II SA/Bd 158/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2025 r. znak: [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia protestu wyborczego dotyczącego głosowania w sprawie odwołania sołtysa postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz skarżącej A. S. kwotę [...] złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Pismem z [...] grudnia 2025 r. znak: [...] Wójt Gminy [...] poinformował A. S., że po rozpatrzeniu protestu wyborczego z [...] października 2025 r. dotyczącego odwołania sołtysa [...], właściwa komisja zbadała zarzuty oraz prawidłowość ustalenia wyników głosowania oraz uznała, że zarzuty przedstawione w proteście nie stanowią istotnych naruszeń, które mogłyby mieć wpływ na wynik głosowania. Wójt podkreślił, że sporządzono szczegółowy protokół z badania zarzutów i kontroli przebiegu wyborów. Pismem z [...] stycznia 2026 r. A. S. (dalej jako: "skarżąca") zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy powyższe pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2025 r. W skardze wniosła o stwierdzenie nieważności ww. pisma z uwagi na rażące uchybienia, które miały wpływ na wynik głosowania oraz zobowiązanie Wójta do rozpatrzenia protestu w sposób zgodny z przepisami. W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że akt będący przedmiotem skargi nieokreślony przez Wójta formalnie jako zarządzenie, nosi znamiona rozstrzygnięcia protestu wyborczego, a zatem pod kątem formalnym należy go kwalifikować jako zarządzenie oraz akt dotyczący materii ustrojowej. Wskazała jednocześnie na zapisy Statutu Sołectwa [...] (uchwalonego uchwałą Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...], dalej powoływanego jako "Statut"), dające podstawę materialnoprawną do wniesienia protestu i przedstawiła obszerną argumentację na poparcie swojej skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał w szczególności, że Statut nie określa szczegółowo procedury badania zarzutów podniesionych w proteście wyborczym, a zgodnie z jego zapisami wszelkie czynności związane z ich badaniem wykonuje komisja, a nie Wójt. Rola Wójta ma w tym zakresie charakter wyłącznie formalny i wykonawczy. Statut nie przewiduje bowiem by Wójt prowadził jakiekolwiek postępowanie dowodowe i samodzielnie ustalał stan faktyczny czy też oceniał wpływ zarzutów na wynik głosowania. Jak wskazał organ, Wójt po otrzymaniu od komisji projektu rozstrzygnięcia może jedynie zaakceptować projekt i poinformować protestującego o braku stwierdzenia rażących uchybień, jeżeli komisja nie dopatrzyła się nieprawidłowości mogących mieć wpływ na wynik głosowania albo przekazać sprawę Radzie Gminy, jeśli komisja stwierdziła rażące uchybienia, o których mowa w § 62 Statutu. W dalszej części organ odniósł się również do merytorycznych zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania oceny jej dopuszczalności, w szczególności do dokonania oceny czy z uwagi na przedmiot skargi sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego Zakres kognicji sądów administracyjnych został określony przepisami art. 3 § 2, 2a i 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Warunkiem poddania danego aktu lub czynności kontroli sądu administracyjnego jest władczy, jednostronny charakter oraz wywoływanie skutków w sferze praw lub obowiązków adresata. Utrwalone w orzecznictwie jest stanowisko, że czynności o charakterze wyłącznie informacyjnym, technicznym bądź wewnętrznym nie podlegają kontroli sądów administracyjnych, gdyż nie ingerują w sferę prawnie chronionych interesów jednostki. W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2025 r., w którym organ poinformował skarżącą o sposobie rozpoznania protestu wyborczego dotyczącego odwołania sołtysa [...]. Z treści tego pisma wynika, że Sołecka Komisja do przeprowadzenia głosowania w sprawie odwołania Sołtysa [...], zgodnie z § 61 ust. 1 Statutu zbadała zarzuty podniesione w proteście i tym samym sprawdziła prawidłowość ustalenia wyników glosowania. Wskazał, że z posiedzenia Komisji sporządzono protokół z badania zarzutów i sprawdzenia prawidłowości ustalenia wyników oraz projekt rozstrzygnięcia w formie Uchwały nr [...] (prawidłowo: Uchwały nr [...], dołączonej do akt administracyjnych sprawy – uwaga Sądu), w której § 4 stwierdzono, że zarzuty przedstawione w proteście nie stanowią rażących uchybień, które mogłyby mieć wpływ na wynik głosowania. Sąd oceniając charakter powyższego pisma - po uprzednim przeanalizowaniu istotnej w kontekście przedmiotowej sprawy regulacji Statutu [...] w zakresie wnoszenia oraz rozstrzygania protestów wyborczych - doszedł do przekonania, że pismo Wójta nie stanowi decyzji administracyjnej, zarządzenia, ani żadnego innego aktu wymienionego w art. 3 § 2, § 2a czy § 3 p.p.s.a. i jest jedynie skierowanym do skarżącego pismem informacyjnym. W piśmie tym organ z powołaniem się na regulacje statutowe wyjaśnił bowiem, że protest złożony przez skarżącą rozpatrzony został przez Komisję, która zbadała jego zarzuty i uznała, że zarzuty te nie stanowią rażących uchybień, które mogłyby wpłynąć na wynik głosowania. Pismo to nie rozstrzyga zatem żadnej sprawy administracyjnej, nie kształtuje praw czy obowiązków skarżącej, nie stanowi władczego i jednostronnego rozstrzygnięcia. Ma ono wyłącznie charakter informacyjny. W konsekwencji nie podlega ono kontroli sądu administracyjnego i nie może być przedmiotem skutecznie wniesionej skargi. Skarga na pismo informacyjne jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Dodatkowo należy podkreślić, że brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż Wójt jest organem właściwym do rozstrzygania protestów wyborczych w przedmiotowym zakresie. Kompetencja taka nie wynika ani z przepisów ustawowych, ani z regulacji statutowych, przy czym przypisanie organowi kompetencji wymaga wyraźnej podstawy prawnej i nie może opierać się na domniemaniu. Okoliczność ta dodatkowo przemawia za uznaniem, iż pismo Wójta nie stanowi aktu władczego, lecz ma wyłącznie charakter informacyjny. Należy zauważyć, że Statut Sołectwa wskazuje jedynie kto przygotowuje projekt rozstrzygnięcia protestu (§ 62 ust. 2 – Komisja do przeprowadzenia głosowania w sprawie odwołania Sołtysa ....). Statut Sołectwa nie określa natomiast wprost kto i w jakiej formie wydaje "rozstrzygnięcie protestu" a przede wszystkim nie określa czy i jakie znaczenie ma to "rozstrzygnięcie protestu" w procedurze wyborczej. Statut Sołectwa określa natomiast, że to Rada Gminy (a nie Wójt) "w razie stwierdzenia rażących uchybień, które mogłyby mieć wpływ na wyniki głosowania, w tym opisanych w złożonym proteście / protestach" głosowanie w całości lub w części unieważnia. Zauważyć także należy, że Statut nie wskazuje kto miałby wnioskować do Rady Gminy o podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie nieważności głosowania, w szczególności czy to należy do obowiązków Wójta po wydaniu "rozstrzygnięcia protestu". Należy w tym względzie jedynie zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 30 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 z późn. zm.) do zadań Wójta należy m.in. przygotowywanie projektów uchwał rady gminy, przy czym nie jest to jego kompetencja wyłączna. Projekty uchwał rady gminy mogą być bowiem przygotowywane przez inne podmioty, które zgodnie ze statutem gminy mają inicjatywę uchwałodawczą (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 sierpnia 2024 r., II SA/Gl 718/24, LEX nr 3749067) – np. zgodnie z obecnie obowiązującym Statutem Gminy [...] (uchwała nr [...] Rady Gminy [...] z [...] grudnia 2025 r. [...]) inicjatywę taką ma nie tylko Wójt (§ 38 ust. 1 pkt 4 Statutu Gminy), ale także każdy radny (§ 38 ust. 1 pkt 1 Statutu Gminy) czy "grupa mieszkańców Gminy [...] na zasadach określonych w ustawie o samorządzie gminnym i odpowiedniej uchwale Rady Gminy" (§ 38 ust. 1 pkt 5 Statutu Gminy). W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarga na powyższe pismo, jako skierowana przeciwko czynności niepodlegającej kontroli sądów administracyjnych, jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1. sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.