II SA/Bd 1572/16

WyrokWSA w Bydgoszczy2017-03-15

Skład orzekający: Leszek Tyliński, Renata Owczarzak, Grzegorz Saniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe, opierając się na ostatecznej decyzji ustalającej odszkodowanie za szkody powstałe w związku z budową gazociągu, mimo że strona skarżąca kwestionowała wysokość odszkodowania za obniżenie wartości całej nieruchomości?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, ponieważ kwestia odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości w związku z budową gazociągu została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną. Dopóki ta decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest bezprzedmiotowe, nawet jeśli strona jest niezadowolona z wysokości otrzymanego odszkodowania.
Stan faktyczny
Skarżący domagał się ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości w związku z budową gazociągu. Starosta odmówił ustalenia odszkodowania, wskazując na wcześniejszą decyzję z 2012 r. rozstrzygającą kwestię odszkodowania. Wojewoda uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, a następnie WSA uchylił decyzję Wojewody. Wojewoda ostatecznie uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie pierwszej instancji, uznając je za bezprzedmiotowe ze względu na ostateczną decyzję z 2012 r. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów KPA i ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości oddala skargę. Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...] odmówił ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości położonej we wsi S., gm. B. oznaczonej w ewidencji nr [...] o pow. 2,63 ha, co do części której Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. ograniczył sposób jej korzystania poprzez udzielenie P. Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. zezwolenia na przeprowadzenie gazociągu wysokiego ciśnienia Dn 250 relacji Wąbrzeźno-Brodnica oraz innych podziemnych i naziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z gazociągu, a decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. [...] ustalił odszkodowanie za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czasowego zajęcia przez PSG Sp. z o.o. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że kwestie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z działki Z. F. (zwanego dalej "skarżącym") zostały już rozstrzygnięte decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. [...], a zatem "wydanie przez Starostę B. kolejnej decyzji o odszkodowaniu wskutek zajęcia przedmiotowej nieruchomości oraz budowy gazociągu (...) jest nieuzasadnione w świetle obowiązujących przepisów prawa". Podkreślono również nieprawidłowe oparcie przedłożonej przez stronę wyceny o Krajowy Standard Wyceny Specjalistyczny 4 - wyceny odszkodowań i wynagrodzeń dla urządzeń przesyłowych Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2012 r., tj. przyznanie odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości w kwocie [...]zł lub ewentualnie uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odwołaniu skarżący wskazał na naruszenie art. 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozpoznanie i rozstrzygnięcie wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości wywłaszczonej nieruchomości oraz art. 7, 10, 77 § 1 i 80, 107 § 3 Kpa poprzez brak stosownego uzasadnienia rozstrzygnięcia i zaniechanie w decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. orzekającej o ograniczeniu sposobu korzystania "ścisłego określenia zakresu korzystania z nieruchomości przez inwestora". Odwołujący podniósł również naruszenie przez organ prawa materialnego poprzez przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że ustalone i wypłacone decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. odszkodowanie zamyka poszkodowanemu właścicielowi możliwość domagania się odszkodowania rzeczywistej szkody, jaką poniósł na podstawie przepisu art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2015 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w wyniku rozpoznania skargi na ww. decyzję, wyrokiem z dnia [...] lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 1383/15 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. W uzasadnieniu WSA wskazał, że Wojewoda winien precyzyjnie określić rodzaj i sposób przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania dowodowego w zakresie określonym w art. 138 § 2 Kpa. Jeżeli natomiast zastrzeżenia dotyczą niewłaściwej oceny okoliczności faktycznych sprawy przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy winien skorzystać z kompetencji merytoryczno-reformacyjnych. Sąd zalecił wszechstronną i wnikliwą analizę, i ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz skoncentrowaniu się na kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, a mianowicie, czy decyzja Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r. ustalająca odszkodowanie za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 ugn obejmuje również kwotę odpowiadającą zmniejszeniu wartości nieruchomości na skutek tych zdarzeń. Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2016 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda przytoczył stan faktyczny sprawy oraz stwierdził, że kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje ustalenie, czy decyzja Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r. ustalająca odszkodowanie za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 ugn obejmuje również kwotę odpowiadającą zmniejszeniu wartości nieruchomości na skutek tych zdarzeń, jeśli oczywiście do takiego zmniejszenia wartości doszło. Wojewoda podał, że odszkodowanie przyznane właścicielowi przedmiotowej nieruchomości decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. ustalone zostało w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] grudnia 2011 r. Biegła podając za podstawę prawną przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 128 ust. 4 określiła "wartość szkód spowodowanych budową gazociągu (...) w tym: wartość zniszczonych upraw, wartość szkód spowodowanych zmniejszonym plonowaniem i dodatkowych nakładów na przywrócenie zdolności prod. oraz zmniejszenie wartości nieruchomości w pasie technologicznym (strefie kontrolowanej)". Organ wskazał, że rzeczoznawca, stosownie do obowiązujących w tym względzie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, uwzględniła w procesie wyceny szkody związane z budową gazociągu, tj. szkody spowodowane utratą pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie oraz zmniejszone plonowanie w okresie porekultywacyjnym w pasie montażowym, a także zmniejszenie wartości nieruchomości w strefie kontrolowanej na skutek konieczności udostępnienia nieruchomości do czynności technicznych związanych z eksploatacją gazociągu. Wojewoda zauważył, że przy ustalaniu obniżenia się wartości nieruchomości po czasowym jej zajęciu na podstawie art. 124 ust. 1 ugn znaczenie ma przeznaczenie nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a przede wszystkim to, czy plan miejscowy przewiduje możliwość wybudowania danego urządzenia infrastruktury technicznej w określonym miejscu. Jeśli budowa urządzenia na danym fragmencie nieruchomości wynika wprost z planu miejscowego, to istnieje konieczność uwzględniania przez rzeczoznawcę majątkowego przy określaniu wartości nieruchomości jej przeznaczenia w planie miejscowym. Rzeczoznawca byłby zobowiązany uwzględnić ten fakt przy wycenie wartości nieruchomości dokonywanej przed wybudowaniem tego urządzenia. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy (decyzji Starosty [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z dz. nr [...], decyzji Wojewody z dnia [...] września 2006 r. oraz wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2009 r. i wyroku NSA z dnia 31 maja 2010 r.) budowa gazociągu na działce skarżącego była zgodna z zapisami uchwały Rady Gminy Brodnica Nr XXIV/192/97 z dnia 30 czerwca 1997 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Brodnica w pasach terenu pod gazociągi wysokiego ciśnienia Dn 250 mm oraz Dn 150 mm (Dz. Urz. Woj. Toruńskiego Nr 27, poz. 24), zgodnie z którym teren obejmujący przedmiotową działkę przeznaczony jest pod projektowany gazociąg wysokiego ciśnienia. Powyższe potwierdza również rzeczoznawca majątkowy w znajdujących się w aktach operatach szacunkowych. Organ podał, że na obniżenie wartości nieruchomości po wybudowaniu urządzenia wpływa uprawnienie inwestora do korzystania z nieruchomości w celu dokonania konserwacji urządzenia lub usunięcia jego awarii (przewidziane w art. 124 ust. 6 ugn), co uwzględniła rzeczoznawca w stanowiącym podstawę ustalenia wysokości odszkodowania operacie z dnia [...] grudnia 2011 r. Organ odwoławczy odnosząc się do wniosku skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. na okoliczność ustalonego odszkodowania na skutek obniżenia wartości nieruchomości, stwierdził, że przedłożona opinia zawiera błędy, które uniemożliwiają jej wykorzystanie. Rzeczoznawca przedmiotem swych rozważań w w/w opracowaniu czyni przepisy Kodeksu cywilnego, a jak wykazano już powyżej kwestie związane ze sposobem ustalania wysokości odszkodowania zostały wyczerpująco unormowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami, gdzie nie przewidziano żadnego odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego. Ponadto na str. 12 operatu wątpliwości budzi przyjęcie przez biegłą powierzchni pasa służebności przesyłu w wielkości 6379,08 m2 podczas gdy na str. 13 tegoż opracowania i w operacie z dnia [...] grudnia 2011 r. był on przyjmowany na poziomie 648,4 m2. Odnosząc się, zatem do przedmiotu sporu w sprawie, tj. czy w przeszłości doszło już do ustalenia i wypłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości skarżącego organ stwierdził, że kwestie te nie zostały rozstrzygnięte decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r. [...], gdyż odszkodowanie ustalono jedynie za pas gruntu nie odnosząc się do wpływu inwestycji na wartość całej nieruchomości. W świetle złożonego przez skarżącego wniosku w kwietniu 2013 r. organ postawił pytanie, czy można po raz drugi orzekać w tej samej sprawie, a jeśli tak to, w jakim trybie. W odniesieniu do treści art. 105 § 1 Kpa, a w nawiązaniu do okoliczności kontrolowanej sprawy, organ stwierdził, że przedmiot postępowania istnieje, kiedy m.in. spełniona jest przesłanka niewydania w sprawie przez właściwy organ administracji publicznej jej ostatecznego rozstrzygnięcia. Wojewoda wskazał, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r. jest ostateczna. Nie została przez strony postępowania w żaden sposób zakwestionowana, ani w okresie, kiedy przysługiwało od niej odwołanie, ani obecnie. W sposób merytoryczny sprawa o odszkodowanie za szkody powstałe na przedmiotowej działce nr [...], na skutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 ugn została rozpatrzona w przeszłości w/w ostateczną decyzją administracyjną. Zdaniem organu, ponieważ w tej samej sprawie, zakończonej ostateczną decyzją w przedmiocie odszkodowania odwołujący, przy tym samym przedmiocie, tej samej, co do celu podstawie prawnej i niezmienionym stanie faktycznym, składa wniosek, o rozpatrzenie tej samej sprawy zakończonej ostateczną decyzją, to zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnej w czasie oraz zasadą res iudicata, postępowanie wymaga umorzenia jako bezprzedmiotowe. Zdaniem Wojewody dochodzenie przez stronę, na tym etapie, odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości jest wątpliwe ze względów proceduralnych i merytorycznych. Względy proceduralne to obowiązująca decyzja Starosty [...] z [...] lutego 2012 r., którą ustalono odszkodowanie m.in. za straty w uprawach, rekultywację gruntów rolnych, zmniejszenie wartości nieruchomości w pasie technologicznym. Od tej decyzji żadna strona nie wniosła odwołania, zgadzając się z jej postanowieniami i odszkodowanie zostało wypłacone. Względy merytoryczne to zdaniem Wojewody oparcie decyzji Starosty [...] z 2012 r. na budzącym wątpliwości, co do poprawności operacie szacunkowym. Operat taki powinien być sprawdzony przez organ pod względem jego poprawności, kompletności oraz przydatności do celu, w jakim go opracowano. Wątpliwym wydaje się okoliczność, że rzeczoznawca majątkowy dokonując oszacowania wysokości szkody z tytułu zmniejszenia wartości gruntów w pasie gazociągu pomija jego wpływ na całą nieruchomość, której przecież wykorzystanie na cele produkcji rolnej jest utrudnione (brak możliwości wjazdu dużych maszyn rolniczych na sporny pas, niemożność wykorzystania gruntów jako całego areału do upraw nasadzeniowych itp.). Wykonując ten operat rzeczoznawca powyższą okoliczność pominął, a skupił się tylko na pasie położenia rury, co zdaniem Wojewody jest błędem. Faktu tego nie zauważył także Starosta [...] i strona. Wojewoda wskazał, że rzeczoznawca majątkowy po czasie zapewne zauważył to uchybienie i na zlecenie strony sporządził kolejny operat, ale wtedy, gdy była już wydana decyzja Starosty [...] ustalająca to odszkodowanie, zdaniem organu obejmujące wszystkie okoliczności. Przytoczone ustalenia pozwalają na przypuszczenie, że Starosta [...] niezbyt dokładnie zdefiniował zlecenie rzeczoznawcy majątkowemu, a ten nie przedstawił organowi w całym aspekcie tematu z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, co poskutkowało takim rozstrzygnięciem. Drugi ze sporządzonych operatów uwzględnia aspekt wpływu inwestycji na wartość całej nieruchomości, ale organ I instancji nie badając tych zawiłości (które po części sam spowodował) odmówił ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości nie zwracając uwagi, że operaty dotyczą różnych zakresów odszkodowania i różnych powierzchni gruntów. Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8, 77 § 1 i 138 § 2 Kpa oraz naruszenie art. 128 ust. 4 ugn. W opinii skarżącego właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie za szkody oraz zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek wywłaszczenia polegającego na czasowym zajęciu nieruchomości, a Starosta [...] wydając decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. nie podjął czynności dotyczącej ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości przedmiotowej nieruchomości. W świetle powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie Starosty [...] do powołania rzeczoznawcy majątkowego celem ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości i wydania orzeczenia zgodnie z wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 dalej jako ,,p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wskazanym Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżący wniósł do Starosty [...] o ustalenie odszkodowania wskutek obniżenia wartości wskazanej powyżej nieruchomości z tytułu posadowienia urządzeń przesyłowych gazociągu na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. W dniu [...] czerwca 2015 r. Starosta [...] decyzją nr [...], odmówił wydania decyzji ustalającej odszkodowanie za obniżenie wartości wyżej wskazanej nieruchomości, co do części której Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości. Organ I instancji stanął na stanowisku, że kwestia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz za szkody powstałe na skutek czasowego jej zajęcia została rozstrzygnięta ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego decyzją z dnia [...] września 2015r. nr [...], Wojewoda uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W wyniku rozpoznania skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 23 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 1383/15 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, że kontrola Sądu, w pierwszej kolejności sprowadza się do rozważenia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej, stanowiąc główne kryterium kontroli poprawności kolejnej, wydanej decyzji (v. wyrok NSA z 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 614/08, LEX nr 528074). W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, w tym poprawności lub wadliwości określonych, poczynionych w sprawie przez organy ustaleń faktycznych. Z kolei wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają zapobiec sytuacji, w której określone zagadnienia byłyby odmiennie oceniane w kolejnych decyzjach organów lub orzeczeniach sądu. Wobec tego, nie można na dalszych etapach postępowania skutecznie podnosić argumentacji sprzecznej lub powielającej wytknięte uprzednio błędy w kwestiach natury faktycznej lub prawnej, wykazane przez sąd w wydanym uprzednio wyroku. W ocenie składu orzekającego, który związany jest oceną prawną zawartą w wyroku tut. Sądu z dnia [...] lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 1383/15, sytuacja, skutkująca naruszeniem art. 153 p.p.s.a. nie wystąpiła w rozpoznawanej obecnie sprawie. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W związku z powyższym wyjaśnić trzeba, iż w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że organ odwoławczy może wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe (W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 167; B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 590), przy czym chodzi tu o tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 (wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 1985 r., III SA 1105/84, RNGA 1986, nr 2, s. 37; GAP 1987, nr 5, s. 43, w którym stwierdzono, że: ,,1. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. Wydaje się jednak oczywiste, że umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami - bezprzedmiotowością postępowania (...)." Umorzenie postępowania przez organ odwoławczy w wypadku uchylenia decyzji organu I instancji jest dopuszczalne tylko w zw. z art. 105 k.p.a. Jeżeli natomiast mimo uchylenia decyzji organu I instancji wniosek skarżącego nie stracił swej aktualności i nie został rozstrzygnięty, co do istoty, to postępowanie w sprawie nie stało się bezprzedmiotowe"). Według W. Dawidowicza (Zarys procesu, 1989, s. 167) zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 in fine jest zasadne w przypadku, gdy "decyzja organu pierwszej instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną", a także w przypadku, "kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie (podkreślenie Sądu), a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych". W świetle przedstawionych wywodów należy wskazać, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie wszczęte przed organem pierwszej instancji, jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma fakt, że kwestia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz za szkody powstałe na skutek czasowego jej zajęcia została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Wysokość odszkodowania ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] grudnia 2011 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego dla określenia "wartości szkód do ustalenia wysokości odszkodowania za zajęcie gruntu pod budowę gazociągu". Rzeczoznawca podając za podstawę prawną przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 128 ust. 4 określił "wartość szkód spowodowanych budową gazociągu (...) w tym: wartość zniszczonych upraw, wartość szkód spowodowanych zmniejszonym plonowaniem i dodatkowych nakładów na przywrócenie zdolności prod. oraz zmniejszenie wartości nieruchomości w pasie technologicznym (strefie kontrolowanej)". Należy stwierdzić, że Wojewoda dokonał pełnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Trzeba bowiem zauważyć, tak jak stwierdził Wojewoda, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero, bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. To, że strona skarżąca jest niezadowolona z wysokości otrzymanego odszkodowania nie powoduje, że decyzja ostateczna, która funkcjonuje w obrocie prawnym może w jakikolwiek sposób zostać podważona. Pomimo tego, że Wojewoda ma wątpliwości czy skarżącemu ustalono i wypłacono odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości to nie można tego rozstrzygać w kolejnym wniosku złożonym przez skarżącego. Należy mieć na uwadze fakt, że zgodnie z treścią art. 16 § 1 Kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i organ odwoławczy wyjaśnił wszystkie kwestie prawidłowo w związku z wyrokiem tut. Sądu z dnia 23 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 1383/15. W związku z tym zarzuty podniesione w skardze należy uznać za bezzasadne. Mając na względzie wszystko powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło