II SA/Bd 152/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. N. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] na rzecz skarżącego kwotę 56 (pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., po rozpatrzeniu odwołania S. N. od orzeczenia nr [...] z dnia [...]. Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. o uznaniu go za niezdolnego jako kandydata do zawodowej służby wojskowej (kat. zdr. "N"), utrzymała w mocy orzeczenie tejże komisji. Podstawą orzeczenia komisji I instancji było rozpoznanie u S. N. sprawności umysłowej poniżej przeciętnej - II-85 (§ 71 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia). W odwołaniu od tego orzeczenia wyżej wymieniony nie zgodził się z określoną przez komisję lekarską kategorią jego zdolności do zawodowej służby wojskowej, załączając do odwołania kserokopię orzeczenia psychologicznego z dnia [...]. W uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. powołała się na wynik przeprowadzonego w ramach czynności Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej badania psychologicznego i psychiatrycznego, skutkującego zastosowaniem § 71 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 133 poz. 1422 ze zm.), wyłączającego możliwość uznania odwołującego się za zdolnego jako kandydata do zawodowej służby wojskowej. Jednocześnie komisja wskazała, że przedłożone przez wyżej wymienionego orzeczenie psychologiczne określa jedynie brak przeciwwskazań psychologicznych do pełnienia zawodowej służby wojskowej, natomiast oceny zdolności do tej służby dokonują na podstawie badań specjalistycznych wojskowe komisje lekarskie. Orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej S. N. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jego uchylenie, gdyż chciałby jeszcze raz poddać się badaniom, które zostały przeprowadzone w czasie, gdy znajdował się w złej kondycji psychicznej w związku z kłopotami rodzinnymi (żona w grożącej poronieniem ciąży oraz rodzice w złym stanie zdrowia). W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. wniosła o jej oddalenie, nie widząc konieczności przeprowadzenia ponownych badań odwołującego się, bowiem podnoszone przez niego okoliczności nie mają wpływu na uzyskany wynik badania psychologicznego i psychiatrycznego oraz dodatkowo świadczą o małej jego odporności psychicznej przy dużych obciążeniach, jakie występują w czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest bada, czy zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu wpływającym na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tegoż rozstrzygnięcia. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa, Sąd wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym. Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które należało wziąć pod uwagę z urzędu. Jako podstawę materialnoprawną powołano w zaskarżonym orzeczeniu, obok art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 11 września 2003 r. w służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.), rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.). O uznaniu skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kat. zdr. "N") zadecydowało, jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, zakwalifikowanie jego sprawności intelektualnej do § 71 pkt 1 załącznika nr 2 do wymienionego rozporządzenia. Tymczasem wskazane rozporządzenie w dacie orzekania przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w B. w tej sprawie nie miało mocy obowiązującej. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych ustaw (Dz. U. z 2009 r., Nr 79, poz. 669 z dnia 28 maja 2009 r.), dotychczasowe przypisy wykonawcze wydane m.in. na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. zachowywały moc w brzmieniu obowiązującym przed dniem jej wejścia w życie do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 24 kwietnia 2009 r., nie dłużej jednak niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tejże ustawy zmieniającej. Natomiast, stosownie do art. 10 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r., art. 5 ustawy z 11 września 2003 r. w określonej w przepisie art. 1 pkt 4 powyższej ustawy wersji, zawierającej upoważnienie do wydania rozporządzenia wykonawczego, wszedł w życie w dniu 12 czerwca 2009 r., zaś do 12 grudnia 2009 r., czyli przez owe pół roku, nowe rozporządzenie wykonawcze się nie ukazało. Tym samym z dniem 13 grudnia 2009 r. rozporządzenie MON z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej utraciło moc. Nowe rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. o identycznym tytule zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lutego 2010 r. (Nr 15, poz. 80) i dopiero w dacie tej zaczęło obowiązywać. Ze względu na to, że na dzień rozstrzygania przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w B. w niniejszej sprawie, to jest [...], nie istniało rozporządzenie wykonawcze regulujące kwestie orzekania przez komisje lekarskie, a zwłaszcza wykaz chorób i ułomności, którym należało się kierować przy rozstrzyganiu w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej, orzeczenie nr [..] kwalifikujące dokonane u skarżącego rozpoznanie do § 71 wspomnianego wykazu wydane zostało przez Komisję II instancji bez prawnych podstaw, co musi skutkować stwierdzeniem na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa jego nieważności. Nadmienić należy, że z uwagi na datę wszczęcia postępowania w rozpoznawanej sprawie, nie miał w niej zastosowania przepis przejściowy – art. 8 ustawy zmieniającej. Mimo stwierdzenia nieważności orzeczenia ze wskazanych wyżej przyczyn, mając na uwadze istniejący w dacie orzekania stan faktyczny sprawy, nie można w ocenie Sądu nie zauważyć, iż rozstrzygnięcie drugoinstancyjne w niniejszej sprawie wydane zostało z naruszeniem sformułowanej w art. 7 i 77 § 1 kpa zasady prawdy obiektywnej, zobowiązującej organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta dotyczy na równi z organem I instancji organu odwoławczego, który obligowany jest do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a w szczególności ustosunkowania się sposób wyczerpujący do podniesionych w odwołaniu zarzutów i konwalidowania we własnym zakresie popełnianych przez organ I instancji uchybień w ramach nieprzekraczających treści art. 136 kpa. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia podstawę uznania skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej stanowiły przeprowadzone w toku postępowania pierwszoinstancyjnego badania psychologiczne i psychiatryczne. Nie można jednak pominąć okoliczności, iż dodany do ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dniem 6 grudnia 2008 r. artykuł 5a wprowadził obowiązek uzyskania przez osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej orzeczenia psychologicznego z wojskowej pracowni psychologicznej oraz, iż w § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 sierpnia 2009 r. w sprawie badań psychologicznych osób zgłaszających chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 150, poz. 1214) wynika, że badanie w wojskowej pracowni psychologicznej obejmuje między innymi ocenę sprawności intelektualnej, zaś skarżący załączył do odwołania od orzeczenia I instancji orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] uzyskane w Wojskowej Pracowni Psychologicznej w P. stwierdzające brak u niego przeciwwskazań psychologicznych do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Komisja I instancji nie zażądała wcześniej z urzędu doręczenia tego dokumentu przez skarżącego lub Wojskową Komendę Uzupełnień w C., która skierowała go na badania (stosownie do art. 5a ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych orzeczenie psychologiczne doręczane jest przez pracownię także WKU). Orzeczenie psychologiczne nr [...] pozostające w ścisłym związku z kwestią sprawności umysłowej skarżącego, która zadecydowała o uznaniu go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, winno być - w ocenie Sądu - wzięte pod uwagę przy wydawaniu przez komisję rozstrzygnięcia oraz RWKL powinna, kierując się treścią art. 107 § 3 kpa oraz wyrażoną w art. 11 kpa zasadą przekonywania, szczegółowo się do niego odnieść w uzasadnieniu swego orzeczenia, a zwłaszcza wykazać, dlaczego wynikające z tego orzeczenia stwierdzenie braku przeciwwskazań do pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej nie mogło być przez RWKL uwzględnione. W związku z powyższym w motywach rozstrzygnięcia winien być przybliżony skarżącemu porównawczo zakres i sposób badań psychologicznych przez komisję oraz w wojskowej pracowni psychologicznej. Ogólnikowe ustosunkowanie się w motywach uzasadnienia do orzeczenia psychologicznego nr [...] i to z błędnym wskazaniem podstawy prawnej jego wydania, niczego nie wyjaśnia i dodatkowo nie pozwala sądowi na ocenę prawidłowości stanowiska RWKL w tym przedmiocie. Przedstawione wyżej stanowisko dotyczące naruszenia przepisów kpa w postępowaniu drugoinstancyjnym winno być uwzględnione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, przy czym w ponownym postępowaniu muszą być w całości zastosowane unormowania aktualnie obowiązującego rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej ... (Dz. U. z 2010 r., Nr 15, poz. 80), w tym w zakresie wprowadzającym modyfikacje w stosunku do aktu prawnego wcześniej obowiązującego. Należy przy tym uwzględnić wymóg wykorzystania przy orzekaniu całości mogącej być przydatną w tym przedmiocie dokumentacji znajdującej się w aktach personalnych skarżącego. Z przedstawionych wyżej względów orzeczono, jak w sentencji niniejszego wyroku.