II SA/Bd 1582/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-01-16
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Anna Klotz, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może skutecznie ustalić opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem, jeśli termin do jej ustalenia, określony w art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, upłynął przed wydaniem ostatecznej decyzji w tej sprawie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył prawo materialne, utrzymując w mocy decyzję o ustaleniu opłaty adiacenckiej, mimo że termin do jej ustalenia (3 lata od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna) upłynął przed wydaniem tej decyzji. Wydanie wadliwej decyzji przez organ pierwszej instancji, która następnie została uchylona, nie przerywa biegu terminu przedawnienia. W związku z tym, organ odwoławczy powinien był uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po jej podziale. Prezydent Miasta wydał decyzję ustalającą opłatę, która została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją kasacyjną. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta wydał kolejną decyzję ustalającą opłatę. SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Strony wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA), zarzucając m.in. niewiarygodność operatu szacunkowego i brak uczestnictwa w postępowaniu. WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta i umorzył postępowanie administracyjne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, a także umorzył postępowanie administracyjne.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi A. J., J. S. i P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne w sprawie, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. J. kwotę 100 (sto) złotych oraz solidarnie na rzecz J. S. i P. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 98a oraz art. 147 i art. 148 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015r., poz. 1774 ze zm.), w związku z uchwałą Rady Miasta z dnia [...] października 2010r. Nr [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej (Dz.Urz.Woj.. z 2010r. Nr [...] poz. [...]), orzekł z urzędu o ustaleniu opłaty adiacenckiej w wysokości [...] 770,00 złotych dla A. J. oraz w wysokości [...] 770,00 złotych dla J. S. i P. S., z tytułu wzrostu wartości, spowodowanej podziałem nieruchomości położonej we W. przy ul. S., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] (W. KM [...]) o pow. 0,5994 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że podział ww. nieruchomości, na działki oznaczone ewidencyjnie numerami [...],[...],[...],[...] oraz [...], został zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2013r. ([...]). Decyzja stała się ostateczna z dniem [...] października 2013r. Wszczęcie postępowania, w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu [...] lutego 2016r.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2010r. Rada Miasta ustaliła stawkę procentową opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości w wysokości 10% różnicy wartości nieruchomości przed podziałem i po podziale. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określana jest przez rzeczoznawcę majątkowego w formie operatu szacunkowego, z zachowaniem zasad wynikających z ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, według cen na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. ustalono opłatę adiacencką dla współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez współwłaścicieli nieruchomości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2016r. ([...]), uchyliło zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu rzeczoznawca majątkowy sporządziła w dniu [...] lipca 2016r. skorygowany operat szacunkowy, z którego wynika, iż do oszacowania wartości nieruchomości zastosowano podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Dla potrzeb wyceny przeanalizowano rynek lokalny na obszarze miasta, dotyczący sprzedaży nieruchomości gruntowych stanowiących nieruchomości podobne. W opinii biegłego wartość nieruchomości gruntowej przed podziałem i po podziale jest prawidłowa i może stanowić podstawę do ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu zmiany wartości nieruchomości. W ocenie organu opinia sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym jest logiczna, zupełna i wiarygodna, o czym świadczą przedstawione w operacie przepisy prawa regulujące tę wycenę, a także dokumenty, na których oparł się biegły oraz poszczególne informacje i precyzyjnie wykazana procedura obliczeń dotycząca wartości konkretnej nieruchomości. Opłata adiacencka wyliczona została w sposób następujący: różnica pomiędzy wartością przed podziałem ([...] 600,00 zł) i po podziale ([...] 000,00 zł) wyniosła [...] 400,00 zł. Wysokość opłaty adiacenckiej po uwzględnieniu 10% stawki: [...] 400,00 zł x 10% = [...] 540,00 zł. Kwota opłaty podzielona została między współwłaścicieli nieruchomości według ich udziałów wynoszących ½ przypadającą A. J. oraz ½ przypadającą małżonkom S. W ocenie organu, współwłaściciele, kwestionując ustalenia operatu szacunkowego, powinni przedłożyć jako dowód operat szacunkowy, który inaczej (odmiennie) określałby zmianę wartości nieruchomości na skutek lub na poparcie swoich zarzutów przedstawić przeciwdowód z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. W prowadzonym postępowaniu strona nie przedstawiła takiego operatu, jak również nie wystąpiła do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzenia operatu.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. J. oraz J. S. i P. S. podnieśli, że w dniu [...] lipca 2016 r. złożone zostały jedynie wyjaśnienia do operatu szacunkowego z dnia [...] marca 2016r., nie zaś nowy operat. W ocenie odwołujących się rzeczoznawca majątkowy złożył wyjaśnienia tylko odnośnie jednego zarzutu, na który zwróciło uwagę SKO, na pozostałe rzeczoznawca nie odpowiedział.
Decyzją z dnia [...] października 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się oprócz wyjaśnień rzeczoznawcy do operatu sporządzonego w dniu [...] marca 2016r., także operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2016r. sporządzony przez J. R., dotyczący przedmiotowej nieruchomości, którego celem jest oszacowanie jej wartości rynkowej dla potrzeb ustalenia opłaty adiacenckiej.
SKO zgodziło się z zarzutem odwołujących się, że rzeczoznawca nie wyjaśnił, wszystkich wątpliwości do treści pierwotnego operatu zgłoszonych przez Kolegium w decyzji kasacyjnej, jednak w toku postępowania odwoławczego, rzeczoznawca złożył w dniu [...] października 2016r. dodatkowe wyjaśnienia. Rzeczoznawca wskazał w szczególności, że w procesie wyceny nieruchomości oszacowano wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości przed i po podziale, przyjmując do obliczeń powierzchnię działki nr [...] pomniejszoną o działkę nr [...] przeznaczoną pod drogę publiczną. Dalej stwierdził, że wartość pozostałych działek nr [...],[...] i [...] o łącznej powierzchni 0,4851 ha przeznaczonych pod zabudowę, posiadających dostęp do drogi publicznej (co było warunkiem decyzji podziałowej) po podziale wzrosła, z wyjątkiem działki nr [...] o pow. 0,0524ha. Podniósł, że działka ta została przeznaczona pod drogę wewnętrzną, a działki o tym przeznaczeniu osiągają zwykle niższe ceny niż działki przeznaczone pod zabudowę i nie są przedmiotem odrębnych transakcji. Kolejno rzeczoznawca wyjaśnił podnoszone w decyzji kasacyjnej niespójności w zakresie dat badania cen transakcji wskazując, że dla potrzeb wyceny przeanalizowano rynek lokalny w okresie ostatnich dwóch lat, na obszarze miasta, dotyczący sprzedaży nieruchomości gruntowych niezabudowanych, stanowiących własność. W zakresie ustalenia cech charakterystycznych nieruchomości rzeczoznawca wyjaśnił, że odnośnie powierzchni działki kryterium stanowi wielkość działki pozwalająca na realizację jej podstawowej funkcji. Odniósł się także do pozostałych wątpliwości. Przy określeniu wartości nieruchomości przed podziałem, spośród analizowanych transakcji do określenia wartości rynkowej wybrano kilkanaście nieruchomości o jak największej powierzchni (dużej i średniej) najbardziej zbliżonej do wycenianej. Przy określeniu wartości nieruchomości po podziale do określenia wartości rynkowej wybrano kilkanaście nieruchomości o mniejszej powierzchni (małej i średniej) najbardziej zbliżonej do wycenianej.
W ocenie Kolegium, po wyjaśnieniu zgłoszonych wątpliwości i niespójności, brak było podstaw do kwestionowania wniosków wynikających z treści operatu. Spełnia on wymogi określone w art. 156 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego na piśmie, jest opatrzony datą oraz podpisem i pieczęcią rzeczoznawcy.
Decyzja Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] września 2013r., zatwierdzająca podział nieruchomości stała się prawomocna z dniem [...] października 2013r. Operat został sporządzony dnia [...] lipca 2016r. i ustala wartość nieruchomości na ten dzień, zatem w momencie wydania decyzji ([...] sierpnia 2016 r.) zachował on ważność w świetle przepisu art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i może stanowić dowód wzrostu wartości nieruchomości dla potrzeb wymiaru opłaty adiacenckiej.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. J. oraz J. S. i P. S. podnieśli uniemożliwienie im uczestniczenia w toku postępowania. Wskazali ponadto, że operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego jest niewiarygodny, ponieważ nie ujęto w nim wszystkich szczególnych cech nieruchomości. Skarżący wskazali, że z działki nr [...] powstało 5 rożnych działek, z których tylko trzy stanową działki budowlane, które skarżący mogą sprzedać. Skarżący zarzucili organowi pierwszej instancji nie zastosowanie się do treści decyzji kasacyjnej SKO, rzeczoznawca natomiast nie odniósł się do zarzutów zawartych w treści tej decyzji. W ocenie skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało dwie sprzeczne ze sobą decyzje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu jednak z przyczyny, którą sąd uwzględnił z urzędu.
Jak wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z z 2017r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), kontrola sądu administracyjnego polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta realizowana jest przez sądy poprzez badanie na podstawie akt sprawy czy rozpoznając daną sprawę organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W sprawie niniejszej kontroli podlega decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...], którą organ ten orzekł o ustaleniu wobec skarżących opłaty adiacenckiej, spowodowanej podziałem nieruchomości położonej we W. przy ul. S., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] (W. KM [...]) o pow. 0,5994 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej w dniu podziału współwłasność skarżących. Rozpoznając skargę na wskazaną wyżej decyzję w granicach wyznaczonych przepisami postępowania sądowoadministracyjnego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja obarczona jest wadą polegająca na naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Wskazać należy, że ocena dokonywana przez sąd administracyjny oparta jest o stan prawny istniejący w dacie wydania przedmiotowej decyzji. Wobec powyższego, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 z późn. Zm. – dalej "u.g.n.").
Zgodnie z art. 4 pkt 11 u.g.n., opłata adiacencka stanowi opłatę ustaloną w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, albo opłatę ustaloną w związku ze scaleniem i podziałem nieruchomości, a także podziałem nieruchomości.
W myśl przepisu art. 98a ust. 1 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym w dacie porzekania przez organy administracji, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30% różnicy wartości nieruchomości. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Stan nieruchomości przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Zgodnie natomiast art. 98a ust. 1a u.g.n., ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1. Do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne.
Jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wydzielono działki gruntu pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych, do określenia wartości nieruchomości, zarówno według stanu przed podziałem jak i po podziale, powierzchnię nieruchomości pomniejsza się o powierzchnię działek gruntu wydzielonych pod te drogi lub pod ich poszerzenie – o czym stanowi art. 98a ust. 3 u.g.n.
Niesporne w sprawie pozostaje, że uchwałą z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] (opubl. w Dz.Urz.Woj. z [...]r. Nr [...], poz. [...]), zmieniającą uchwałę Rady Miasta Nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej, Rada Miasta ustaliła stawkę procentową opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału w wysokości 10% różnicy wartości nieruchomości przed i po podziale.
Wysokość opłaty adiacenckiej określa art. 146 u.g.n., zgodnie z ust. 1 którego – ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Jak stanowi art. 146 ust. 1a u.g.n. ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości.
W sprawie niniejszej niesporne jest, że decyzją z dnia [...] września 2009r. nr [...] Prezydent Miasta zatwierdził podział nieruchomości położonej we W. przy ul. S., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] (W. KM [...]) o pow. 0,5994 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] stanowiącej w dniu podziału współwłasność A. J. oraz J. i P. małżonków S. W wyniku podziału powstało pięć działek niezabudowanych o numerach ewidencyjnych: [...] o pow. 0.1380 ha; [...] o pow. 1391 ha; [...] o pow. 0.2080 ha; [...] o pow. 0.0524 ha, która będzie stanowiła drogę wewnętrzną oraz [...] o pow. 0,0619 ha przeznaczonej pod pas drogi publicznej – zbiorczej – ulicy S. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] października 2013r. co również znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Z powyższego bezsprzecznie wynika, że w dacie, w której decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 98a ust. 1 u.g.n., brak było zatem przeszkód do skutecznego domagania się przez gminę w określonym terminie uiszczenia przez właścicieli nieruchomości opłaty adiacenckiej związanej ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku jej podziału.
Opłata adiacencka nie jest podatkiem, lecz daniną publiczną, stanowi dochód własny gminy, względem którego przysługuje gminie roszczenie o jego zapłatę, które podlega przedawnieniu. Ustalenie opłaty bowiem nastąpić może w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego dla dochowania trzyletniego terminu istotne jest wydanie decyzji przez organ drugiej instancji.
W sprawie niniejszej postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej wszczęte zostało w dniu [...] lutego 2016r., dla zachowania przez gminę terminu do skutecznego wystąpienia z roszczeniem znaczenie ma jednak data wydania decyzji ostatecznej ustalającej opłatę adiacencką. W przedmiocie tym wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale podjętej w składzie siedmiu sędziów w dniu 25 listopada 2013r. (sygn. I OPS 6/13) stwierdził, że o zachowaniu trzyletniego terminu dla ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, o którym mowa w art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), w przypadku zakończenia postępowania decyzją organu odwoławczego, decyduje data wydania decyzji ostatecznej przez organ odwoławczy, a nie data doręczenia tej decyzji stronie.
Jak wskazał NSA w przytoczonej uchwale, o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału można mówić, gdy ustalenie, tj. ostateczne naliczenie jej wysokości, z uwzględnieniem praw i obowiązków stron i organów wynikających z zasad postępowania, nastąpiło w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją ostateczną, przed upływem terminu określonego w art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to, że ustalenie tej opłaty powinno nastąpić, przed upływem trzyletniego terminu, decyzją ostateczną organu pierwszej instancji, a jeżeli wniesiono odwołanie – decyzją ostateczną organu drugiej instancji. To stanowisko należy w pełni podzielić. (...) Decyzja w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, kończy postępowanie administracyjne, jeżeli jest decyzją ostateczną. Postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, zatem w sytuacji skutecznego zaskarżenia odwołaniem decyzji organu pierwszej instancji, ostatecznie kończy to postępowanie decyzja organu odwoławczego.
W sprawie niniejszej nie zachodzi konieczność ustalenia terminu, w którym decyzja organu drugiej instancji w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej stała się ostateczna, bowiem już w chwili wydania decyzji przez organ odwoławczy, względem gminy wygasł wskutek przedawnienia termin do skutecznego roszczenia o zapłatę. Trzyletni termin, w trakcie którego może nastąpić ustalenie opłaty adiacenckiej, to termin prawa materialnego, co oznacza, że po jego upływie nie może już skutecznie nastąpić zdarzenie, którego on dotyczy.
Biorąc pod uwagę niesporną okoliczność, że decyzja podziałowa Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2013r. stała się decyzją ostateczną w dniu [...] października 2016r., nie budzi wątpliwości wobec treści wskazanych przepisów, że roszczenie gminy o zapłatę wskazanej daniny wygasło z upływem trzyletniego terminu – czyli z dniem [...] października 2016r. Pierwsza decyzja Prezydenta Miasta w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału w niniejszej sprawie zapadła w dniu [...] kwietnia 2016r. Została jednak uchylona przez organ odwoławczy decyzją kasatoryjną z dnia [...] maja 2016r., który przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wskazać należy, że wydanie decyzji wadliwej – zatem takiej, która ulega uchyleniu czy to przez organ odwoławczy w drodze decyzji kasatoryjnej, czy też przez sąd w drodze wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję – nie przerywa biegu terminu trzyletniego do skutecznego nałożenia na zobowiązanego opłaty adiacenckiej. Znaczenie ma zatem data wydania ostatecznej decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że o ile Prezydent Miasta w dniu [...] sierpnia 2016r. uprawniony był do ustalenia opłaty adiacenckiej w przedmiotowej sprawie, to rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze również zobowiązane było uwzględnić ustawowy termin materialnoprawny ustalenia opłaty adiacenckiej. Tym samym rozpatrując sprawę [...] października 2016r. i utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu podziału przedmiotowej nieruchomości Kolegium naruszyło normę prawa materialnego art. 98a ust. 1 u.s.g., jak również przepisy postępowania. W powyższych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, organ odwoławczy winien bowiem w związku z upływem terminu przedawnienia uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium błędnie zatem zastosowało w sprawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą opłatę adiacencką.
Powyższe istotne naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego implikuje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Z uwagi na okoliczność, że już w chwili wydawania zaskarżonej decyzji postępowanie było bezprzedmiotowe i winno było podlegać umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a., Sąd, w oparciu o przepisy art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a., umorzył jednocześnie postępowanie administracyjne. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. zasądzając od organu administracji na rzecz skarżących kwoty stanowiące równowartości uiszczonego wpisu od skargi.
Stwierdzone przez Sąd z urzędu uchybienie skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz umorzeniem postępowania administracyjnego w sprawie czyni zbędnym odnoszenie się do zarzutów skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło