II SA/Bd 178/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska - Wasik Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi M. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej 1. oddala skargę w zakresie odnoszącym się do zdolności do czynnej służby wojskowej, 2. w pozostałym zakresie odrzuca skargę. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. wydała orzeczenie nr [...] w dniu [...] w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej M. S. uznając go tym orzeczeniem za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - kat. zdr. ,,D". Jednocześnie komisja ustaliła, że schorzenia wymienione w orzeczeniu nie pozostają w związku przyczynowym ze służbą wojskową. Powodem niezdolności do czynnej służby wojskowej była rozpoznana świeżo wykryta cukrzyca, która wyczerpuje przesłanki § 54 pkt 4 Zał. Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595 z późn. zm.) - kat. zdr. ,,D". Od ustaleń Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej M. S. odwołał się i wniósł o uznanie związku rozpoznanej cukrzycy ze służbą wojskową oraz ustalenie stopnia uszczerbku na zdrowiu z tego tytułu. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska nie przeprowadziła czynności zmierzających do ustalenia charakteru i warunków pełnionej służy wojskowej mogących mieć wpływ na rozwój schorzenia. Ponadto wskazywał na uchybienia prawne w wydanym orzeczeniu polegające na braku uzasadnienia orzeczenia i opisania okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie. Zdaniem odwołującego się brak wskazania konkretnych przepisów przywołanych aktów prawnych nie w pełni umożliwiło kontrolę zasadności orzeczenia. Ponadto wskazywał również, że brak jest w aktach komisyjnych badań przeprowadzonych podczas czynności orzeczniczych. W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska nie przeprowadziła żadnych badań specjalistycznych lecz ograniczyła się do powierzchownej oceny dokumentacji lekarskiej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. na mocy orzeczenia z dnia [...]r., nr [...] stwierdziła, że M. S. wcielony został do odbycia zasadniczej służby wojskowej w dniu [...] do WSO SP D. gdzie po odbyciu zasadniczego szkolenia został skierowany do JW. [...] w B. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska uzupełniła akta sprawy o opinię o warunkach pełnionej służby wojskowej, którą uzyskała w dniu 05.02.2008r. Z opinii tej wynika, że warunki służby wojskowej były typowe i adekwatne do zajmowanego stanowiska - operatora obsługi radiolokacyjnej. Dalej organ odwoławczy stwierdził, że cukrzyca jest schorzeniem uwarunkowanym genetycznie ma podłoże wewnątrzustrojowe i wieloletnia służba wojskowa nawet w przypadku żołnierzy zawodowych nie może być uznana za przyczynę jej ujawnienia lub powstania. Według organu II instancji orzeczenie komisji lekarskiej zostało wydane na podstawie szczegółowych badań w Klinice Chorób Wewnętrznych 10 WSzK w czasie obserwacji w okresie 06.12 -19.12. 2007r. Podczas tej obserwacji wykonano specjalistyczne badania laboratoryjne, przeprowadzono diagnostykę cukrzycy, włączono stosowne leczenie, wykonano Rtg klatki piersiowej, Rtg zatok, USG jamy brzusznej, EKG serca, konsultację stomatologiczną, laryngologiczną, okulistyczną, psychiatryczną. Kartę informacyjną skarżący otrzymał i miał do wglądu do dokumentacji z leczenia. W tej sytuacji weryfikacja tych ustaleń w trybie ambulatoryjnym przez komisję lekarską mija się z celem i wynik obserwacji szpitalnej jest dokumentem mającym większe znaczenie lekarsko - orzecznicze niż badania ambulatoryjne. Następnie organ podał, że sprawę powyższą reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31.03.2003r. (Dz. U. Nr 62, poz. 566) obejmujące Zał. Nr 1 i Nr 2 w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz wykazu chorób będących istotnym pogorszeniem stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Schorzenie powyższe nie znajduje się w żadnym z w/wym. załączników. Organ zgodził się z odwołującym, że podstawa prawna orzeczenia powinna być przywołana w sposób precyzyjny z przytoczeniem konkretnych paragrafów rozporządzenia jak również pełnego brzmienia jego tytułu. Powyższe braki zdaniem organu nie stanowią jednak naruszenia z powodu którego należałoby uchylić orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. Użyty w orzeczeniu Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej zwrot ,,przeprowadziła badanie lekarskie i wydała niniejsze orzeczenie" znajduje się w obowiązującym formularzu orzeczenia stanowiącym Zał. Nr 5 do rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że rozpoznania ustalono w oparciu o badania specjalistyczne i dokumentację medyczną badanego. Ponadto organ stwierdził, że brak jest podstawy prawnej do wydania orzeczenia z urzędu dla celów odszkodowawczych co reguluje § 16 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 08.08.2003r. w sprawie ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku śmierci żołnierzy ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (Dz. U. Nr 163, poz. 1578). Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący przytoczył niemal identyczną argumentację jak w odwołaniu do organu II instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie w zakresie odnoszącym się do zdolności do czynnej służby wojskowej w pozostałym zaś zakresie podlega odrzuceniu. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana tylko w tym zakresie, w jakim Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. odniosła się do zdolności skarżącego do służby wojskowej orzeczonej decyzją organu I instancji. W ocenie Sądu w powyższym zakresie zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z § 14 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 151, poz. 1595 z późn. zm.) oraz art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. z 2004r. Dz. U. nr 241, poz. 2416 ze zm.) orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach wojsk i służb oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych, a także o związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby - także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6 ww rozporządzenia. Z kolei jak wynika z § 23 ust. 2 rozporządzenia wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, lecz w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, skierować na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Wykaz chorób i ułomności, które przy ocenie zdolności do czynnej służby wojskowej komisje lekarskie obligowane są brać pod uwagę, zawiera załącznik nr 2 do cyt. rozporządzenia (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Sąd administracyjny sprawując kontrolę zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem zgodności z prawem, przy rozpoznawaniu skargi bada prawidłowość postępowania administracyjnego poprzedzającego określenie stanu zdrowia żołnierza, to jest czy ustalenia, w następstwie których stwierdzono chorobę czy ułomność, o których mowa we wskazanym załączniku, były wyczerpujące i poddane właściwej ocenie komisji, stosownie do art. 7 i 77 § 1 kpa. Nie jest natomiast uprawniony do merytorycznej oceny dokonanego przez kompetentnego lekarza rozpoznania, wymagającego specjalistycznej wiedzy, jak również do zastosowanej przezeń w oparciu o rozpoznanie kwalifikacji orzeczniczej. Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji, skarżący przed wydaniem przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w B. orzeczenia o zdolności do służby wojskowej, odbył specjalistyczne badania laboratoryjne, przeprowadzono diagnostykę cukrzycy, włączono stosowne leczenie, wykonano Rtg klatki piersiowej, Rtg zatok, USG jamy brzusznej, EKG serca, konsultację stomatologiczną, laryngologiczną, okulistyczną, psychiatryczną. Rozpoznane schorzenia zakwalifikowano do odpowiednich paragrafów załącznika nr 2 rozporządzenia z dnia 25.06.2004r. i uwzględniając ich stopień zaliczono je do grupy uzasadniającej ustalenie kategorii zdrowia ,,D", czego skarżący w zasadzie nie kwestionuje. Powyższa dokumentacja lekarska została ponownie przeanalizowana przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w trakcie rozpatrywania odwołania i w efekcie Komisja ta nie znalazła podstaw do zmiany orzeczenia organu I instancji. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska, jako organ odwoławczy, jak wyżej wskazano nie ma obowiązku przeprowadzenia przed wydaniem rozstrzygnięcia dodatkowych badań we własnym zakresie bądź skierowania żołnierza do specjalisty w określonej dziedzinie wiedzy. Brak takich czynności ze strony tejże Komisji mógłby stanowić naruszenie obowiązujących ją przepisów procedury administracyjnej jedynie wówczas, gdyby rodzaj i wyniki badań podległej komisji rzutujące na przyjętą kwalifikację (zdolny bądź nie zdolny do służby) budziły jakiekolwiek wątpliwości i były niewystarczające do wydania przez nią rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. miała pełne podstawy do oparcia swego orzeczenia wyłącznie na dokumentacji zawartej w aktach komisji terenowej tym bardziej, że skarżący w odwołaniu nie podniósł żadnych okoliczności mogących wpłynąć na zmianę rozpoznania, a w konsekwencji ustalenie zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej. Zajęte przez organ odwoławczy stanowisko zostało przy tym wystarczająco umotywowane w uzasadnieniu orzeczenia. Z powyższych względów Sąd nie znajdując przesłanek do uwzględnienia skargi w części dotyczącej stwierdzenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską zdolności skarżącego do służby wojskowej, skargę w tejże części na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy Sąd odrzuca skargę jako niedopuszczalną, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r. orzekając o zdolności lub niezdolności do czynnej służby wojskowej, w razie stwierdzenia u żołnierza niezawodowego choroby lub ułomności, wojskowa komisja lekarska orzeka również o związku lub braku związku tej choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową, kierując się kryteriami zdrowotnymi określonymi w wykazie chorób i stanów chorobowych ustalonym na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87, z późn. zm.). W kwestii ustalania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami odbywania służby wojskowej wypowiedział się Sąd Najwyższy w zachowującej nadal aktualność uchwale nr III ZP 9/99 z dnia 27 października 1999r. (OSNP 2000/5/167) zajmując stanowisko, iż orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w tym przedmiocie nie może być poddane kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż jest to rozstrzygnięcie dotyczące zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może być skontrolowana w przypadku decyzji odmawiającej wypłaty świadczeń przewidzianych w ustawach o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin. Ustawy te rozróżniają orzeczenia wojskowych komisji lekarskich oraz decyzje administracyjne organów wojskowych, przy czym o ile w przypadku orzeczeń przewidując odwołanie do komisji wyższego stopnia nie wspominają o kontroli sądu administracyjnego, to w przypadku decyzji organów wojskowych wyraźnie wskazują na ich podległość kontroli sądów pracy i ubezpieczeń społecznych (czyli sądów powszechnych), co oznacza, iż wolą ustawodawcy było by kontroli sądowej poddane były tylko decyzje z wyłączeniem orzeczeń. Ponadto w uzasadnieniu wyżej wymienionej uchwały stwierdzono, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie związku schorzenia ze służbą wojskową nie są czynnościami lub aktami z zakresu administracji publicznej (nie mamy w tym przypadku do czynienia z administrowaniem) oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (skoro odnoszą się tylko do określonej przesłanki od istnienia której zależy przyznanie świadczenia), a zatem nie są objęte zakresem art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. (obecnie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W konsekwencji w omawianej uchwale Sądu Najwyższego zawarto stanowisko, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Powyższe stanowisko podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 listopada 2000 r. sygn. OSA 1/00 (OSNA 2001/2/47) wyjaśniając, że w zakresie oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego (rentowego) skarga do NSA nie przysługuje. Przenosząc przestawioną wyżej wykładnię prawa na grunt obowiązującej aktualnie ustawy z dnia 29 maja 1974r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87, z późn. zm.) stwierdzić należy, że zgodnie z art. 476 § 2 kodeksu postępowania cywilnego sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczące emerytur i rent są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które w myśl art. 477 § 1 kpc należą do właściwości sądów okręgowych (sądów pracy, ubezpieczeń społecznych) z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Uznając zatem, że skarga na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...]r. w zakresie stwierdzenia braku związku schorzenia w postaci cukrzycy ze służbą wojskową nie podlega, zgodnie z zamieszczonym w niej pouczeniem (informacją), jego kognicji, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 152, poz. 1270 ze zm.) wyżej wymienioną skargę w tej części odrzucił.