowej pomocy wprost wynika, iż w dniu wystąpienia szkody (suszy) nie posiadał on ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk od wymienionych tam ryzyk (k.2 akt adm.). Słusznie zatem w ocenie Sądu organy obu instancji przyjęły za powyższą deklaracją, iż w sprawie zastosowanie znajdzie § 13c ust. 13 rozporządzenia RM, albowiem uprawy traw na gruntach ornych, wobec jednoznacznej treści przywołanego przepisu, nie zostały objęte zawartym tam wyłączeniem. Jedynie wykazanie przez skarżącego, iż co najmniej 0,755 ha upraw traw na gruntach ornych (50% z powierzchni 1,51 ha) objęte jest ubezpieczeniem od jednego z ryzyk wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, uprawniałoby go do otrzymania pomocy z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych suszą w pełnym, niepomniejszonym zakresie. W odniesieniu do twierdzeń zawartych w skardze stwierdzić przyjdzie, iż nie jest tak, że upraw traw na gruntach ornych ubezpieczyć nie można, w związku z czym wypłata pomocy w pełnym zakresie uzależniona jest od zaistnienia przesłanki niemożliwej do spełnienia zgodnie z prawem. Wyjaśnić przyjdzie, iż art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 577), który powołuje skarżący na potwierdzenie swojej argumentacji, wymienia uprawy korzystające z przywileju dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia. Powyższe oznacza tyle tylko, iż ubezpieczenie upraw traw na gruntach ornych, jako że nie zostało w przywołanym przepisie wymienione, z przywileju takiego nie korzysta. Nie oznacza to zaś, iż ubezpieczenie takie nie jest w ogóle możliwe. Argumentacja skarżącego byłaby zasadna jedynie w sytuacji, gdyby przepis § 13c ust. 13 rozporządzenia RM uzależniał przyznanie pomocy w pełnym zakresie od okoliczności ubezpieczenia upraw tylko korzystającego z dopłat budżetu państwa. Treść przywołanego przepisu wskazuje jednak jednoznacznie, iż nie ma znaczenia, czy uprawy zostały objęte ubezpieczeniem korzystającym z państwowych dopłat, czy ubezpieczeniem, którego składki w całości pokrywa ubezpieczony. Załączony do skargi dokument – pismo Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych – również nie świadczy o tym, iż skarżącemu odmówiono ubezpieczenia wskazanych upraw (k. 4 akt sadowych). Wynika z niego tyle tylko, iż skarżący poinformowany został, że trawy uprawiane na gruntach ornych nie są wymienione w ustawie o ubezpieczeniach jako uprawy, do których ze środków budżetu państwa są udzielane dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia. Powyższe zgodne jest – jak wykazano - z prawdą. Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością ich uchylenia albo stwierdzenia nieważności, orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.