II SA/Bd 176/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z 4 października 2022 r., nr SO.5343.5.4.2022 Wójt Gminy Waganiec orzekł o wymeldowaniu A. J. (dalej jako: "skarżący") z pobytu stałego pod adresem [...], ul [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z wniosku złożonego przez właścicielkę nieruchomości M. R. wynika, że skarżący nie mieszka pod wyżej wskazanym adresem, nie podejmuje korespondencji, w mieszkaniu nie ma jego rzeczy osobistych, swoje centrum życiowe przeniósł pod adres C. ul. [...]. Jak wskazał organ, okoliczności i charakter opuszczenia przez skarżącego w kwietniu 2018 r. wskazanego wyżej miejsca pobytu stałego zostały potwierdzone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 12.12.2018 r. sygn. II SA/Bd 1189/18 utrzymującego w mocy decyzję Wojewody Kujawsko- Pomorskiego WSOC.I.62.1.34.2018.M.K.I z 17.07.2018 r. odmawiającą wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w Wagańcu ul. [...]. Z dokumentów złożonych do akt sprawy oraz zeznań skarżącego wynika, że w kwietniu 2018 r. został przymusowo usunięty z domu. Wcześniej po powrocie z sanatorium 15.02.2018 r., uniemożliwiono mu dostęp do zajmowanego pokoju na piętrze tego domu, wymieniając zamki w drzwiach. Prawomocny wyrokiem Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim z 2 października 2022 r. sygn. akt I C 916/18 przywrócono skarżącemu posiadanie pokoju w budynku przy ul. [...] w W. . Organ ustalił, że skarżący po zapadnięciu powyższego wyroku nie wrócił do przedmiotowego mieszkania w celu ponownego w nim zamieszkania. W ocenie organu świadomie i z własnej woli nie egzekwował tym samym przyznanego mu prawa, zrywając w ten sposób całkowicie więź łączącą go z miejscem stałego zamieszkania. Z ustaleń Policji wynika, że skarżący obecnie mieszka w wynajętym pokoju przy ul. [...] w C., co potwierdziła przeprowadzona przez Policję kontrola meldunkowa. Organ powołał się również na informacje uzyskane z Policji, Prokuratury i Sądu oraz zeznania skarżącego, z których wynika, że po 2 października 2020 r. nie zgłaszał on utrudniania i uniemożliwiania mieszkania pod adresem W. ul. [...]. Zarówno skarżący, wnioskodawczyni, jak i świadkowie zgodnie potwierdzili, że skarżący od kilku lat nie mieszka i nie przebywa pod adresem W. ul. [...]. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że nie dopełnił obowiązku meldunkowego, bo ma zamiar wrócić do miejsca stałego zameldowania organ wskazał, że zamiar ten nie jest poparty żadnymi czynami zainteresowanego. W ocenie organu całokształt zachowań skarżącego daje podstawę do uznania, że opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego ma charakter dobrowolny i trwały. Na trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca zamieszkania przez skarżącego wskazuje fakt, że nie wiąże on z tym lokalem swojej przyszłości i nie wykazuje woli powrotu do niego. O tym, że strona nie wykazuje chęci zamiaru powrotu do mieszkania świadczy zdaniem organu to, że nie posiada ona aktualnych kluczy do mieszkania i nie zabiegała o ich wydanie. Organ dodał, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem oraz rezygnacja z powrotu do mieszkania w miejscu stałego zameldowania po uprawomocnieniu się wyroku przyznającego prawne możliwości powrotu do niego dają podstawy do wymeldowania skarżącego. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższego rozstrzygnięcia, Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z 30 listopada 2022 r., znak WSOC.I.621.1.63. 2022.MK.I utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że z wyjaśnień skarżącego złożonych do protokołu 2.08.2022 r. wynika, że od czasu, gdy został zmuszony do opuszczania mieszkania przy ul. [...] w W. w nim nie zamieszkuje. Nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, jednak mieszkając tam przez kilka lat uczestniczył w kosztach remontu i rozbudowy domu i miał ustną obietnicę dożywotniego zamieszkania i zamierzał tam powrócić. Jednocześnie skarżący wskazał, że jego rzeczy osobiste znajdujące się w przedmiotowej nieruchomości zostały mu częściowo wydane, a o zwrot pozostałych toczy się postępowanie w sądzie. Skarżący poinformował też, że posiada klucze do mieszkania (piwnicy), ale nie pasują do zamka oraz że nie ponosi kosztów utrzymania domu. Skarżący próbował wrócić do przedmiotowego lokalu, ale został oskarżony o wtargnięcie i zakłócenie miru domowego. Skarżący wyjaśnił, że w latach 2021-2022, nie zgłaszał na policji, ani w sądzie utrudnień w dostępie do przedmiotowej nieruchomości, gdyż trwało postępowanie sądowe. Jako miejsce skoncentrowania spraw osobistych i mieszkaniowych skarżący wskazał lokal przy ul. [...] w C.. Przesłuchani świadkowie – osoby zamieszkujące w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości zgodnie zeznali, że nie widują skarżącego przy ul [...] w W. i nie posiadają wiedzy na temat czego czy posiada on klucze do domu ani czy ma w nim rzeczy osobiste. Pan E. C. zeznał, że po powrocie skarżącego z sanatorium Pani A. W. wyrzuciła rzeczy osobiste skarżącego z mieszkania i wymieniła zamki w drzwiach. Pani A. W. – zamieszkująca w przedmiotowej nieruchomości zeznała zaś, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od kwietnia 2018 r. Nie wrócił do niego również po wyroku sądowym przywracającym skarżącemu prawo do posiadania zajmowanego uprzednio pokoju. Nie zgłosił się także po klucze do domu, zaś należące go niego rzeczy osobiste zostały mu wydane. Z pisma Komendanta Komisariatu Policji w Ciechocinku wynika zaś, że skarżący obecnie mieszka w wynajętym pokoju w C., a na podstawie prowadzonego rejestru ustalono, że od 1 stycznia 2021 r. ww. nie zgłaszał żadnej interwencji dotyczącej utrudnień w dostępie do domu przy ul. [...] w W. . Biorąc pod uwagę powyższe informacje organ odwoławczy stwierdził, że bezsporne jest, że skarżący od kwietnia 2018 r. nie zamieszkuje w miejscu zgłoszonego pobytu stałego. Choć pierwotnie do opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego doszło na skutek zawinionych działań osób trzecich, to już przez kolejne lata nieprzebywania, po korzystnym dla skarżącego wyroku sądu, świadczą o podjęciu świadomej rezygnacji z dalszego w nim mieszkania. W ocenie Wojewody skarżący wykazał całkowitą bierność w kierunku powrotu i zamieszkania w miejscu zgłoszonego na stałe pobytu, a centrum jego spraw socjalno-mieszkaniowych od 4 lat stanowi inny lokal mieszkalny, w którym, nie zgłosił stosownego zameldowania. Wojewoda wskazał tez, że rzekomo podjęte przez skarżącego we wrześniu próby dostania się do przedmiotowej nieruchomości w żaden sposób nie zostały uprawdopodobnione. Również wniesienie w dniu 19.10.2022 r. do Komornika Sadowego przy Sądzie Rejonowym w Aleksandrowie Kujawskim wniosku o wszczęcie egzekucji w celu wprowadzenia wierzyciela w posiadanie dostępu do części nieruchomości nastąpiło dopiero po wydaniu przez Wójta decyzji z dnia 4.10.2022 r. o wymeldowaniu skarżącego. W ocenie organu celem powyższych działań jest sprawienie pozorów świadczących o tym, że skarżący podjął starania mające umożliwić mu ponowne zamieszkanie przy ul. [...] w W. . Wojewoda dodał, że nie bez znaczenia w sprawie pozostaje fakt, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do rzeczowej nieruchomości, jak i to z właścicielami nieruchomości nie wiążą go więzi rodzinne ani powinowactwo, które mogłoby bardziej uprawdopodobnić możliwość ponownego zamieszkania w wyznaczonej części przedmiotowego domu. Nadto strony postępowania są skonfliktowane. Powyższe okoliczności zdaniem organu sprawiają, że wspólne zamieszkiwanie przez strony w przedmiotowej nieruchomości jest nierealne. Natomiast podnoszona przez skarżącego chęć powrotu pod wyżej wymieniony adres jest wyłącznie deklaratywny i może być zrealizowany w bliżej nieokreślonej przeszłości lub wcale. Organ odwoławczy dodał, że dołączone do akt sprawy orzeczenie o niepełnosprawności i wypowiedzenie umowy najmu zajmowanego pokoju pozostałą bez wpływu na orzeczenie o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, pod którym skarżący faktycznie nie zamieszkuje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję A. J. zakwestionował ustalenia organu, wskazując, że wielokrotnie podejmował próby dostania się do swojego pokoju w domu przy ul. [...] w W. . Ostatnie trzy próby miały miejsce we wrześniu, na dowód czego skarżący załączył zdjęcie sprzed posesji. Skarżący wyjaśnił, że powiadamiał p.o. dzielnicowego Gminy W. o problemach z dostaniem się na teren nieruchomości i prosił o interwencję policji. Dodał też, że złożył wniosek o wszczęcie egzekucji wyroku w sprawie przywrócenia posiadania. W jego ocenie rzeczywistym powodem wymeldowania go jest próba ucieczki M. R. przed jego roszczeniami w sprawie nakładów poniesionych na przedmiotowa nieruchomość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, była decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 30 listopada 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy Waganiec z 4 października 2022 r. o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle powyższego przepisu postępowanie w sprawie wymeldowania danej osoby z miejsca stałego pobytu wymaga ustalenia przez organ, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego i zbadania trwałości oraz dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że z trwałością opuszczenia miejsca spotykamy się w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu - ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. O dobrowolności decyduje więc samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Jednocześnie zwraca się uwagę, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Tym samym na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się również sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została przymuszona w drodze przymusu psychicznego lub fizycznego do opuszczenia tego lokalu, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub środki te nie będą prawnie skuteczne (zob. w tej materii: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 maja 2012 r.; sygn. II OSK 299/11; z 16 października 2013 r.; sygn. II OSK 1163/12; z 20 maja 2016 r.; sygn. II OSK 2065/14; z 11 stycznia 2018 r.; sygn. II OSK 1177/17; z 8 czerwca 2019 r.; sygn. akt II OSK 2025/17; z 18 grudnia 2019 r.; sygn. II OSK 3427/18; z 19 grudnia 2019 r.; sygn. II OSK 3268/18; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc przedstawione wyżej zagadnienia materialnoprawne na grunt rozpatrywanej sprawy należy przede wszystkim wskazać, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący od kwietnia 2018 r. nie przebywa pod adresem stałego zameldowania. W świetle przy tym wyroku Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim z 2 października 2020 r. skarżący nie opuścił mieszkania przy ul. [...] w W. dobrowolnie, w związku z czym sąd nakazał przywrócić skarżącemu posiadanie pokoju w przedmiotowym budynku. Jak wynika przy tym z informacji uzyskanej przez organ I instancji z wymienionego wyżej sądu rejonowego, Sąd Okręgowy wyrokiem z 16 grudnia 2021 r. oddalił apelację od powyższego wyroku, w związku z czym wyrok Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim z 2.10.2020 r. stał się prawomocny. Z ustaleń organu I instancji wynika, że mimo prawomocnego wyroku przywracającego skarżącemu posiadanie pokoju w przedmiotowym budynku, skarżący nie podjął żadnych działań zmierzających do wyegzekwowania wyroku i powrotu do przedmiotowego lokalu. O powyższym świadczą w szczególności informacje uzyskane od Komendanta Policji w Ciechocinku (pismo z dnia 19.08.2022 r.), z których wynika, że skarżący od 1.01.2021 r. nie zgłaszał żadnej interwencji dotyczącej utrudnień w dostępie do domu przy ul. [...] w W. . Również skarżący w swoich zeznaniach z 2.08.2022 r. potwierdził, że w latach 2021-2022 nie zgłaszał na policji, w prokuraturze ani sądzie utrudniania lub uniemożliwiania mu zamieszkania pod przedmiotowym adresem. Dopiero po wydaniu przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu skarżącego, zwrócił się on do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Aleksandrowie Kujawski o wszczęcie egzekucji w celu wprowadzenia wierzyciela w posiadanie nieruchomości. Organ ustalił też, że skarżący wynajmuje pokój w C. przy ul. [...] i tam zorganizował swoje centrum życiowe. Tam spędza czas wolny, spożywa posiłki, przechowuje swoje rzeczy i odbiera korespondencję. Mając na uwadze powyższe ustalenie zgodzić się należy z organami, że zaistniały podstawy do wymeldowania skarżącego. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje bowiem, że opuszczenie spornego lokalu ma charakter trwały. Skarżący od wielu lat nie przebywa w miejscu swojego zameldowania, nie ma tam swoich rzeczy i w żaden inny sposób nie jest związany z tym miejscem. Skarżący wprawdzie nie opuścił dobrowolnie przedmiotowego lokalu, jednakże miał możliwość powrotu do niego w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim, z której nie próbował skorzystać. Trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania skutecznych czynności prawnych mających na celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązująca organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. II SA/WR 419/20) Działania skarżącego podejmowane już po wydaniu decyzji przez organ I instancji zmierzając do wykazania, że jednak chciałby powrócić do przedmiotowego lokalu, nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Nie można bowiem zapominać, że skarżący miał wcześniej możliwości powrotu do spornego lokalu z których nie skorzystał. Istotne jest też to, że nie posiada on żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości i nie wiążą go wieży rodzinne z właścicielem nieruchomości, a jedynie był kiedyś w związku z matką właścicielki nieruchomości (A. W.). Zwrócić należy też uwagę, że treść skargi wskazuje na to, że w istocie skarżący nie dąży do tego by na nowo zamieszkać przy ul [...] w W. , a jedynie obawia się, że wymeldowanie z powyższego lokalu uniemożliwi mu dochodzenie roszczeń związanych z poniesionymi przez niego nakładami na remont powyższej nieruchomości. Wyjaśnić w związku z tym trzeba, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny, służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie ma wpływu na skuteczność dochodzenia roszczeń cywilnych związanych z rozliczeniem poniesionych nakładów na mieszkanie. Utrzymanie zameldowania skarżącego pod adresem ul. [...] w W. , mimo długotrwałego nieprzebywania przez skarżącego w tym lokalu i zorganizowania przez stronę centrum życiowego w innym miejscu stanowiło by fikcję meldunkową. Zasadnie organy oceniły, że obecne działania skarżącego mają charakter pozorny celem osiągnięcia innych skutków, niż zamiar stałego zamieszkania w spornym lokalu i urządzenia w nim swojego centrum życiowego. Nie może to zatem stanowić podstawy utrzymywania fikcji meldunkowej. Zameldowanie bowiem nie stanowi żadnego tytuł prawnomajątkowego do nieruchomości i pozostaje bez związku z przywoływanymi roszczeniami skarżącego. Resumując, Sąd uznał, że organy dokonały prawidłowej subsumcji poczynionych ustaleń faktycznych sprawy pod zastosowane normy prawne, co uprawniało je do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), orzekł jak w sentencji. J. Brzezińska J. Janiszewska-Ziołek M. Pawełczak