II SA/Bd 175/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Jerzego M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz Jerzego M. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na oryginale właściwe podpisy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z [...] 2005 r. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z [...] 2004 r., udzielającą pozwolenia na użytkowanie dwóch garaży konstrukcji blaszanej na działce przy ul. [...] w B. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie swoje organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania: Inwestor Jerzy M. wzniósł dwa garaże blaszane, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Jeden z garaży został wzniesiony w 1980 r., a drugi w 1993 r. W związku z samowolą budowlaną popełnioną przez inwestora w okresie obowiązywania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., z mocy art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., mają w sprawie zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ pierwszej instancji postanowieniem Nr [...] z [...] 2004 r. znak: [...] w podstawie prawnej przywołał art. 56 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten upoważniał organ do żądania od inwestora dostarczenia opinii technicznej i ekspertyz, a także stanu technicznego obiektu budowlanego oraz określenia terminu ich dostarczenia. Na postanowienie wydane w trybie art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie służy zażalenie. Powyższe postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, dlatego żądanie skarżącego w odwołaniu od decyzji nie może zostać rozpatrzone. Inwestor pismem, które w dniu 26.11.2004 r. wpłynęło do organu pierwszej instancji, w załączeniu przedłożył dokumentację budowlaną dotyczącą spornych garaży. Jednakże w aktach sprawy brak oświadczenia inwestora o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Również w Prawie budowlanym z 1974 r. inwestor winien się wykazać, zgodnie z przepisem art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego, prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Załączony do akt sprawy wypis z Księgi wieczystej nie jest równoznaczny z oświadczeniem o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, gdyż inwestor nie jest samodzielnym właścicielem nieruchomości. Nadto w aktach sprawy brak jest dowodu, że teren nieruchomości przy ul. [...] w B. jest możliwy do zabudowy przedmiotowymi obiektami. Działka nie jest objęta żadnym obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, a uprzedni miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego osiedla [...] utracił moc prawną z dniem [...] 2003 r. Nadto brak dowodu, że inwestor wystąpił o decyzję o warunkach zabudowy, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 23 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z § 9, który określa warunki i wymagania dotyczące nowej zabudowy. Organ pierwszej instancji zgodnie z art. 77 § 1 kpa był obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w szczególności usytuowanie spornych garaży od granic działek z uwzględnieniem warunków określonych w § 12 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 z 2002 r., poz. 690) W skardze wniesionej do Sądu, skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, jak wynika z treści skargi. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że nie dopuścił się samowoli budowlanej, w stosunku do obu garażu postawionego w 1993 r., albowiem w Urzędzie Miejskim w B. ubiegał się o zgodę na postawienie garażu, jednakże został tam poinformowany, że zgoda taka nie jest wymagana, skoro garaż jest rozbieralny i stoi na gruncie strony. Skarżący wyjaśnił też, że takiego samego argumentu użył w 1982 r. komisarz wojskowy, co do legalizacji garażu postawionego w 1980 r. Strona podniosła również, że nieruchomość przy ul. [...] stanowi w 37/40 jego własność, a jedynie w pozostałej części własność uczestnika postępowania Witolda M., który wyraził ustną zgodę na postawienie owych garaży, a sprzeciwia się ich lokalizacji od czasu, kiedy inspektor nadzoru budowlanego nie uznał budynku gospodarczego uczestnika za budynek mieszkalny. Skarżący stwierdził też, że wymóg dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest niezrozumiały, albowiem nie zamierza on niczego budować, lecz zalegalizować usytuowanie dwóch garaży. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną. Jak wynika z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Rozpatrując przedmiotową sprawę należało stwierdzić, iż rację ma skarżący kwestionując zasadność stawianego przed nim wymogu złożenia oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Wymóg ten bowiem nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Powołany przez organ odwoławczy przepis art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r., nie może mieć w sprawie zastosowania, albowiem jak stwierdził zasadnie organ odwoławczy, w związku z samowolą budowlaną popełnioną w okresie obowiązywania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r., z mocy art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., mają w sprawie zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Nie zachodziły też przesłanki do zastosowania wskazanego przez organ II instancji przepisu art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis ten przewidywał co prawda wymóg wykazania się przez jednostkę organizacyjną lub osobę, prawem do dysponowania nieruchomością, ale dotyczyło to postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, co nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Jakkolwiek w aktach sprawy brak jest pisma strony, na podstawie którego wszczęto postępowanie administracyjne, a organy obu instancji nie określiły przedmiotu sprawy w sposób wystarczająco precyzyjny, to jednak nie powinno ulegać wątpliwości, że w stosunku do każdej samowoli budowlanej, co do której winno stosować się przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., zgodnie z nimi, winna być wydana decyzja, albo nakazująca przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego, bądź też decyzja pozwalająca na jego użytkowanie (por. wyrok NSA z 30 kwietnia 1999 r., sygn. IV SA 681/97, publ. Lex nr 47194 oraz wyrok NSA z 4 listopada 1991 r., sygn. IV SA 927/91, publ. Lex nr 10822). Zastosowanie pierwszego z tych instrumentów, tj. nakazu rozbiórki, jest obligatoryjne wówczas, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tj. wtedy, gdy: a) obiekt został wzniesiony na terenie, który nie jest przewidziany pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, bądź gdy b) obiekt ten powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jeżeli w sprawie nie zostanie stwierdzone, że zachodzą wymienione okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, to organ orzekający nie ma podstaw do odmowy legalizacji obiektu, której dokonuje w oparciu o przepis art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, który przewiduje, że udzielenie takiego zezwolenia może nastąpić na rzecz inwestora, właściciela lub zarządcy. Ze sformułowania użytego w tym przepisie wyraźnie więc wynika, iż aby uzyskać zezwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego, nie trzeba być właścicielem nieruchomości. Skoro tak, to organ orzekający nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo własności, jak przy udzielaniu pozwolenia na budowę, które może być wydane wyłącznie osobie posiadającej prawo do dysponowania nieruchomością. Unormowanie zawarte w art. 42 ust. 1 Prawa budowlanego dotyczy wyłącznie kwestii technicznych związanych z obiektem. W związku z tym udzielenie zezwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego nie przesądza o prawie własności i nie ma żadnego wpływu na ustalenie tych praw (por. wyrok NSA z 4 listopada 1991 r., sygn. IV SA 927/91, publ. Lex nr 10822). Wykorzystanie dla celów budowlanych cudzej nieruchomości może rodzić tylko roszczenia właściciela do inwestora o charakterze cywilnoprawnym, które mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądami powszechnymi, nie może natomiast negatywnie przesądzać o dopuszczeniu budynku do użytkowania (por. wyrok NSA z 20 stycznia 1999 r., sygn. IV SA 90/97, publ. Lex nr 46652 oraz pogląd doktryny zawarty w "Prawo budowlane. Komentarz.", Roberta Dziewińskiego i Pawła Ziemskiego, Domu Wydawniczego ABC, s. 240-241). W przeciwnym wypadku mogłoby dojść do niepożądanej dla porządku prawnego sytuacji, że z jednej strony brak byłoby podstaw do rozbiórki obiektu (przy niespełnieniu wymogów art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego), a z drugiej strony w stosunku do niego nie zachodziłyby przesłanki do wydania pozwolenia na użytkowanie, czemu z kolei przeczyłaby praktyka faktycznego wykorzystywania obiektu, co do przezwyciężenia której brak byłoby skutecznych środków prawnych. Za niezasadne należało też uznać wywody organu odwoławczego, w których wskazuje konieczność występowania skarżącego o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 23 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. 2003 r., Nr 164, poz. 1588), a także konieczność dokonania przez organ I instancji analizy usytuowania spornych garaży w sposób wymagany w przepisie § 12 ust. 7 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 r., Nr 75, poz. 690). Oba wymienione wyżej akty prawne dotyczą bowiem nowej zabudowy, tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania jest legalizacja samowolnej budowy garaży, do której, jak już to podkreślono, mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. W świetle powyższego należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należało uznać je za niezasadne. W świetle bowiem okoliczności przedmiotowej sprawy i nieprzedłożenia przez skarżącego dokumentów zezwalających na postawienie przedmiotowych garaży, organy obu instancji miały pełne uzasadnienie do przyjęcia, że obiekty te stanowią samowolę budowlaną. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ odwoławczy, mając na względzie powyższe uwagi, dokona oceny zebranego materiału dowodowego rozstrzygając czy w stosunku do spornych garaży zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 i 2 oraz art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., przy czym odnośnie ich lokalizacji, istotnym będzie, czy zostały one wzniesione na terenie, który był przewidziany pod istniejącą zabudowę (nie będzie tu więc miała znaczenia powołana w zaskarżonej decyzji okoliczność czy istnieje możliwość zabudowy nieruchomości garażami). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, art. 152, art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), orzeczono jak w sentencji wyroku.