II SA/Bd 167/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2025 r. sprawy ze skargi A. C. – D. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 17 stycznia 2025 r. nr NEP.906.7.1.2025 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę W dniu [...] października 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wystosował do A. C. – [...] (dalej także jako: "Skarżąca") upomnienie nr [...], wzywające do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, dotyczącego stawienia się z dzieckiem L. D. (ur. [...] stycznia 2018 r.), w punkcie szczepień świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę o udzielanie świadczeń w zakresie szczepień ochronnych, celem: "rozpoczęcia i kontynuacji obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego w ramach Programu Szczepień Ochronnych (szczepienie będzie poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym)". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w dniu [...] listopada 2023 r. wierzyciel złożył do Wojewody [...] wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec A. C. – [...] w celu wyegzekwowania realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych małoletniego L. D., zgodnie z treścią obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...]. W związku z powyższym Skarżąca w dniu [...] września 2024 r. zgłosiła zarzuty do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] w dniu [...] grudnia 2024 r. wydał postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela - oddalające zgłoszone zarzuty w całości. W wyniku wniesionego na powyższe postanowienie zażalenia, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2025 r. Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, że podniesiony przez Skarżącą zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej także jako: "u.p.e.a.") nie jest wymieniony w katalogu zawartym w art. 33 u.p.e.a. w związku z powyższym wierzyciel nie mógł go rozpoznać i odnieść się do niego merytorycznie. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. okoliczność ta stanowi w obecnym stanie prawnym podstawę do ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając z kolei na zarzuty naruszenia "art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa" oraz naruszenia "art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez brak wymagalności z innych przyczyn", Inspektor Sanitarny podtrzymał stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, w którym jasno określone zostały wszystkie akty prawne wskazujące na obowiązek podlegania szczepieniom ochronnym. Organ II instancji poinformował również, że przepis wskazany w zarzucie zobowiązanego, wskazuje na ewentualne nieprawidłowe określenie obowiązku, a nie na nieprawidłowe wskazanie podstawy prawnej. Podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.; dalej także jako: "u.z.z.ch."), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie. Dodatkowo Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że w treści obowiązku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] precyzyjnie wskazał, że zobowiązuje stronę do stawienia się z małoletnim L. D. celem rozpoczęcia i kontynuacji u małoletniego szczepień ochronnych w ramach programu szczepień ochronnych w punkcie szczepień świadczeniodawcy, z którym Narodowy Fundusz Zdrowia zawarł umowę do udzielania świadczeń w zakresie szczepień ochronnych. W związku z powyższym, organ nie podzielił argumentacji Skarżącej, że przepisy prawne wskazane w tytule wykonawczym nr [...] stanowiły przepisy blankietowe. Odnosząc się do uzasadnienia Skarżącej dotyczącego drugiego z podniesionych zarzutów, Inspektor Sanitarny poinformował, że zgodnie z zaleceniami Trybunału Konstytucyjnego przedstawionymi w wyroku z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, dotyczącymi niezgodności art. 17 ust. 11 u.z.z.ch. z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP, Minister Zdrowia określił wiek, w którym powstaje obowiązek szczepień oraz termin wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077; dalej także jako: "Rozporządzenie Ministra Zdrowia"). Wobec powyższego zarzut naruszenia "art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. poprzez brak wymagalności z innych przyczyn", organ uznał za bezzasadny. W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 32 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 536/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE (Dz.U.UE.L.2014.158.1; dalej także jako: "Rozporządzenie UE nr 536/2014"), Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że preparaty szczepionkowe stosowane w Programie Szczepień Ochronnych nie mieszczą się w kategorii badań klinicznych. Przed dopuszczeniem do stosowania, szczepionki są oceniane w wieloetapowych badaniach klinicznych, które podlegają międzynarodowym zasadom etycznym "dobrej praktyki klinicznej" i miejscowym regulacjom prawnym. W badaniach klinicznych szczepionek podział na fazy kliniczne różni się od stosowanych w badaniach tradycyjnych leków. W każdej fazie badań klinicznych dostępne są dane dotyczące immunogenności, dlatego kolejne fazy badań klinicznych różnią się głównie liczebnością badanych grup. Zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela przedstawionym w zaskarżonym postanowieniu, główną ideą wprowadzenia obowiązku szczepień ochronnych wśród obywateli Rzeczypospolitej Polskiej jest wyeliminowanie zagrożenia wystąpienia epidemii chorób zakaźnych poprzez osiąganie odpowiedniego poziomu odporności wśród populacji przez wykorzystanie preparatów szczepionkowych. Z uwagi na to, iż szczepienia ochronne nie mieszczą się w kategorii eksperymentów medycznych, nie jest konieczne uzyskanie zgody pacjenta bądź jego opiekuna prawnego na ich przeprowadzenie. W przypadku szczepień ochronnych nie może być mowy o dobrowolności przystąpienia pacjenta do świadczenia zdrowotnego. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu. Wobec powyższego, zarzut "(...) prowadzenia egzekucji wobec rodzica, który odmawia udziału swojego dziecka w badaniu klinicznym" świadczący o braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn, organ uznał za bezzasadny. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. w zw. z § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa, tj. oczekiwanie poddania dziecka zgodnie z bliżej nieokreślonym "programem szczepień" zamiast zgodnie z § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia; 2) art 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a. w zw. z art. z art. 17 ust 2 u.z.z.ch. poprzez brak wymagalności z innych przyczyn; 3) art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny; 4) art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art 27 u.p.e.a.; 5) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. - braku wymagalności obowiązku - z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku - poprzez nałożenie obowiązków na Skarżącą na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i prowadzenie postępowania przymuszającego do wykonania obowiązków określonych niezgodnie z Konstytucją RP; 6) art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a w zw. art. 28 ust. 1 pkt e i h w zw. art 28 ust 3 w zw. z art. 32 rozporządzenia nr 36/2014 w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn i stosowanie kary finansowej – prowadzenie egzekucji wobec rodzica, który odmawia udziału swojego dziecka w badaniu klinicznym jak wynika ze stanowiska Ministra Zdrowia - wszystkie preparaty szczepionkowe w Polsce są preparatami badań klinicznych - jak wynika z przywołanego rozporządzenia Unii Europejskiej nie można przeprowadzić badania klinicznego bez uzyskania świadomej zgody (która może być w każdej chwili cofnięta przez uczestnika tudzież przez przedstawiciela ustawowego). Jak wynika z art 28 ust 1 pkt h przywołanego rozporządzenia "na uczestników nie jest wywierany niepożądany wpływ, w tym wpływ o charakterze finansowym, w celu skłonienia ich do udziału w badaniu klinicznym" – w niniejszej sprawie na stronę jest wywierany wpływ - nałożenie grzywny w celu przymuszenia, by podać jej dziecku preparat będący w fazie badania klinicznego i jest to praktyka niedopuszczalna. Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie pierwszeństwo ma prawo wspólnotowe i egzekucja w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem stanowi groźbę finansową za odmowę udziału w badaniu klinicznym - stanowi to przesłankę braku wymagalności z innych przyczyn; 7) art. 1 ust. 1 lit. f dyrektywy (UE) 2015/1535 UE w zw. z § 27 ust. 3 pkt 4 lit b Regulaminu pracy Rady Ministrów w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 1 b w zw. z art. 17 ust. 1 u.z.z.ch. - poprzez brak notyfikacji przepisów technicznych - statuujących kalendarz szczepień - przez Komisję Europejską; 8) art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z § 3 ust 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia poprzez wygaśniecie obowiązku - zgodnie z kalendarzem - poprzez brak szczepień, obowiązek poddania dziecka szczepieniom podstawowym wygasł, ponieważ dziecko - małoletni L. D. urodził się [...] stycznia 2018 r. - ma zatem ukończone 7 lat i najprędzej wobec małoletniego można oczekiwać przeprowadzenia szczepień po ukończeniu przez niego 13 roku życia. W związku z tak sformułowanymi zarzutami Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej także jako: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Z tych względów Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie rozprawy. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa. Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Z akt sprawy wynika, że w związku uchylaniem się przez A. C. od poddania syna - L. D. (ur. [...] stycznia 2018 r.) - obowiązkowym szczepieniem ochronnym przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince, różyczce, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] listopada 2023 r. dotyczący wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Pismem z dnia [...] września 2024 r. Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty te oparła na: 1) art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa, 2) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. poprzez brak wymagalności z innych przyczyn, 3) naruszeniu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez niewskazanie treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, 4) naruszeniu art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niespełnienie przez wydany tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., 5) art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 28 ust. 1 pkt e i h w zw. z art. 32 Rozporządzenia UE nr 536/2014 poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn i stosowanie kary finansowej - prowadzenie egzekucji wobec rodzica, który odmawia udziału swojego dziecka w badaniu klinicznym. Postanowieniem z [...] grudnia 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] oddalił wniesione zarzuty, a Inspektor Sanitarny postanowieniem z [...] stycznia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zakwestionowała Skarżąca formułując względem zaskarżonego postanowienia dotychczasowe zastrzeżenia oraz wskazując na naruszenia innych przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. poprzez określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa należy zauważyć, że w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] listopada 2023 r. jako podstawę prawną obowiązku wskazano art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 u.z.z.ch. Pierwszy z wymienionych przepisów zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie. Natomiast z art. 17 ust. 1 u.z.z.ch. wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 u.z.z.ch. stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2019 r.: sygn. akt II OSK 3322/17 i sygn. akt II OSK 43/18). Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z.ch. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Wskazać należy, że w wyroku z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Co istotne, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego obowiązywało już, jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (dalej: "Rozporządzenie Ministra Zdrowia"), które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa m.in. schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.), skonkretyzowany został w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. W § 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia wskazano, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W Rozporządzeniu Ministra Zdrowia wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. Wskazane wyżej przepisy, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie mają charakteru blankietowego. Przepisy blankietowe to takie przepisy, które same nie wskazują i nie charakteryzują zachowań zagrożonych sankcjami, lecz tylko ustanawiają sankcję za zachowania niezgodne z postanowieniami pewnej, ogólnie wymienionej grupy przepisów prawa (por. J. Nowacki, Z. Tobor, Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 1993, str. 42). Przytoczone natomiast przepisy nakazują pewnej grupie osób w określonych okolicznościach poddanie się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Mają one zatem jak najbardziej charakter merytoryczny, a nie blankietowy. Z przepisów tych wynika norma prawna, ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, która określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku. Wierzyciel w tytule wykonawczym w sposób szczegółowy opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy, z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane. Treść zatem obowiązku wskazana w tytule wykonawczym wynika z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jego realizacja odbywa się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.ch. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.ch.). W przypadku kiedy osoba objęta obowiązkiem szczepień ochronnych z jakiegokolwiek powodu nie zostanie zaszczepiona zgodnie z załączonym do rozporządzenia schematem szczepień, wówczas podczas lekarskiego badania kwalifikacyjnego lekarz po stwierdzeniu braku przeciwwskazań do szczepienia, decyduje o ustaleniu indywidulnego kalendarza szczepień celem uzupełnienia brakujących u dziecka szczepień ochronnych. To lekarz wykonujący lekarskie badanie kwalifikacyjne, zgodnie z posiadaną wiedzą na temat preparatów szczepionkowych i ich wzajemnych interakcji, decyduje w jakiej kolejności i w jakiej konfiguracji należy podać poszczególne szczepionki u danego dziecka. Nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż jej syn miałby być zaszczepiony "zgodnie z bliżej nieokreślonym kalendarzem szczepień", gdyż ze względu na wiek dziecka terminy wskazane w rozporządzeniu są niemożliwe do wykonania, a powodem wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego jest właśnie brak wykonania poszczególnych szczepień zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych. W rozpatrywanej sprawie określenie indywidualnego kalendarza szczepień było niemożliwe, gdyż Skarżąca mimo wezwań z dnia [...] grudnia 2022 r., [...] września 2023 r. oraz upomnienia nr [...] z dnia [...] października 2023 r., nie stawiła się z synem na lekarskie badanie kwalifikacyjne. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ dokonał aktualizacji listy szczepień wymagalnych wobec L. D., czego dowodem jest pismo z dnia [...] października 2023 r. (k. 12 akt adm.), w którym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] poinformował Skarżącą o tym, że w przypadku niektórych obowiązkowych szczepień ochronnych termin wymagalności wygasł wobec syna. Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] listopada 2023 r. zawiera listę brakujących szczepień ochronnych, co do których wymagalność nadal istnieje u L. D.. Termin wymagalności poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych wskazuje § 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia, zgodnie z którym wymagalność obowiązkowych szczepień ochronnych brakujących u L. D. wygasa z chwilą ukończenia 19 roku życia. W świetle powyższego w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w jego treści szczepienia były w stosunku do dziecka Skarżącej zarówno obowiązkowe, jak i wymagalne i zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 lit. c oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. są nieuzasadnione. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. w zw. z art. 28 ust. 1 pkt e i h w zw. z art. 32 Rozporządzenia UE nr 536/2014, poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn i stosowania kary finansowej - prowadzenie egzekucji wobec rodzica, który odmawia udziału swojego dziecka w badaniu klinicznym. Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia UE nr 536/2014 badanie kliniczne jest rodzajem badania biomedycznego. Zgodnie z definicją zawartą w Rozporządzeniu UE nr 536/2014 (art. 2 ust. 2 pkt 1), badanie biomedyczne oznacza każde badanie dotyczące ludzi: a) mające na celu odkrycie lub potwierdzenie klinicznych, farmakologicznych lub innych farmakodynamicznych skutków jednego lub większej liczby produktów leczniczych, b) stwierdzenie wszelkich działań niepożądanych jednego lub większej liczby produktów leczniczych, lub c) zbadanie wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania jednego lub większej liczby produktów leczniczych, mające na celu upewnienie się co do bezpieczeństwa lub skuteczności tych produktów leczniczych. W ocenie Sądu, realizacja obowiązku szczepień ochronnym przeciw chorobom zakaźnym nie wiąże się z prowadzeniem jakichkolwiek badań biomedycznych czy klinicznych w rozumieniu Rozporządzenia UE nr 536/2014 i wskazane przez Skarżącą przepisy Rozporządzenia UE nr 536/2014 nie znajdują w rozpatrywanej sprawie zastosowania. Podkreślenia wymaga, że każdy dopuszczony do obrotu preparat szczepionkowy posiada w pełni opracowaną kartę charakterystyki produktu leczniczego, w której zawarte są zarówno informacje na temat skutków jego działania, jak i wystąpienia możliwych niepożądanych skutków ubocznych. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2025 r. poz. 750), Charakterystyka Produktu Leczniczego zawiera między innymi: nazwę produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy w odniesieniu do substancji czynnych oraz pomocniczych, postać farmaceutyczną, wskazania do stosowania, dawkowanie, sposób podania, przeciwwskazania, specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności, interakcje z innymi produktami leczniczymi, działania niepożądane, właściwości farmakologiczne czy dane farmaceutyczne. W odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z § 3 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Zdrowia, poprzez wygaśnięcie wobec L. D. obowiązku szczepień ochronnych, należy zauważyć, że nie został on sformułowany w piśmie z dnia [...] września 2024 r. zawierającym zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy w skardze (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2889/21; z 31 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 672/21). Jeszcze raz bowiem należy powtórzyć, że zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Taki zarzut powinien być najpierw rozpoznany przez organ pierwszej instancji. Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów do wierzyciela (art. 33 § 1 u.p.e.a.) i powinien to uczynić nie później niż do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 5 pkt 2 u.p.e.a.). W odniesieniu do zarzutu braku spełniania przez tytuł wykonawczy wymogów wynikających z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., rację ma organ, że wykracza on poza podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. W związku z powyższym zarzut ten nie podlegał rozpatrzeniu. W judykaturze podkreśla się, że podnoszenie zarzutów nie wynikających z powyższego przepisu uzasadnia pominięcie ich w rozważaniach, gdyż nie mogą one mieć jakiegokolwiek wpływu na wydane rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 220/10). Tym samy chybiony jest również zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Nie podlega także rozpatrzeniu zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 lit. f dyrektywy (UE) 2015/1535 w zw. z § 27 ust. 3 pkt 4 li b Regulaminu pracy Rady Ministrów w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 1 u.z.z.ch. poprzez brak notyfikacji przepisów technicznych – statuujących kalendarz szczepień ochronnych – Komisji Europejskiej. Zarzut ten również wykracza poza podstawy zarzutów wskazanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek Skarżącej o zwrócenie się do: 1) Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych o udzielenie informacji czy można wszcząć procedurę celem przymuszenia do poddania się zabiegowi z użyciem preparatu znajdującego się w IV fazie badań klinicznych (choć dopuszczonego do obrotu), 2) Prezesa Stowarzyszenia na Rzecz Dobrej Praktyki Badań Klinicznych w Polsce o udzielenie informacji czy można wszcząć procedurę celem przymuszenia do poddania się zabiegowi z użyciem preparatu znajdującego się w IV fazie badań klinicznych (choć dopuszczonego do obrotu). Należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania kompetencje sądu ograniczają się do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów. Przepis ten nie stanowi natomiast podstawy do tego, aby sąd zwracał się do innych instytucji o udzielenie informacji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl J. Ziołek M. Łent L. Kleczkowski