II SA/Bd 154/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 marca 2007 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżona decyzję, 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] 2006 r. Wójt Gminy K. odmówił R. M. przyznania pomocy celowej w związku z suszą zaistniałą w roku 2006. W uzasadnieniu, powołując się na przepisy § 2 pkt 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), organ pierwszej instancji wskazał, iż warunkiem ubiegania się o wnioskowaną pomoc społeczną jest poniesienie szkód w uprawach rolnych w gospodarstwie rolnym średnio w wysokości powyżej 30 %. Przy wyliczeniu tego wskaźnika w przedmiotowej sprawie uwzględniono łączną powierzchnię upraw rolnych w gospodarstwie oraz powierzchnię upraw, na której wystąpiły szkody, a także poziom szkód w uprawach. Po posłużeniu się wzorem: obszar upraw rolnych, na których wystąpiły straty razy procent strat podzielone przez łączną powierzchnię upraw w gospodarstwie – stwierdzono, iż średnie straty w gospodarstwie skarżącego wyniosły 21,5 %. Odwołując się od decyzji skarżący stwierdził, iż posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 12,56 ha, w tym 3,5 ha pastwisk. Podniósł, że przy składaniu wniosku wpisał straty w uprawach zboża, a nie wpisał pastwisk, na których miał największe straty (ok. 80 %), gdyż nie był poinformowany, że należy je wpisać. Skarżący wskazał też na swoją trudną sytuację rodzinną. Decyzją z dnia 14 grudnia 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. Kolegium ustaliło, że w protokole strat w gospodarstwie rolnym skarżącego, sporządzonym w dniu 1 sierpnia 2006 r., stwierdzono straty w uprawach: jęczmienia jarego, mieszanki zbożowej, pszenicy ozimej i pszenżycie ozimym. Średnie straty w gospodarstwie rolnym wyniosły 21,5 %. W protokole natomiast nie wykazano, aby skarżący poniósł straty w użytkach zielonych użytkowanych jako pastwiska. Wobec tego nie zostało spełnione jedno z kryteriów warunkujących przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w związku z suszą, tj. wymogu, aby szkody w uprawach rolnych, spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę wyniosły średnio powyżej 30 %. Kolegium podkreśliło, iż ustalenia zawarte w protokole Gminnej Komisji ds. szacowania zakresu szkód spowodowanych klęską suszy, działającej na podstawie zarządzenia Wojewody [...], wiążą organy orzekające w sprawie. Protokół ten został ponadto podpisany przez skarżącego. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium podniosło także, że przepisy rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2006 r. nie dają podstawy do uznania administracyjnego w zakresie przyznawania pomocy w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. W skardze do sądu administracyjnego R. M. ponowił zarzut, iż nie wskazał strat doznanych wskutek suszy na obszarze pastwisk, w wyniku błędnej informacji urzędnika, który nie ostrzegł go, iż straty będą liczone w stosunku do całego gospodarstwa. Zwrócił uwagę, że inni rolnicy, którzy odnieśli takie same straty, otrzymali pomoc. Ponownie wskazał też na swoją trudną sytuację rodzinną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 r., udziela się pomocy, jeżeli w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, z późn. zm.), wynoszą średnio powyżej 30 %. Powoływane rozporządzenie zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.). Ustęp pierwszy art. 24 ustawy o pomocy społecznej stwierdza, iż Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mający na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. Natomiast zgodnie ze wskazanym art. 24 ust. 2 Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki realizacji programu, o którym mowa w ust. 1 (artykułu 24), uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej. Zdaniem Sądu w obrębie tak określonych granic upoważnienia ustawowego nie mieści się możliwość ograniczania środków dowodowych przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a."). Stosownie zatem do art. 75 § 1 k.p.a. w postępowaniu w przedmiocie przyznania zasiłku celowego w związku z zaistniałą w roku 2006 suszą jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Protokół, o którym mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia nie może być uznany za jedyny dowód szkód, które miały miejsce w gospodarstwie rolnym. Protokół jest wiążący dla organu orzekającego o przyznaniu zasiłku celowego tylko w takim sensie, że stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Ustalenia wynikające z tego dokumentu powinny być podstawą orzekania, jednakże tylko dopóty, dopóki nie zostanie przeprowadzony dowód przeciwko treści protokołu (art. 76 § 3 k.p.a.). Inicjatywa przeprowadzenia takiego dowodu w przedmiotowej sprawie należała do strony postępowania. W świetle powyższego istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest twierdzenie skarżącego, zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, iż nie wszystkie straty zaistniałe w jego gospodarstwie rolnym zostały ujęte w protokole szkód. Twierdzenie to niewątpliwie jest skierowane przeciwko treści protokołu, rozumianego jako wyczerpujące wyliczenie strat w gospodarstwie rolnym skarżącego. Realizując zasadę prawdy materialnej, wynikającej z art. 77 § 1 k.p.a., a także zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) organ administracyjny powinien w takiej sytuacji zwrócić się do skarżącego o wskazanie dowodów na poparcie jego twierdzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt III Sa/Wa 1924/05, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 192626). W przedmiotowej sprawie organ zaniechał tego obowiązku, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Na marginesie należy ponadto zauważyć, iż wykładnia językowa przywoływanego wyżej § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2006 r. prowadzi do wniosku, że warunkiem przyznania pomocy rodzinie rolniczej jest stwierdzenie określonego procentu strat w stosunku do ogólnej powierzchni upraw rolnych, które są prowadzone w obrębie powierzchni gospodarstwa rolnego, a nie stwierdzenie strat w stosunku do ogólnej powierzchni gospodarstwa rolnego (por. uzasadnienie wyroku tutejszego Sądu z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 97/07, niepublikowane). Jak wskazuje bowiem treść definicji gospodarstwa rolnego, zawarta w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 969; z późn. zm.), do której nakazuje odwoływać się § 2 pkt 2 rozporządzenia, na obszar gospodarstwa rolnego mogą się składać także "grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych". Grunty gospodarstwa rolnego mogą być również zajęte pod budynek mieszkalny, stanowiący siedzibę rolnika i jego rodziny. Powierzchnia gospodarstwa rolnego nie musi zatem odpowiadać sumie powierzchni upraw rolnych. Okoliczność ta także może mieć znaczenie dla sprawy, gdyż w "protokole strat", będącym podstawą orzekania przez organy administracji powierzchnię 12,56 ha wskazano jako powierzchnię gospodarstwa, a nie jako ogólną powierzchnię upraw w gospodarstwie rolnym skarżącego. Ze względu na powyższe, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.