II SA/Bd 155/08

Dnia 20 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 6 maja 2008 roku sprawy ze skargi L. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2007r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] orzekł, iż nie stwierdza u L. K. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, iż wydając decyzję w niniejszej sprawie opierał się na orzeczeniu lekarskim nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy – Poradni Chorób Zawodowych w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. i orzeczeniu lekarskim nr [...] Instytutu Medycyny Pracy – Przychodni Chorób Zawodowych w [...] z dnia [...] sierpnia 2005r. o braku podstaw do rozpoznania wyżej wskazanej choroby zawodowej u wnioskodawczyni. Decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] orzekł, iż nie stwierdza u L. K. choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. W motywach decyzji organ administracji wskazał, iż wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie opierał się na orzeczeniu lekarskim nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy – Poradni Chorób Zawodowych w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. i orzeczeniu lekarskim nr [...] Instytutu Medycyny Pracy – Przychodni Chorób Zawodowych w [...] z dnia [...] września 2005r. o braku podstaw do rozpoznania wyżej wskazanej choroby zawodowej u wnioskodawczyni. W odwołaniu od wyżej wskazanych decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] L. K. wskazała, iż warunki, w jakich pracowała w okresie od [...]1969 r. do [...] 2003 r. (niedogrzewane, ciasne pomieszczenia), a także rodzaj przydzielanej jej, jako nauczycielowi-bibliotekarzowi, pracy spowodowały obniżenie sprawności jej organizmu i przyczyniły się do wystąpienia u niej różnorodnych chorób (m.in. problemów z kręgosłupem i problemów laryngologiczno-foniatryczne związane z nadużywaniem głosu). Zakwestionowała ona orzeczenia wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] i Instytut Medycyny Pracy w [...] o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej. Podniosła, iż wyżej wskazane jednostki orzecznicze nie uwzględniły posiadanej przez nią dokumentacji medycznej, z której wynika, iż była leczona, poddawana rehabilitacji i profilaktycznej opiece medycznej. Zwróciła także uwagę, iż, mimo że orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2001 r zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w związku z chorobami układu ruchu i układu krążeniowo-oddechowego, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] i Instytut Medycyny Pracy w [...] nie stwierdziły u niej wyżej wskazanych jednostek chorobowych. Odwołująca się wywiodła ponadto, iż fakt, że rozpoznane u niej jednostki chorobowe nie zostały wymienione w wykazie chorób zawodowych, nie przesądza o tym, iż nie można u niej stwierdzić choroby zawodowej. Jej zdaniem omawiany wykaz chorób zawodowych ma bowiem charakter jedynie przykładowy. Wskazała również, iż przeszkodą do stwierdzenia u niej choroby zawodowej nie powinno być to, iż od [...]2003 r. przebywa na emeryturze. Odwołująca się zwróciła ponadto uwagę na liczne uchybienia organów administracji, do których doszło w toku niniejszego postępowania, polegające m.in. na niedoręczeniu jej oryginału kwestionowanych rozstrzygnięć Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], na błędach i nierzetelnościach pojawiających się w pismach i decyzjach organów, a także na nadmiernie długim trwaniu postępowania. Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] utrzymał w mocy wyżej wymienione decyzje organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych po przeprowadzeniu stosownych badań, ocenie dokumentacji medycznej i ponownej analizie narażenia zawodowej nie rozpoznały u skarżącej żadnej z chorób, wymienionych w wykazie chorób zawodowych. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, podniósł przy tym, iż ów wykaz chorób zawodowych, nie ma wbrew twierdzeniom strony, charakteru przykładowego, lecz jest wyczerpujący. W przypadku wymienionych pod pozycją 15 omawianego wykazu przewlekłych chorób narządów głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem, trwającym co najmniej 15 lat, za chorobę zawodową można uznać tylko guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałd głosowych oraz niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjna głośni i trwała dysfonią. Jeśli zaś chodzi o wymienione pod pozycją 19 tegoż wykazy przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy za chorobę zawodową można uznać następujące schorzenia: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki, przewlekłe zapalenie kaletki maziowej, przewlekłe uszkodzenie łękotki, przewlekłe uszkodzenie torebki stawowej, przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej, zmęczeniowe złamanie kości i martwice kości nadgarstka. Żadnego z wyżej wymienionych schorzeń nie stwierdziły jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Przewlekłe zapalenie zatok, jak i schorzenia kręgosłupa na które cierpi skarżąca powszechnie występują w populacji, niezależnie od rodzaju wykonywanej pracy. Rozpoznane przez jednostkę orzeczniczą II stopnia schorzenia tj. choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, stan po leczeniu operacyjnym dyskopatii szyjnej C5-C6, dyskopatia lędźwiowo-krzyżowa L5-S1, objawowy zespół korzeniowy szyjny, objawowy zespół bólowy lędźwiowo-krzyżowy, przewlekły prosty nieżyt krtani, dysfonia hypofunkcyjonalna i rozpoznane przez jednostkę I stopnia schorzenia tj. stan po leczeniu operacyjnym dyskopatii C5-C6, zespół bólowo korzeniowy szyjny, dyskopatia L5-S1, nadciśnienie tętnicze, zespół metaboliczny, prawostronna kamienica nerkowa, stan po amputacji macicy z powodu mięśniaków, przewlekłe zapalenie krtani, dysfonia dyskinetyczna z niewydolnością głośni niewielkiego stopnia i przewlekłe zapalenie zatok obocznych nosa nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Powołane przez skarżącą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].01.2006 r. które zaliczyło pacjentkę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z powodu schorzenia 05-R/07-S tj. upośledzenia narządu ruchu oraz chorób układu oddechowego i krążenia nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, gdyż Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie jest jednostką orzecznicza uprawnioną do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Schorzenia zaś, które kwalifikują do rozpoznania stopnia niepełnosprawności nie są tożsame ze schorzeniami ujętymi w wykazie chorób zawodowych. Jednostki chorobowe dotyczące tych samych narządów mogą będące przyczyną zaliczenia do poszczególnych stopni niepełnosprawności, nie uprawniają do rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Podniesione przez skarżąca zarzuty dotyczące błędów w pismach organu I instancji zostały uwzględnione w decyzji organu II instancji z dnia [...] lipca 2007 r. i zalecono przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego m.in. w zakresie dokładnego ustalenia pracodawców, stanowisk pracy i korekt w orzeczeniach lekarskich. Organ odwoławczy stwierdził przy tym, iż kwestionowana decyzja została wydana w oparciu o cały możliwy do zebrania materiał dowodowy, a wykazane przez skarżąca błędy popełnione w trakcie postępowania wyjaśniającego po [...] lipca 2006r. nie maja wpływu na rozstrzygnięcie. Nieuprawniony jest również zarzut, że skarżąca nie otrzymała oryginałów decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję L. K. podniosła, iż organ odwoławczy, mimo otrzymanej od skarżącej obszernej dokumentacji, potwierdzającej, iż była ona systematyczne leczona w związku z licznymi przewlekłymi chorobami, nie uwzględnił jej faktycznego stanu zdrowia. Wskazała przy tym, iż występujące u niej choroby są związane z wykonywanym przez długie lata zawodem nauczyciela-bibliotekarz, w trakcie wykonywania, którego narażona była na szkodliwe dla zdrowia czynniki – prace w niedogrzanych pomieszczeniach, hałas, pyły kredowe, nadmierną eksploatacje narządu mowy, drobnoustroje chorobotwórcze, infekcje wywołane przez pasożyty, nadmierne obciążenie części koścca i grup mięśni. Skarżąca podniosła także, iż ze względu na trwałą naruszoną sprawność organizmu zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (od [...] stycznia 2006 r. na stałe), a jej niepełnosprawność ma ścisły związek z chorobą zawodową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. W związku z tym należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz pomiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W świetle przepisu § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, za chorobę zawodową uważa się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Do uznania określonej choroby za chorobę zawodową konieczne jest zatem spełnienie łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze rozpoznane przez właściwe jednostki organizacyjne służby zdrowia schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie winno być ono spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Spełnienia tylko jednego z wyżej wskazanych warunków nie będzie