II SA/Bd 171/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Sebastiana T. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] 2004 r., nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w T. nr Ldz. [...] z dnia [...] 2004 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na oryginale właściwe podpisy II SA/Bd 171/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr Ldz. [...] Komisja Stypendialna Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w T. odmówiła przyznania Sebastianowi T. w roku akademickim 2004/2005 stypendium socjalnego z powodu braku kompletu dokumentów – nie przedłożenia informacji o dochodach ojca, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepisy art. 104 kpa, art. 152 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.) oraz § 17 ust. 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] z [...] 2004 r. Odwołując się od powyższej decyzji do Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Sebastian T. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie stypendium socjalnego i dodatku pieniężnego z tytułu kosztów zakwaterowania w domu studenckim wyjaśniając jednocześnie, iż nie posiada kontaktu z ojcem, który nigdy nie zamieszkiwał z nim i jego matką i miejsce jego pobytu nie jest mu znane, a nadto, że od 10 lat nie otrzymuje od ojca żadnych świadczeń, jakkolwiek w 1991 r. sądownie zobowiązał się do płacenia alimentów w kwocie 250.000 zł, która po denominacji oznacza 25 zł, zaś postępowanie egzekucyjne umorzono wobec niewypłacalności dłużnika. Do odwołania załączył zawartą w 1991 r. w Sądzie Rejonowym w B. ugodę w przedmiocie podwyższenia alimentów na jego rzecz. Nie uwzględniając odwołania Odwoławcze Komisja Stypendialna [...] wydała w dniu [...] 2004 r. decyzję nr [...] orzekającą o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji Komisja stwierdziła, że zgodnie z § 17 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] wniosek o przyznanie stypendium socjalnego wraz z wszystkimi wymaganymi dokumentami winien być złożony do [...] i wnioski złożone po tym terminie nie podlegają rozpatrzeniu, a w przedmiotowej sprawie wniosek strony wpłynął po wskazanym terminie, wobec czego organ I instancji wydając decyzję odmowną postąpił zgodnie z wymogami prawa. Odwołanie zaś nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w aktualnym stanie faktycznym i prawnym przyznanie stypendium socjalnego naruszałoby obowiązujące przepisy prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Sebastian T. wniósł o jej uchylenie. Skarżący zarzucił, że odmawiając przyznania mu stypendium socjalnego z powodu braku informacji o dochodach ojca, organ I instancji naruszył art. 64 § 2 kpa w związku z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym, gdyż winien przedtem wezwać go do usunięcia w terminie 7 dni braków podania, zaś § 17 ust. 1 Regulaminu wyznaczający termin na złożenie podania wraz ze wszystkimi wymaganymi dokumentami do [...] pod rygorem nie rozpatrzenia go, jako pozbawiający stronę gwarancji procesowych zawartych w kpa, nie ma mocy prawnej, skoro art. 161 ustawy nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów kpa. Nadto skarżący podniósł, iż do wniosku o przyznanie stypendium załączył oświadczenie stwierdzające, że nie otrzymuje świadczeń alimentacyjnych od ojca i jeśli wymagało to uzupełnienia, to organ przyjmujący wniosek winien stosownie do art. 9 kpa, poinformować go o tym jako o okoliczności mogącej mieć wpływ na ustalenie jego praw. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] wniosła o jej oddalenie wywodząc, iż oświadczenie wnioskodawcy o nieotrzymywaniu alimentów od ojca nie było urzędowo potwierdzone zaświadczeniem komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności postępowania dot. egzekucji alimentów, a informację o konieczności dostarczenia takiego dokumentu zawierał druk wniosku o stypendium socjalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ogólne kryteria przyznawania studentom stypendium socjalnego określił ustawodawca w art. 152 "c" ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) upoważniając w art. 152 "h" rektora do ustalenia w porozumieniu z organem samorządu studenckiego szczegółowych zasad udzielania studentom świadczeń pomocy materialnej i sposobu dokumentowania sytuacji materialnej studenta, w odpowiednim regulaminie. W § 17 ust. 1 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] obowiązującego od 1 października 2004 r. przyjęto, iż termin składania wniosków o przyznanie stypendium socjalnego wraz z wszystkimi wymaganymi dokumentami upływa dnia [...] oraz, iż wnioski złożone po upływie tego terminu nie podlegają rozpatrzeniu. Z kolei w myśl ust.. 2 § 17 wnioski o przyznanie stypendiów socjalnych powinny być złożone ze wszystkimi dokumentami świadczącymi o sytuacji materialnej studenta, zaś zgodnie z § 17 ust. 3 stypendium nie zostanie przyznanie, jeżeli do wniosku nie załączono wszystkich wymaganych dokumentów. Natomiast z art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym wynika, że do decyzji podjętych przez organ uczelni, komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym poglądem (m.in. wyroki NSA z 12.06.2001 r. sygn. I SA 2521/00 i z 25.06.2002 r. sygn. I SA 106/02 oraz uchwała NSA z 13.10.2003 r. sygn. OPS 5/03) nakaz odpowiedniego stosowania kpa należy rozumieć w ten sposób, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, winny być respektowane w postępowaniu związanym z wydawaniem decyzji w sprawach studenckich. Wspomniane gwarancje znajdują odzwierciedlenie w ogólnych zasadach administracyjnej procedury. Sformułowane zostały one między innymi w art. 9 oraz 7 i 77 § 1 kpa. Zgodnie z zawartą w art. 9 kpa zasadą udzielania informacji, obowiązkowi organu towarzyszy prawo strony do należytego i wyczerpującego poinformowania o okolicznościach faktycznych i prawnych toczącej się sprawy, mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz prawo do uzyskania wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody. Obowiązek udzielania informacji należy rozumieć szeroko i obejmuje on cały tok postępowania – od jego wszczęcia do zakończenia decyzją, przy czym dla ochrony interesów strony ma on szczególne znaczenie w początkowej fazie postępowania. Realizację powyższej zasady zapewnia między innymi art. 64 § 2 kpa. Konsekwentnie do zasady ogólnej przyjętej w art. 9, braki formalne podania nie powodują od razu jego bezskuteczności. Wskazany przepis nakłada na organ obowiązek podjęcia czynności w celu usunięcia tychże braków formalnych, a tym samym w celu uniknięcia negatywnych skutków nieznajomości przepisów aktu prawnego mającego zastosowanie w sprawie. Skarżący podnosi, iż w momencie składania przez niego wniosku o przyznanie stypendium wraz z załącznikami, wśród których znajdowało się oświadczenie, że nie otrzymuje od ojca alimentów, nie zwrócono mu uwagi na konieczność dostarczenia innych, nawiązujących do tego oświadczenia dokumentów. Brak powyższych informacji, a następnie nie wezwanie skarżącego, przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie stypendium, do uzupełnienia w zakreślonym terminie brakującej dokumentacji, uznać należy za równoznaczne z uchybieniem przez Wydziałową Komisję Stypendialną zasadzie wyrażonej w art. 9 kpa. Podobnie Odwoławcza Komisja Stypendialna, uznając za niewystarczające do merytorycznego rozpatrzenia wniosku wyjaśnienia Sebastiana T. zawarte w odwołaniu, znajdujące po części potwierdzenie w załączonym do odwołania protokole sądowym z podpisaną w kwestii podwyższenia alimentów ugodą, będąc jako organ II instancji zobligowana do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, winna wezwać go do dostarczenia wymaganego zaświadczenia. Bezczynność komisji obydwu instancji w omawianym zakresie, pozostająca w sprzeczności z art. 9 kpa doprowadziła w konsekwencji do obejścia innej, sformułowanej w art. 7 i 77 § 1 kpa zasady ogólnej procedury administracyjnej, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej obligującej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosownie do art. 161 ustawy o szkolnictwie wyższym i ta zasada jako gwarant prawa strony winna być, w prowadzonym na podstawie jej przepisów postępowaniu administracyjnym, bezwzględnie respektowana. Rację ma skarżący, że regulacja wprowadzona § 17 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], z której wynika, że wniosek o przyznanie stypendium nie złożony ze wszystkimi dokumentami dotyczącymi sytuacji materialnej studenta do 25 października, nie podlega rozpatrzeniu, a stypendium nie zostaje przyznane, jeżeli do wniosku nie załączono wszystkich wymaganych dokumentów, uniemożliwiająca późniejsze dostarczenie na żądanie komisji wydziałowej lub odwoławczej potrzebnych załączników do wniosku, pozostaje w sprzeczności ze wskazanymi wyżej ogólnymi zasadami postępowania sformułowanymi w akcie prawnym wyższego rzędu, jakim jest ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, pogarszając tym samym jego sytuację prawną jako strony, co jest niedopuszczalne i w państwie prawa nie może mieć miejsca. Skład orzekający w niniejszej sprawie dodatkowo zauważa, że uzasadnienie decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej, w której podstawie powołano się między innymi na art. 104 kpa, nie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 kpa, zawiera bowiem jedynie ogólnikową, stereotypową argumentację dostosowaną do każdej sprawy dotyczącej pomocy materialnej, niezależnie od jej przedmiotu (rodzaju stypendium, czy zapomogi) oraz stwierdza się w nim niezgodnie ze stanem faktycznym, że wniosek strony wpłynął po terminie przewidzianym w regulaminie, co jest powodem jego nieuwzględnienia, jakkolwiek miało to miejsce w dniu [...] 2004 r. oraz jakkolwiek w motywach decyzji komisji I instancji wskazano jedynie na brak informacji o dochodach ojca (brak kompletu dokumentów). Strona ma prawo znać argumenty i przesłanki podjętej decyzji. Braki tego elementu decyzji ograniczają stronie możliwość obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem, w tym również na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze, że przedstawione wyżej uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, uznając skargę za uzasadnioną, orzekł na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji.