II SA/Bd 1624/13

WyrokWSA w Bydgoszczy2014-03-19

Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Renata Owczarzak, Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, wydając orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez brak przeprowadzenia bezpośrednich badań dziecka w celu ustalenia występowania objawów autyzmu i oparcie się wyłącznie na analizie dokumentacji medycznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzył sprawę, opierając się na opiniach specjalistów, którzy jednoznacznie stwierdzili upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, ale nie stwierdzili klinicznego przypadku autyzmu. Organ nie jest uprawniony do samodzielnej oceny schorzenia dziecka i powinien bazować na wiedzy specjalistycznej. Zgromadzony materiał dowodowy, w tym opinie specjalistów, był wystarczający do oceny i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. S. na decyzję Kuratora Oświaty utrzymującą w mocy orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego dla jej syna A. S. z powodu upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym. Skarżąca kwestionowała brak diagnozy autyzmu, zarzucając organom nieuwzględnienie dokumentacji medycznej wskazującej na cechy autyzmu i brak przeprowadzenia bezpośrednich badań dziecka. Organ odwoławczy, po zasięgnięciu opinii innej poradni, potwierdził diagnozę upośledzenia umysłowego, uznając brak wystarczających podstaw do stwierdzenia autyzmu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2014 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję [...] Kuratora Oświaty w B. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oddala skargę. II SA/Bd 1624/13 Uzasadnienie Orzeczeniem z dnia [...] wydanym po ponownym rozpatrzeniu sprawy Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w[...], działając na podstawie art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) w sprawie z wniosku D. S. , orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym A.S. urodzonego 30 października 2000 r. w Ch. W diagnozie tego orzeczenia wskazano m.in., że chłopiec był diagnozowany w poradni po raz kolejny, bowiem w okresie pierwszego etapu edukacyjnego objęty był kształceniem specjalnym z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym. Pozostaje pod opieką psychiatry, jest leczony farmakologicznie. Przechodził specjalistyczne badania medyczne pod kątem uwarunkowanego genetycznie Zespołu Cornelii de Lange, natomiast aktualnie mama złożyła wniosek o wydanie orzeczenia z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną: upośledzenie umysłowe i autyzm. Organ wydał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe. Na podstawie przeprowadzonych badań diagnostycznych zespół stwierdził, że rozwój chłopca przebiega na poziomie przewidzianym dla dziecka w wieku 4 lata i 3 miesiące, co wskazuje na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym. W funkcjonowaniu chłopca nie zaobserwowano zachowań wskazujących na autyzm, ponieważ A. prawidłowo nawiązuje kontakty społeczne, w poradni chętnie wszedł do gabinetu, bez oporu rozstał się mamą i pozostał z badającymi utrzymując z nimi kontakt wzrokowy. Ma wykształcone wspólne pole uwagi, kieruje wzrok na przedmioty pokazywane przez badającego. Nie ujawnia żadnych rutyn i zachowań stereotypowych. Uśmiecha się podczas badań, odwzajemnia uśmiech, rozumie żarty sytuacyjne, reaguje na swoje imię. Radość wyraża poprzez śmiech, dąży do podtrzymania kontaktu żartując i zaczepiając. Rozumie stany emocjonalne innych ludzi, rozpoznaje podstawowe emocje: radości, smutku i złości u innych i na obrazkach. Ma poczucie własnej odrębności, określa siebie, jako ja. Uznając potrzebę kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym organ przedstawił zespół zaleceń edukacyjnych, wychowawczych, terapeutycznych, aktywizujących ruchowo i psychicznie. W uzasadnieniu orzeczenia orzekający organ wskazał, że dla celów postępowania Dyrektor Poradni powołał Zespół Orzekający, który w dniu [...] ponownie rozpatrzył wniosek D. S. W skład zespołu weszli specjaliści psychologii i pedagogiki z kwalifikacjami w zakresie oligofrenopedagogiki i autyzmu oraz lekarz medycyny, specjalista psychiatra. D. S. została powiadomiona o terminie prac Zespołu orzekającego i uczestniczyła na własną prośbę w rozmowie z lekarzem psychiatrą. Przed wydaniem decyzji uwzględniono również zalecenia zawarte w decyzji organu odwoławczego. Zapoznano się z treścią zaświadczenia lekarskiego z dnia 6 marca 2013 r. Specjaliści przygotowali diagnozę funkcjonowania A. S. w oparciu o przeprowadzone badania pedagogiczne, obserwację zachowania dziecka w poradni i w szkole, ukierunkowany wywiad z matką na podstawie kwestionariusza Chat w opracowaniu B. Ignaczewskiej, skalę oceny autyzmu dziecięcego CARS (Childhood Autism Rating Scalę), test badania inteligencji L. Termana i M. Merrill, oraz analizy całości załączonej dokumentacji, w tym dokumentacji z poprzednich badań w poradni ponieważ A.S. był diagnozowany już kilkakrotnie. Członkowie Zespołu orzekającego jednogłośnie stwierdzili, że u A. S. zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym i nie zachodzi potrzeba kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm, ponieważ nie stwierdza się występowania autyzmu. Przeprowadzone badania diagnostyczne skalą Termana - Merrill zdaniem organu wykazują, że rozwój chłopca przebiega na poziomie przewidzianym dla wieku 4 lat i 3 miesiące, co wskazuje na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym. Jego umiejętności są adekwatne dla wieku rozwojowego. Podczas procesu diagnostycznego w kierunku autyzmu wykorzystano skalę CARS oraz kwestionariusz CHAT. Ich wyniki również, oprócz obserwacji i wspólnie wykonywanych zajęć, nie wykazują w ocenie organu występowania autyzmu. Wskazano, że powyższa diagnoza jest oparta również na obserwacji dziecka i bezpośrednim z nim kontakcie badających na terenie szkoły oraz podczas obserwacji psychologa w roku szkolnym 2010/2011, systematycznych zajęć stymulująco - terapeutycznych, a także z rozmów nauczycielami. Podczas diagnozowania chłopca zapoznano się z opinią wydaną przez Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy "[...]i stwierdzono, że opinia ta zawiera w sobie wiele sprzecznych informacji, znajdują się w niej treści wskazujące na autyzm oraz zaprzeczające jemu, a końcowy wniosek nie odzwierciedla jej treści. Ustosunkowując się do aktualnie przedstawionej przez matkę diagnozy lekarskiej stwierdzono, że rozwój interakcji i kompetencji społecznych A. jest adekwatny do jego wieku rozwojowego, kształtującego się na poziomie dziecka 4 lata i 3 miesiące. Zaświadczenie lekarskie nie zawiera informacji niezbędnych do sformułowania orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej i jest tylko jedną z przesłanek przy podejmowaniu decyzji przez zespół orzekający. Ponadto wskazano, że w zaświadczeniu lekarskim przedstawiono tylko nazwę jednostki chorobowej i nie opisano objawów choroby i nie wskazano sposobów postępowania wobec chłopca. Organ I instancji zwrócił też uwagę, że lekarz medycyny, specjalista psychiatra uczestniczący w posiedzeniu Zespołu orzekającego, po przeanalizowaniu informacji o funkcjonowaniu chłopca, zawartych w zaświadczeniu lekarskim i zapoznaniu się z informacjami zawartymi w diagnozie psychologa i pedagoga oraz po indywidualnej rozmowie z matką, podtrzymał stanowisko specjalistów Poradni. W odwołaniu od powyższego orzeczenia D. S. wniosła o jego uchylenie i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie i zbadanie dziecka przez Poradnię spoza T. Jako podstawę odwołania skarżąca powołała fakt naruszenia przez organ pierwszej instancji, podczas wydawania orzeczenia, przepisów art. 7, 77 i 107 K.p.a. W jej ocenie organ nie wykazał chęci współpracy i jest jedyną placówką, która nie dostrzegła cech autyzmu u jej syna, zaś wydane orzeczenie zawiera przekłamania. [...] Kurator Oświaty w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego w toku przeprowadzonego przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...] postępowania odwoławczego zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy mające istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, dotyczące diagnozy będącej podstawą ostatecznego orzekania. W celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, zgodnie z przysługującym prawem, na podstawie § 17 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072), [...] Kurator Oświaty zwrócił się o wydanie niezależnej opinii w przedmiotowej sprawie do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...]. Dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] powołał zespół specjalistów, który po przeprowadzeniu formalnej i merytorycznej analizy dokumentacji zawartej w karcie indywidualnej A. S. uznał, iż zarzuty D. S. do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym nie zasługują na uwzględnienie. Swoje stanowisko, specjaliści brodnickiej poradni, uzasadnili faktem, iż w przedmiotowym orzeczeniu, odpowiednio została udokumentowana dowodami z badań i obserwacji zarówno diagnoza upośledzenia umysłowego, jak i w zakresie autyzmu. Odczytując wyniki badań psychologicznych, specjaliści brodniccy uznali, że u chłopca występuje upośledzenie umysłowe stopnia umiarkowanego. Natomiast dowody z badań, protokoły obserwacji i interakcji badający- badany oraz opinie szkolne i diagnozy opisowe są zdaniem Kuratora wyczerpujące, ale nie zawierają wystarczających danych o postawieniu zamkniętej diagnozy w zakresie autyzmu, przy czym adnotacje o autyzmie w dokumentach medycznych mają również charakter diagnoz wtórnych wobec jednostki podstawowej Zespołu Cornelli de Lange, a zatem kryterium ostatecznej diagnozy co do samodzielnej jednostki chorobowej - autyzmu o charakterze klinicznym, nie wyczerpuje żaden materiał diagnostyczny zgromadzony w Karcie Indywidualnej dziecka. Zgodnie z wiedzą akademicką u dziecka z Zespołem Cornelli de Lange nie jest prawidłowy rozwój umysłowy oraz mogą pojawiać się objawy przypominające objawy autyzmu, co prawdopodobnie obserwuje się u A. S., dlatego też większość załączonych diagnoz medycznych stwierdza o całościowych zaburzeniach rozwojowych dziecka, uwzględniając również inne choroby współistniejące, m. in.: padaczkę, opóźniony rozwój mowy, opóźniony rozwój psychoruchowy czy niskorosłość. Również zgodnie z klasyfikacją zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD - 10 diagnoza autyzmu dziecięcego ma swoje miejsce i swój czas w życiu dziecka. Zwykle nieprawidłowości rozwojowe i zmiany jakościowe zaczynają się ujawniać przed 3 rokiem życia, a A. S. został objęty opieką wielospecjalistyczną w wieku 5 lat, natomiast wzmianki z kategorii autyzmu dziecięcego w jego dokumentacji lokuje się przy 11 roku życia. W kontekście Zespołu Cornelli de Lange wskazano, że dzieci funkcjonują znacznie poniżej wieku rozwojowego i wraz z upośledzeniem umysłowym mogą także wykazywać cechy autyzmu, ale nie wypełniają jego kryterium diagnostycznego. Przeprowadzona ponownie w toku postępowania odwoławczego dokładna analiza dokumentacji zdaniem Kuratora Oświaty wskazuje, iż ustalenia stanowiące podstawę do wydania orzeczenia przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...], pokrywają się z opinią wydaną przez niezależnych specjalistów Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...]. W ich ocenie, w wydanym przez zespół orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] orzeczeniu, prawidłowo postawiono diagnozę ucznia, wydając orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym. Organ odwoławczy nie stwierdził nieprawidłowości merytorycznych i formalnych, które mogłyby być podstawą do uchylenia decyzji i wskazał, że Zespół orzekający działał zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 4 - 13 i § 16 - 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072). W skardze do sądu D. S. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, zarzucając: 1. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w wyniku czego organ nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, w tym nie przeprowadził bezpośrednich badań w celu ustalenia występowania u małoletniego A. S. objawów autyzmu, a jedynie oparł się na analizie formalno-merytorycznej dokumentacji medycznej przeprowadzonej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w[...], co konsekwencji doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony, • nie wyjaśnienie okoliczności poddawanych przez Skarżącą pod wątpliwość w odwołaniu od decyzji organu I instancji, mających istotne znaczenie dla sprawy, w tym dotyczących zachowań dziecka podczas spotkań z rówieśnikami, wskazujących na nieumiejętność rozwijania interakcji z rówieśnikami; nierozwiniętych umiejętności komunikacji werbalnej i nie przeprowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania matki dziecka D. S., terapeuty i innych osób z otoczenia dziecka, • pominięcie zapisów dokumentacji medycznej dołączonej do wniosku, w tym zaświadczenia lekarskiego z Poradni Zdrowia Psychicznego dla Dzieci i Młodzieży w [...] z dnia [...]r., karty informacyjnej leczenia szpitalnego z Wojewódzkiego Ośrodka Lecznictwa Psychiatrycznego w [...]wskazujących jednoznacznie na występowanie cech autyzmu u A. S., 2. naruszenie art. 80 K.p.a. w związku art. 77 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w wyniku czego organ II instancji w sposób dowolny i jednostronny uznał za udowodnioną okoliczność niewystępowania autyzmu u małoletniego A. S., opierając się na niekompletnym materiale dowodowym, co stoi w sprzeczności z wymogiem jego wyczerpującego zebrania oraz wydania rozstrzygnięcia na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów wskazano, że organ II instancji za podstawę swojej decyzji uznał opinię Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w[...], sporządzoną w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072), a w myśl § 6 ust. 7 rozporządzenia, jeżeli dołączona przez wnioskodawcę dokumentacja jest niewystarczająca do wydania orzeczenia albo opinii, badania niezbędne do wydania orzeczenia albo opinii przeprowadzają specjaliści poradni wskazani przez przewodniczącego zespołu. Zdaniem skarżącej należy podkreślić, że opinia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] została wydana wyłącznie w oparciu o przekazaną dokumentację zawartą w Karcie Indywidualnej A. S., bez przeprowadzania badań z udziałem pacjenta. Mając na uwadze szczególną sytuację małoletniego A. S. nie sposób uznać za rzetelną opinię sporządzoną w Poradni w [...], w której stwierdza się jedynie, że u pacjenta "prawdopodobnie'' występują objawy przypominające objawy autyzmu. Zespół Poradni w sytuacji niemożliwości potwierdzenia lub wykluczenia występowania autyzmu u A. S., wbrew § 6 ust. 7 rozporządzenia, nie podejmował próby ustalenia sytuacji zdrowotnej dziecka, poprzez przeprowadzenie stosownych badań, opierając się jedynie na załączonej dokumentacji, a taka opinia nie mogła stanowić wystarczającej podstawy dla wydania poprawnej decyzji w sprawie. Zlecenie przez organ przeprowadzenia dodatkowych badań, w ocenie skarżącej wydawało się koniecznością również w kontekście uwag zgłaszanych przez nią w odwołaniu od decyzji organu I instancji, mających istotne znaczenie dla sprawy, dotyczących m.in. zachowania dziecka w szkole, podczas spotkań z rówieśnikami, określania siebie w 1 osobie liczby pojedynczej, radzenia sobie w codziennych sytuacjach. Zarzucono ponadto, że organ II instancji nie zlecił przeprowadzenia dodatkowych i bezpośrednich badań pacjenta, ani wyczerpującego wywiadu ze skarżącą, nie przesłuchał też terapeutki dziecka na okoliczności związane z chorobą i przebiegiem procesu leczenia. Nie wzbudziły wątpliwości organu rozbieżności występujące między opinią Poradni z[...], a diagnozami innych lekarzy, badających A. S. we wcześniejszym czasie, w tym wnioskami wyrażonymi w opinii specjalistycznego Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego "[...]" Dla Dzieci i Młodzieży z Autyzmem w[...]. W przypadku istnienia tak rozbieżnych stanowisk w sprawie (znaczna część dokumentacji wskazuje na występowanie autyzmu), przeprowadzenie dodatkowych dowodów w celu wyczerpującego wyjaśnienia sytuacji małoletniego A. S. było zdaniem skarżącej koniecznością, tym bardziej że od treści wydanej decyzji zależy proces dalszego leczenia dziecka. Ponadto w kontekście występujących istotnych rozbieżności między opinią specjalistyczną Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego "[...]", a opinią Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] organ II instancji nie powinien w ocenie skarżącej ograniczyć się jedynie do pomocniczego zasięgnięcia opinii Poradni z[...], ale powinien w celu kontroli opinii Ośrodka w [...] zlecić wykonanie dodatkowych badań specjalistycznych wymaganych w diagnostyce autyzmu. Skarżąca nadmieniła, że w odniesieniu do opinii biegłych organ administracji publicznej nie może "ograniczyć się do powołania na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany [jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł tę konkluzję i skontrolować prawidłowość jego rozumowania. Kontrola taka polega na sprawdzeniu - z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego - prawidłowości rozumowania przeprowadzonego w uzasadnieniu opinii, która doprowadziła do wydania przez biegłego takiej, a nie innej opinii" (wyrok NSA z dnia 12.12.1983 r., sygn. akt II SA 1302/83). Zdaniem skarżącej nie można mówić o zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego i wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy w sytuacji niepodjęcia próby wyjaśnienia wątpliwości skarżącej, która podnosiła, że żadne kryterium diagnostyczne w kierunku autyzmu nie wskazuje na konieczność występowania u dziecka 100% cech autyzmu, gdyż autyzm jest na tyle skomplikowaną chorobą, że u każdego dziecka może objawiać się w nieco inny sposób. Zadziwiające w jej ocenie jest stanowisko organów wydających decyzje, które na podstawie występowania cech nieautystycznych stwierdzają brak choroby, gdyż zanik niektórych cech autystycznych w dużej mierze jest zasługą terapii prowadzonej z dzieckiem oraz przyjmowania lekarstw o działaniu przeciwautystycznym; wystarczy bowiem porównać opinie i diagnozy wydawane na przestrzeni lat, przeprowadzić wywiad ze skarżącą oraz terapeutką dziecka, aby przekonać się o powolnej poprawie stanu jego zdrowia, co należy uznać za duży sukces terapeutyczny, nie zaś za objawy braku jednostki chorobowej. Niekorzystne orzeczenie zostało wydane m.in. na podstawie kwestionariusza Chat w opracowaniu B. Ignaczewskiej, natomiast skarżąca w odwołaniu wskazała, że B. Ignaczewska była superwizorem A. S., konsultując jego i inne dzieci autystyczne z Torunia przez szereg lat, tymczasem sytuacja pacjenta wymaga wyczerpującego wyjaśnienia tym bardziej, że na skutek treści orzeczenia wydanego w sprawie pacjent zostaje pozbawiony prawa do specjalistycznej opieki dla dzieci z autyzmem, co w przypadku tego typu choroby może mieć w ocenie skarżącej nieodwracalne skutki w postaci zahamowania postępów w leczeniu i zniweczenia dotychczas wypracowanych efektów. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 71b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, określonych w art. 2 pkt 5. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (ust. 3). W wykonaniu delegacji ustawowej (art. 71 b ust. 6 ustawy) Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072). Zgodnie z wolą ustawodawcy rozporządzenie powinno uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka, a także zapewnić możliwość dostosowania form przygotowania przedszkolnego oraz form kształcenia do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych są organizowane i działają, na zasadach określonych w rozporządzeniu, zespoły orzekające, które wydają orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz niedostosowanej społecznie, wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, a także potrzebie indywidualnego nauczania dla dzieci i młodzieży, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Zespoły orzekające wydają orzeczenia na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka, przy czym w razie potrzeby wydania dziecku jednocześnie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania, wnioskodawca składa odrębne wnioski (§ 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Wymogi formalne wniosku o wydanie orzeczenia oraz niezbędne załączniki określa § 6 rozporządzenia. Wnioskodawca winien załączyć do wniosku między innymi dokumentację uzasadniającą wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich (§ 6 ust. 2 i 3). Na podstawie tego materiału zespół wydaje orzeczenie większością głosów a z posiedzenia sporządza się protokół, który zawiera w szczególności informację o podjętym rozstrzygnięciu wraz z uzasadnieniem oraz informację o zgłoszonym przez członka zespołu innym stanowisku dotyczącym podjętego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem. Protokół podpisują przewodniczący i członkowie zespołu. (§ 7 rozporządzenia). W przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia. Stosownie do § 8 ust 2 w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane: 1) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej; 2) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami "integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno –wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego należy wskazać wszystkie zalecane najkorzystniejsze dla danego dziecka formy kształcenia specjalnego spośród form kształcenia wymienionych w ust. 2 pkt 2. W ocenie Sądu mając na uwadze uregulowany w przepisach ww. rozporządzenia tryb orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego organ prawidłowo rozpatrzył sprawę. Kurator jest organem jednoosobowym, niewyspecjalizowanym tak jak zespół orzekający (w skład którego, stosownie do § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. wchodzi: dyrektor poradni psychologiczno - pedagogicznej, psycholog, pedagog i lekarz, a który to skład może zostać rozszerzony o innych potrzebnych specjalistów, stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia) i może nie dysponować wiedzą specjalistyczną, tym niemniej, stosownie do § 17 ust. 2 rozporządzenia, kurator oświaty zasięga, w miarę potrzeb, opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Będąc zatem samodzielnym organem merytorycznym, kurator oświaty posiada niezbędne środki prawne, zapewniające mu możliwość sformułowania własnej, merytorycznej oceny sprawy, lecz w zakresie wiedzy specjalistycznej bazuje on na opiniach specjalistów. W analizowanym przypadku zarówno stanowisko lekarza i opinia powołanego przez organ orzekający kolejnego zespołu specjalistów, stwierdzają jednoznacznie, iż dziecko jest upośledzone umysłowo w stopniu umiarkowanym, lecz nie można stwierdzić klinicznego przypadku autyzmu. Wymaga ono jednak kształcenia specjalnego z uwagi na umiarkowany stopień niepełnosprawności. Kształcenie specjalne to edukacja dziecka wymagająca stosowania specjalnej organizacji nauki i specjalnych metod pracy. Stosowanie zwykłych metod nauki i zwykłych metod pracy nie zapewni "najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka" w zakresie edukacji. W tych okolicznościach organ orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego, co zapewnia właściwe warunki edukacyjne. Skarżąca nie kwestionowała, by zawarte w orzeczeniu zalecenia nie były właściwe dla potrzeb dziecka, czy ujemnie mogły wpływać na jego rozwój. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie przesądzające jest właściwe rozpoznanie potrzeb edukacyjnych dziecka. Konkretna jednostka chorobowa lub upośledzenie wytycza wyłącznie kierunek warunków realizacji potrzeb edukacyjnych, form stymulacji, rewalidacji, terapii, rozwoju, form kształcenia i innej pomocy. Te warunki zostały określone, stosowanie do wymogów wymienionych powyżej przepisów. Oceniono wszystkie dokumenty mające wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy, ustosunkowując się również do dokumentów złożonych przez skarżącą. Samo zaś rozstrzygnięcie oparto na opiniach specjalistów, których ocena stanu zdrowia badanego jest dla organu wiążąca. Organ nie jest uprawniony do samodzielnej oceny schorzenia dziecka, gdyż nie posiada w tym zakresie stosownej wiedzy. Mając na uwadze opinię specjalistów, co do klinicznych objawów schorzenia i kierunku działań rewalidacyjnych organ orzeka czy zachodzą potrzeby do objęcia dziecka potrzebą kształcenia specjalnego. W tym zakresie w ocenie sądu organ dokonał prawidłowych ustaleń i oceny zgromadzonego materiału. Ponadto zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera wszystkie niezbędne elementy, które są wymagane obowiązującymi przepisami – przede wszystkim określone w § 8 cytowanego rozporządzenia. Organ orzekający w sprawie nie może kierować się odczuciem rodzica, czy nie popartym właściwie wynikiem badania o stanie zdrowia. Organ ustosunkował się do dokumentów przesłanych przez skarżącą. Osoby posiadające stosowaną wiedzę oceniły ich zawartość merytoryczną, wydając własną opinię z podaniem okoliczności przemawiających za sporządzoną w niej konkluzją. Oceniono zatem dowody zgromadzone w postępowaniu, a te nie przemawiają za zasadnością wniosku strony. Osoby posiadające odpowiednie kompetencje oceniły dowody i osoby te decydują o tym czy niezbędne jest przeprowadzenie kolejnego badania z udziałem pacjenta. Wypowiadające się w sprawie jednostki uznały, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do jego oceny a ta przemawia za uznaniem potrzeby kształcenia specjalnego z uwagi na podaną przyczynę. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też nie została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, które miałby wpływ na wynik rozstrzygnięcia i wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło