II SA/Bd 177/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w zakresie, w jakim decyzja ta odmawia przyznania skarżącej zasiłku okresowego na okres od [...] listopada do [...] listopada 2018 roku. Decyzją z [...] grudnia 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącej A. M. z [...] listopada 2018 r., Wójt Gminy R. odmówił skarżącej przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego na okres od [...] listopada 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka odmowy przyznania świadczenia określona w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, zwanej w skrócie "u.p.s.") tj. brak współdziałania osoby ubiegającej się o pomoc społeczną z pracownikiem socjalnym oraz brak wywiązywania się z zawartego ze skarżącą kontraktu socjalnego. Ocena Kolegium została oparta na ustaleniu, że dopiero po wielokrotnych próbach udało się przeprowadzić wywiad środowiskowy ze skarżącą. Skarżąca nie wywiązuje się z postanowień zawartego z nią kontraktu socjalnego, w którym zobowiązano ją do posprzątania mieszkania. W mieszkaniu nadal panuje wielki bałagan, ściany nadal są niepomalowane, pomimo że pracownik socjalny osobiście dostarczył skarżącej farbę w ramach zasiłku celowego. Kolegium wskazało także, że skarżąca będąca w wieku produkcyjnym (40 lat), nieposiadająca żadnych przeciwskazań do podjęcia pracy zarobkowej, nie podejmuje prób znalezienia pracy zarobkowej. W skardze do Sądu A. M. zarzuciła organowi błędne stwierdzenie, że nie współdziała z pracownikami pomocy społecznej. Wskazała, że pracownicy socjalni nie chcą jej pomagać, a zabranie jej zasiłku uniemożliwiło jej spełnieni wymogów kontraktu socjalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest częściowo zasadna, aczkolwiek z innego powodu niż wskazuje skarżąca. Co do zasady organ słusznie uznał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka odmowy przyznania skarżącej świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Zgodnie ze wskazanym przez organ art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organy nie naruszając przepisów prawa wykazały, że skarżąca nie współdziała z pracownikami pomocy społecznej, a przede wszystkim nie dotrzymuje postanowień zawartego z nią [...] lipca 2018 r. kontraktu socjalnego. Kontrakt ten zobowiązywał skarżącą m.in. do systematycznego porządkowania mieszkania oraz współpracy z pracownikiem socjalnym. Jak wynika ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów (wywiadu środowiskowego, notatki służbowej, zdjęć mieszkania, sprawozdania asystenta rodziny z pracy z rodziną) skarżąca nadal nie sprząta mieszkania, nawet przed zapowiedzianą wizytą pracowników socjalnych w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Mieszkanie jest brudne, podłoga mieszkania jest zanieczyszczona odchodami przetrzymywanych w mieszkaniu zwierząt, na meblach i w zlewie znajdują się stosy nieumytych naczyń; skarżąca nie odnowiła (nie pomalowała) ścian mieszkania dostarczoną jej farbą. W tak ustalonej sytuacji zasadnie organ uznał, że zachodzi przesłanka odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Należy jednakże wskazać, że Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zatem uchylić zaskarżoną decyzję także wówczas, kiedy sam dostrzeże naruszenia prawa, które nie zostało wskazane przez skarżącego. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Sądowi z racji rozpatrywania skargi skarżącej w postępowaniu o sygn. akt II SA/Bd 178/19 z urzędu wiadomo, że skarżąca już wcześniej tj. w dniu [...] października 2018 r. występowała do Wójta Gminy R. o przyznanie świadczenia w formie zasiłku okresowego. Wójt, po rozpatrzeniu tego wniosku, decyzją z [...] listopada 2018 r. odmówił jej przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W decyzji nie wskazano okresu, za jaki następuje odmowa. Tą decyzję Wójta doręczono skarżącej [...] listopada 2018 r. W dniu [...] listopada 2018 r. (tj. przed upływem terminu na złożenie odwołania od decyzji z 2 listopada) skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Z kolei w dniu [...] listopada 2018 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z [...] listopada 2018 r., które zostało przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. W dniu [...] grudnia 2018 r. (przed rozparzeniem przez Kolegium odwołania od decyzji z [...] listopada 2018 r.) Wójt, w wyniku rozpatrzenia drugiego wniosku skarżącej wydał decyzję odmawiającą przyznania jej zasiłku okresowego w okresie od 1 listopada do [...] grudnia 2018 r. W dniu [...] stycznia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta z [...] listopada 2018 r. Natomiast w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji Wójta z [...] grudnia 2018 r. Kolegium utrzymało ją w mocy decyzją z [...] stycznia 2019 r. W przedstawionej sytuacji problemem jest rozstrzygnięcie, jakiego okresu dotyczyła odmowa przyznania świadczenia orzeczona decyzją Wójta z dnia [...] listopada 2018 r., w szczególności, czy obejmowała ona listopad 2018 r., co do którego to miesiąca Wójt orzekał także w decyzji [...] grudnia 2018 r. Należy zauważyć, że w art. 38 u.p.s. określającym warunki przyznania zasiłku okresowego ustawodawca nie określił ściśle, na jakie okresy przyznawany jest ten zasiłek. Zgodnie z art. 38 ust. 5 u.p.s. okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Z treści tego przepisu nie można wywieść, jakiego okresu dotyczy ewentualna odmowa przyznania zasiłku okresowego. Wobec tego należy odwołać się do treści art. 106 ust. 3 u.p.s. zgodnie z którym "Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem". Wskazaną przez ustawodawcę zasadę przyznawania świadczenia w okresach miesięcznych należy odnieść także do decyzji odmawiających przyznania świadczenia. Jeżeli zatem Wójt rozpatrzył wniosek skarżącej z października 2018 r. w listopadzie 2018 r., to należy przyjąć, że rozstrzygnięcie to dotyczyło zarówno października (miesiąca w którym został złożony wniosek) jak też listopada - jako ostatniego miesiąca, w którym organ rozstrzygał, a więc ostatniego miesiąca, w którym dokonywał oceny stanu prawnego i faktycznego będącego podstawą wydania decyzji. W tej sytuacji organ otrzymując w dniu [...] listopada 2018 r. tj. przed upływem terminu na złożenie odwołania od decyzji z [...] listopada 2018 r. pismo skarżącej, w którym domagała się ona nadal przyznania zasiłku okresowego, winien przede wszystkim zwrócić się do niej z zapytaniem, czy jest to odwołanie od decyzji z [...] listopada 2018 r. czy też skarżąca wnosi o przyznanie świadczenia na następne okresy, tj. od grudnia 2018 r. Brak takiego działania organu doprowadził do tego że Wójt, z uchybieniem art. 106 ust. 3 u.p.s. w decyzji z [...] grudnia 2018 r. rozstrzygnął odnośnie listopada 2018 r. tj. okresu, za który Wójt orzekł już w nieostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2018 r. Powyższe naruszenie prawa wymagało zatem uchylenia zarówno decyzji Wójta z [...] grudnia 2018 r. jak też decyzji Kolegium z [...] stycznia 2019 r. - w tej części, w jakiej rozstrzygnięcia te odnosiły się do okresu listopada 2018 r. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) należało orzec jak w sentencji wyroku. Sąd nie czyni wskazań co do dalszego postępowania, albowiem zestawiając oba postępowania w przedmiocie obu wniosków skarżącej należy stwierdzić, że organy orzekły odnośnie wszystkich okresów, które mogły być objęte decyzjami odmownymi i nie ma potrzeby prowadzenia dalszego postępowania w sprawie.