II SA/Bd 1528/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Agnieszka Zakrzewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] Burmistrz[...], na podstawie art. 3 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 8 i 8a, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 38 ust. 1 - 5, art. 102, art. 106 ust. 1, 3, 3a, art. 109, art. 147 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz. 1055), po rozpatrzeniu wniosku A. S., orzekł o odmowie przyznania zasiłku okresowego z powodu nie spełnienia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał na okoliczności faktyczne potwierdzone wywiadem środowiskowym z dnia [...]r., z którego wynika, iż A. S. zamieszkuje wraz z W. L., z którą stanowi rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Podniesiono ponadto, że A. S. jest osobą niepełnosprawną, wobec której ustalono częściową niezdolność do pracy na stałe i który z tego tytułu pobiera rentę inwalidzką z ZUS w wysokości 485,39 zł netto, z kolei L. W., zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dniem [...]r. uzyskała uprawnienia do pobierania świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy w wys. 967,37 zł, ponadto pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu, w wys. 1129,07 zł netto. Ustalono wobec tego, że łączny dochód rodziny, ustalony zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 2.581,83 zł netto, co na osobę stanowi 1290,91 zł. Organ pierwszej instancji na podstawie dokonanych ustaleń stwierdził, że rodzina nie spełnia wszystkich określonych w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przesłanek warunkujących prawo do zasiłku okresowego, ponieważ dochód rodziny w wysokości 2581,83 zł netto jest wyższy od kryterium dochodowego rodziny, tj. 702,00 zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S., wyrażając niezadowolenie z treści zapadłego rozstrzygnięcia. Odwołujący się podniósł, że nie jest w związku małżeńskim z L. W., a jedynie opiekuje się nią i na pomoc materialną z jej strony nie może liczyć. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w toku postępowania wyjaśniającego, w tym na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia[...]. oraz oświadczenia wnioskodawcy z dnia 3.09.2010r., organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawca i L. W. wspólnie zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i tym samym stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód rodziny wyniósł 2.581,83 zł, tj. 1.290,91 zł na osobę w rodzinie, przekraczając kwotę kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, wynoszącego dla dwuosobowej rodziny 702,00 zł. W tych warunkach, zdaniem Kolegium, brak jest podstaw prawnych do przyznania zainteresowanemu pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W skardze do sądu A. S. nie zgadzając się z wynikiem prowadzonego w jego sprawie postępowania administracyjnego podważył dotychczasowe ustalenia faktyczne podnosząc, iż nie może zamieszkiwać pod adresem zameldowania, gdyż była żona dokonała samowolnie zajęcia domu mieszkalnego i pomieszczeń mieszkalnych wyłącznie do własnej dyspozycji, bez jakichkolwiek z nim uzgodnień. Skarżący wskazał na swoją trudną sytuację finansową i mieszkaniową, a także przedstawił miesięczny wykaz wydatków i dochodów L. W., który w jego ocenie podważa zasadność uznania, iż tworzy z w/w rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 roku, Nr 175, poz. 1362, ze zm.) - dalej jako "ustawa" oraz - stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy k.p.a. Na podstawie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. należy stwierdzić, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Postawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był art. 38 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2. rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustała się: 1. w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2. w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1. kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2. kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Należy więc podkreślić, że przywołana ustawa o pomocy społecznej, uzależnia przyznanie świadczeń z pomocy społecznej od zachowania określonych w niej kryteriów dochodowych. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 cytowanego aktu prawnego, przysługują one: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 3 cyt. ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei dochodem rodziny, zgodnie z art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. W przepisie art. 6 pkt 14 ustawa określa natomiast krąg osób wchodzących w skład rodziny, a więc określa osoby, których dochody należy uwzględniać przy wyliczaniu kryterium dochodowego. Są to osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W ocenie Sądu organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo zgromadziły i wszechstronnie oceniły materiał dowodowy i na jego podstawie ustaliły stan faktyczny sprawy. Wyniki wywiadu środowiskowego z dnia [...]r. oraz oświadczenie skarżącego z dnia 3.09.2010 r., jednoznacznie wskazują, że skarżący i L. W. wspólnie zamieszkują i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, tym samym stanowią rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód rodziny wyniósł 2.581,83 zł, tj. 1.290,91 zł na osobę w rodzinie, przekraczając kwotę kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, wynoszącego dla 2 - osobowej rodziny 702,00 zł. W tych warunkach brak jest podstaw prawnych do przyznania Panu Andrzejowi Schulzowi pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Podkreślić należy, że beneficjentem zasiłku okresowego może być wyłącznie osoba samotnie gospodarująca albo rodzina, a nie jak np. w przypadku zasiłku stałego – osoba w rodzinie. (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC, 2009, wyd. II), a zatem zasiłek okresowy może być przyznany albo na rzecz osoby samotnie gospodarującej albo na rzecz rodziny, nawet, jeśli z wnioskiem wystąpi tylko jeden członek rodziny. Analiza akt sprawy jednoznacznie potwierdza stanowisko organów administracji w zakresie ustalenia, iż skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą, lecz "osobą w rodzinie", w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej. Pojęcie wspólnego gospodarowania zostało sprecyzowane w orzecznictwie sądowym. Przejawem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego jest m.in. wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie. Przesłanka wspólnego gospodarowania nie spełnia się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym, ale wyraża się również w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa wspólnie z innymi członkami rodziny. Chodzi m.in. o korzystanie ze wspólnych urządzeń gospodarstwa domowego (łazienka, kuchnia itp.), wspólnych mediów, nawet jeśli koszty z tym związane pokrywa tylko jedna osoba. Bez wątpienia skarżący czerpie takie korzyści - choćby w związku z faktem korzystania ze wspólnych urządzeń technicznych i sanitarnych znajdujących się w mieszkaniu. W konsekwencji jako prawidłowe i zgodne z przepisami prawa należy ocenić stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż zaistniała negatywna przesłanka przyznania skarżącemu wnioskowanego przez niego zasiłku okresowego. Należy jednak dodać, że trudna sytuacja skarżącego finansowa czy też mieszkaniowa, może uzasadniać przyznanie innych świadczeń, przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej, czy w innych przepisach. W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.).