dawało podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zgodnie natomiast z przepisem § 8 ust. 1 tego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydanym na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Rozstrzygając niniejszą sprawę organy obu instancji oparły się na orzeczeniach Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] stycznia 2005 oraz Instytutu Medycyny Pracy w [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. i dnia [...] września 2005r., w których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15 wykazu chorób zawodowych) oraz w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy (poz. 19 wykazu chorób zawodowych). W uzasadnieniach tychże orzeczeń wskazano, iż rozpoznane u skarżącej, na podstawie całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, wyników przeprowadzonych badań lekarskich oraz wyników badań pomocniczych, schorzenia nie zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do cytowanego rozporządzenia, co wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Należy w tym miejscu wskazać, iż wydając decyzje w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 5 i § 6 cyt. rozporządzenia i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Orzeczenia lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej stanowią bowiem opinie w przedmiocie wiadomości specjalnych, w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, co do których organy nie mogą się sam wypowiadać, gdyż nie posiadają wiedzy specjalistycznej. Opinie te podlegają jednakże ocenie organu w granicach wskazanych w art. 80 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, opubl. w elektronicznym Systemie Informacji Prawnej LEX). Powinny one zatem wyjaśniać istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalistycznych, być rzeczowo i przekonywująco uzasadnione. W sytuacji, gdy orzeczenia lekarskie nie spełniają powyższych wymogów organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii. Zdaniem Sądu, omawiane orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy w [...]i zostały wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w cytowanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r., odpowiadają one przy tym zebranemu materiałowi dowodowemu i są przekonywująco uzasadnione. Podnieść należy, iż na wydane w niniejszej sprawie opinie przez jednostki orzecznicze, jaki w konsekwencji i na decyzję organów inspekcji sanitarnej nie mógł mieć wpływu fakt, iż Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zaliczył skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to wskazuje wprawdzie, iż u skarżącej występują schorzenia narządu głosu i układu ruchu, naruszające sprawność jej organizmu, jednakże okoliczność ta nigdy nie była negowana przez lekarzy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy w [...], ani przez organy inspekcji sanitarnej. Istotne w niniejszej sprawie jest bowiem, iż stwierdzone u skarżącej schorzenia nie zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych. Dodać należy przy tym, iż wbrew twierdzeniom skarżącej choroby zawodowe wymienione w tymże wykazie, będącym załącznikiem do omawianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r., stanowią katalog zamknięty, który nie może być poszerzany. Wskazuje na to chociażby treść cytowanego wcześniej przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia, z którego jednoznacznie wynika, że za chorobę zawodową mogą być uznane tylko te schorzenia, które zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych (i co do których potwierdzono wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą a wykonywaną pracą). Tym samym nierozpoznanie przez właściwą jednostkę orzeczniczą u osoby badanej schorzenia wymienionego w omawianym wykazie wyklucza możliwość stwierdzenia u niej choroby zawodowej. Ponieważ skarżąca nie przedstawiła dowodów podważających zasadność wydanych przez kompetentne placówki medyczne opinii, nie istniały podstawy do stwierdzenia niewiarygodności lub nierzetelności tych orzeczeń. Nadesłane zaś przez skarżąca do organu odwoławczego dokumenty stanowiące uzupełnienie materiału dowodowego, zostały przeanalizowane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], który stwierdzić, iż nie wnoszą one niczego nowego do sprawy. W tym stanie rzeczy, dysponując jednoznacznymi opiniami lekarskimi w zakresie rozpoznanych u skarżącej schorzeń niewymienionych w wykazie chorób zawodowych organy obu instancji, nie mógł tychże schorzeń uznać za chorobę zawodową. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.