II SA/Bd 174/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie statusu osoby poszukującej pracy postanawia 1) ustanowić adwokata, 2) oddalić wniosek skarżącego w pozostałym zakresie. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. J. S. – dalej skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na Wojewody [...]z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie statusu osoby poszukującej pracy wraz z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Otrzymuje jedynie zasiłek pielęgnacyjny z MOPS w wysokości ok. [...]zł, który w całości przeznacza na zakup żywności, środków higieny i czystości oraz leków. Wskazał, że syn użycza mu pokoju i w związku z tym nie ponosi żadnych opłat. W oświadczeniu majątkowym strona nie wykazała żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując iż z uwagi na nienadesłanie przez skarżącego dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową nie było możliwości dokonania całościowej oceny materiału. W dniu [...]czerwca 2013 r. uzupełnionym w dniu [...] lipca 2013 r. J. S. ponownie wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie [...]zł obciążonej zajęciem komorniczym w kwocie [...]zł, a pozostałą kwotę przeznacza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz opłaty za media. Wskazał, że syn użycza mu pokoju i w związku z tym nie ponosi żadnych opłat. W oświadczeniu majątkowym strona nie wykazała żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Postanowieniem z dnia 25 września 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując iż skarżący przedstawił jedynie wybiórczo swoją sytuację materialną. Pismem z dnia[...]listopada 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw ponownie wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy z uwagi na ciężką sytuacje materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Na wstępie wskazania wymaga, że - stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie zaś z przepisem art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak zatem wynika z powyższych przepisów, wniesienie w ustawowym siedmiodniowym terminie prawidłowo sporządzonego sprzeciwu wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy traci moc, zaś sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Sprawa zainicjowana wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawana ponownie od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]w przedmiocie statusu osoby poszukującej pracy. W toku tej sprawy skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Rozpatrując wniosek skarżącego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W związku z tym, że sprawa ze skargi J. S. dotyczy statusu osoby poszukującej pracy, mieści się ona w ramach ustawowego zwolnienia. Oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów niniejszego postępowania, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. W konsekwencji - z uwagi na brak w ustawie p.p.s.a. normy prawnej pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy - wniosek skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu. Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Zasadne jest zatem rozpatrzenie wniosku skarżącego o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnieść również należy, że - co do zasady - strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być, zatem stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych pozwalających na uiszczenie opłat sądowych, pokrycie wydatków, czy opłacenie zastępstwa procesowego. Ponadto ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, zaś Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że rozpoznawany wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie, gdyż ocena okoliczności, które wynikają z tego wniosku złożonego przez stronę wraz ze sprzeciwem, pozwala na przyjęcie, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. J. S. utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie [...]zł obciążonej zajęciem komorniczym w kwocie [...]zł, a pozostałą kwotę przeznacza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych oraz opłaty za media. Wskazał, że syn użycza mu pokoju i w związku z tym nie ponosi żadnych opłat. W oświadczeniu majątkowym strona nie wykazała żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). W związku z tym, że skarżący w innej sprawie zarejestrowanej pod sygnaturą II SA/Bd 697/12 Sądowi wiadomym jest, że skarżący korzysta również z pomocy ośrodków pomocy społecznej jak również zapożycza się u rodziny. W tej sytuacji Sąd uznał, że strona wykazała, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "b" oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.