II SA/Bd 162/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: Krzysztof Olczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. skarżący S. K. wniósł do Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (zwanego dalej w skrócie "Kierownikiem USKOR) prośbę o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Wnioskodawca wskazał, że w pierwszych dniach września [...] roku, mając [...] lata, wraz z sześcioosobową rodziną został deportowany z wsi R. do miejscowości L., a stamtąd do L. na ulicę K., gdzie mieścił się podobóz [...]. Następnie wraz z rodziną skierowany został do B. w gminie W. (powiat [...]), gdzie ojca skarżącego skierowano do pracy w pobliskim majątku. We wsi B. przebywał u rodziny J. Ł., a następnie, z uwagi na złe warunki bytowe (nieogrzewane pomieszczenie), u A. O. Skarżący podkreślił, że podczas przebywania w tej miejscowości nabawił się choroby reumatycznej, na którą cierpi do dzisiaj. Jako dowód w sprawie skarżący złożył pismo z oświadczeniami świadków A. S. (z domu O.), E. K. oraz C. Ł., w którym potwierdzają, że skarżący wraz z rodziną faktycznie przybył z decyzji władz niemieckich do wsi B., a także oświadczają że – jak dowiedzieli się z rozmów z rodziną skarżącego – skarżący wraz z rodziną przed deportacją do B. i do obozu [...] mieszkał we wsi R. Po wezwaniu przez organ do uzupełnienia wniosku skarżący przedstawił m.in. zaświadczenie o fakcie odbycia szczepienia przeciwko [...] przez ojca, W. K., w L., w [...] roku. Ponadto przesłał pismo otrzymane z Państwowego Muzeum na [...], w którym stwierdzono, że osoby z rodziny skarżącego (w tym on sam) nie figurują w zbiorach muzealnego Archiwum. Muzeum nadmieniło, że większość dokumentów została zniszczona przez okupanta. Decyzją z dnia [...] maja 2011 nr [...], na podstawie art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm. dalej zwanej "ustawą o kombatantach") Kierownik USKOR odmówił skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu "Obóz Koncentracyjny" stwierdzając, że skarżący nie przedstawił dostatecznych dowodów osadzenia w filii obozu koncentracyjnego na [...]. W wniesionym odwołaniu skarżący podtrzymał swoje stanowisko. Ponadto przy piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący przesłał dokumenty otrzymane z Państwowego Muzeum na [...] oraz z Państwowego Archiwum w L. Podniósł, że z zaświadczenia otrzymanego z Państwowego Archiwum w L. wynika, iż przez około 3 tygodnie jego rodzina była przetrzymywana w obozie w L. Natomiast pismo Państwowego Muzeum w [...] zawiera informację, że obóz przy ul. K. w L. funkcjonował w latach [...] – [...] i był obozem pracy przymusowej dla Żydów; brak informacji, że ten obóz funkcjonował w latach późniejszych, co wynika z tego, że większość dokumentów została przez okupanta zniszczona. Odwołujący podniósł, że jak wynika z opowiadań jego ojca, znajdowali się w L. przy ul. K., a nie przy ul. K. oraz że przed ich przyjazdem do tego obozu przebywali w nim Żydzi, których wywieziono do krematorium. Zdaniem odwołującego to czy obóz przy ul. K. był formalnie podobozem [...] nie jest istotne – był to obóz eksterminacyjnym. Jak mówił mu ojciec – tylko zbiegowi okoliczności zawdzięcza, że w czasie kiedy jego rodzina była w obozie przy ul. K., ten obóz oraz obóz na [...] wizytował Międzynarodowy Czerwony Krzyż i dlatego nie doszło do wywiezienia rodziny skarżącego do krematorium. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Kierownik USKOR utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2011 r. Zdaniem organu zgromadzone w sprawie dowody nie dają podstaw do twierdzenia, że skarżący podlegał represjom, o których mowa w art. 4 ust 1 pkt. 1 lit. a ustawy o kombatantach. Zdaniem organu skarżący nie przebywał w obozie podległym obozowi koncentracyjnemu w [...], mającemu się mieścić w L. przy ul. K. Organ wskazał na charakter obozów koncentracyjnych, które były odosobnionymi miejscami przeznaczonymi do izolacji, niewolniczej eksploatacji i eksterminacji przeciwników faszyzmu. Przy ich lokalizacji przywiązywano dużą uwagę do położenia – obozy były pilnie strzeżone, ze względów bezpieczeństwa w ich bezpośrednim sąsiedztwie nie mogło być jakichkolwiek zabudowań. Ponadto z pisma Państwowego Muzeum na [...] z dnia [...] października 2011 r. wynika, że obóz w L. przy ulicy K. nie był obozem podległym obozowi koncentracyjnemu na [...]. Zdaniem organu brak także dowodów wskazujących, iż skarżący przebywał w miejscu odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, bądź też w miejscu odosobnienia, w którym warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, bądź też w miejscu odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Organ podkreślił, że nie neguje faktu wysiedlenia, tym bardziej, że wskazuje na to zaświadczenie z Archiwum Państwowego w L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz zeznania świadków przedłożone przez skarżącego. Jednakże świadkowie potwierdzają jedynie fakt przybycia rodziny skarżącego do wsi B., nie mają natomiast jakiejkolwiek wiedzy odnośnie pobytu rodziny skarżącego w obozie w L. Skarżący stwierdził, że z opowieści ojca wie, że Niemcy zastanawiając się, co zrobić z rodzinami posiadającymi małe dzieci umieścili rodzinę skarżącego i jego samego w miejscowości B. Organ podkreślił, że poza zaświadczeniem z Archiwum Państwowego w L. skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na przebywanie w miejscu odosobnienia, co jest warunkiem koniecznym do uzyskania uprawnień kombatanckich zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 1 pkt.1 lit. a ustawy o kombatantach, a oświadczenie skarżącego o fakcie przebywania w odosobnieniu, mimo, że może formalnie stanowić dowód w sprawie to już jego wiarygodność podlega ocenie na zasadach ogólnych, a nie zweryfikowane żadnymi innymi dowodami wskazanymi w sprawie nie może być podstawą do wydania merytorycznej decyzji. Organ podkreślił także, że z ww. zaświadczenia wynika, że uchodźcy z W. (w tym rodzina skarżącego) mieli trafić bezpośrednio na teren gminy W. Pozytywna rekomendacja, jaką uzyskał skarżący od stowarzyszenia kombatanckiego, również podlega ocenie takiej jak każdy inny dowód złożony w sprawie i nie stanowi bezwzględnej przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich. W rekomendacji tej wskazano, że skarżący został zabrany z miejscowości B. do obozu w [...], o czym miałoby świadczyć zaświadczenie Państwowego Muzeum na [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. Tymczasem sam skarżący nie wskazał, że przebywał w obozie w [...], a ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący był wysiedlony do miejscowości B. i tam przebywał do końca wojny. W skardze do sądu administracyjnego S. K. zarzucił organowi, że błędnie powołuje się na art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach, który mówi o przebywaniu w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, zamiast na art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit c wspomnianej ustawy mówiącej o "innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa". Skarżący zwrócił uwagę, że nigdy nie twierdził, iż przebywał w głównym obozie na [...], ale że w podobozie przy ul. K. Stwierdził, że jego ojciec ani świadkowie nie wiedzieli czy obóz był formalnie filią obozu na [...], ale w ocenie skarżącego byli pewni, że obóz ten miał charakter eksterminacyjny. Skarżący zarzucił organowi, iż bezpodstawnie twierdzi, że skarżący wraz z rodziną z R. został bezpośrednio wywieziony do gminy W. Jak wynika bowiem z przedłożonego w toku postępowania zaświadczenie szczepienia ojca skarżącego, szczepienie to miało miejsce w L. [...] września [...] r. Do B. skarżący z rodziną trafił natomiast dopiero [...] września, po pobycie w obozie w L. Zdaniem skarżącego pomyłka znajdująca się w rekomendacji, jaką otrzymał od Związku Kombatantów [...] w B. tj. stwierdzenie, że skarżący z rodziną został przewieziony z miejscowości B. do obozu na [...], powinna być wyjaśniona przez samego Kierownika USKOR, dysponującego całością dokumentów. Z dokumentacji przedłożonej Związkowi wynika natomiast, że przed deportacją rodzina skarżącego mieszkała we wsi R. Skarżący zarzucił także, że z powodu choroby nie mógł skorzystać z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym, a nie stać go na korzystanie z usług pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miały one lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosowanie kryterium legalności oznaczało w odniesieniu do niniejszej sprawy zbadanie przez sąd czy zaskarżona decyzja zgodna jest z przepisami ustawy z 14 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Badając zaskarżone rozstrzygnięcie w ten sposób należało zwrócić uwagę na treść przepisów art. 3 ust. 2 i 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o kombatantach. Wynika z nich m.in., że do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się również czas przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Określenie, czy konkretne miejsce w którym przebywała osoba wnioskując o przyznanie statusu kombatanta było jednym z miejsc określonym w cytowanym art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach nie zostało pozostawione swobodzie organu. Stosownie bowiem do art. 8 ust. 1 pkt 2 Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, określa, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy NKWD lub będące pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i lit. c oraz w pkt 3. Na podstawie tego upoważnienia Prezes Rady Ministrów wydał rozporządznie z dnia [...] r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.) Stan prawny jest więc taki, że nie każda represja ze strony okupanta niemieckiego, a nawet nie każde pozbawienie wolności uprawnia do nadania uprawnienia kombatanckiego. Uprawnienia takie mogą bowiem uzyskać tylko osoby które przebywały w jednym z miejsc odosobnienia wymienionym w rozporządzeniu z 20 września 2001 r. w zakresie w jakim rozporządzenie to obowiązywało w chwili wydania zaskarżonej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 1000/06, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tymże rozporządzeniu z dnia [...] r., w § 2 ust. 1 pkt 12, wskazano, że jednym z obozów koncentracyjnych, określonych w art. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach jest obóz [...]. Natomiast § 1 ust. 10 rozporządzenie wymienia podobozy obozu [...], stwierdzając, że są nimi: 1) B., 2) B., 3) (uchylono) 4) L., ul. C., 5) L., ul. L., 6) P., 7) R., 8) W. W cytowanych przepisach brak wskazania, iż obóz przy ul. K. w L. miał charakter obozu koncentracyjnego - czy to samodzielnego, czy będącym podobozem obozu koncentracyjnego w [...]. Ww. rozporządzenie w § 6 zawiera także wyszczególnienie miejsc, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach stanowiąc, że innymi miejscami odosobnienia określonymi w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, są obozy: 1) G., 2) J., 3) K, 4) Ł. (ul. H.), 5) Ł. (ul. K.), 6) Ł. (ul. Ł.), 7) Ł. (ul. Ż.), 8) M., 9) P., 10) P., 11) S., 12) T., 13) T., 14) Z., 15) Z. W wyliczeniu tym brak jest wskazania obozu w L. przy ul. K. Zgodne z przepisami prawa jest zatem rozstrzygnięcie organu, iż pobyt skarżącego w obozie w L. przy ul. K. nie może być podstawą nadania mu uprawnień kombatanckich. Analizując zebrane w postępowaniu administracyjnym materiały, należy stwierdzić, że zostały zachowane wszelkie reguły postępowania wskazane w Kodeksie postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a."), a w szczególności określone przepisami art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. Tak zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw ani do stwierdzenia, iż skarżący przebywał w L. na terenie którego z podobozów obozu w [...] lub w którymś z obozów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach, wymienionych w ww. rozporządzeniu z dnia [...] r. Kwestia ewentualnej pomyłki w rekomendacji jaką skarżący otrzymał od Związku Kombatantów [...] w B. w tej sytuacji nie ma znaczenia dla sprawy. Niezasadny jest także zarzut skarżącego, iż z powodu choroby i braku możliwości finansowych nie mógł skorzystać z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym. Określone w art. 10 k.p.a. prawo do zapoznania się przed wydaniem decyzji z aktami sprawy nie jest obowiązkiem strony. Co więcej – jak wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. 270) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Samo zatem naruszenie przepisu postępowania nie może być podstawą uchylenia decyzji, o ile nie zostanie dowiedzione, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby wskazywany przez niego brak możliwości zapoznania się z aktami mógł wpłynąć na wynik sprawy np. poprzez uniemożliwienie przedstawienia inny dowodów, niż te, które już złożył w postępowaniu. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę.