II SA/Bd 180/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Beaty K. i Gabrieli K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę Na oryginale właściwe podpisy II SA/Bd 180/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Beaty K., utrzymał w mocy wydaną na podstawie art. 142 i 229 w związku z art. 4 pkt 9 b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) i art. 105 § 1 kpa przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...] 2004 r. decyzję nr [...] orzekającą o umorzeniu prowadzonego z wniosku Beaty K. i Gabrieli K. postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], stanowiącej część działki nr [...] o powierzchni 2,0034 ha zapisanej w KW [...] jako własności Skarbu Państwa, będącej w użytkowaniu wieczystym Zakładów "F." S.A. w B. Objęta żądaniem zwrotu nieruchomość została aktem notarialnym z dnia [...] 1968 r. nabyta w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) na rzecz Państwa Polskiego z przeznaczeniem dla Zakładów "F.", jako działka nr [...] o powierzchni 368 m2 KW [...] od ówczesnych współwłaścicieli Klary K., Zygmunta K. i Karoli K., a Beata K i Gabriela K. przedkładając postanowienia o nabyciu praw do spadku wykazały, że są spadkobiercami wymienionych osób. Umarzając postępowanie administracyjne w powyższej sprawie Prezydent Miasta B. stwierdził, że z uwagi na to, iż wymieniona nieruchomość jest obecnie częścią działki nr [...] zapisanej w KW [...] jako własność Państwa Polskiego obciążonej - na podstawie wpisu z dnia [...] 1993 r. dokonanego w oparciu o decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 1992 r. - prawem użytkowania wieczystego na rzecz Zakładów "F." w B., aktualnie spółki akcyjnej, nie może być w związku z treścią art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) przedmiotem roszczenia, o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy. Odwołując się od decyzji organu I instancji Beata K. powołała się na niewykorzystanie i zbędność nieruchomości na cele, dla których została wykupiona oraz brak wyceny nieruchomości przez biegłych, a w konsekwencji - brak podstaw do umorzenia postępowania. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję stwierdził, że jednoznaczna treść art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości, na której przed dniem wejścia w życie tej ustawy ustanowiono na rzecz osoby trzeciej prawo użytkowania wieczystego i prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż wobec niedopuszczalności zwrotu nieruchomości, organ I instancji nie był zobowiązany do dokonywania oceny jej wykorzystania na cel wywłaszczeniowy, jak również do zasięgania opinii rzeczoznawców majątkowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Wojewody [...] Beata K. zakwestionowała umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, zarzucając podobnie jak w odwołaniu, iż zaistniała przesłanka do zwrotu nieruchomości w postaci niewykorzystania jej na cele, dla których została nabyta, a nadto, że nie skorzystano z opinii biegłych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Z treści powyższego przepisu wynika, że o zwrot wywłaszczonej nieruchomości można ubiegać się na jego podstawie niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, to jest pod rządami jakiej ustawy, pod warunkiem, by obowiązująca wówczas ustawa miała charakter ustawy stricte wywłaszczeniowej. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym poglądem, jak wywłaszczoną, a więc również podlegającą zwrotowi na zasadach określonych w art. 136 ust. 3 cyt. ustawy, należy traktować nieruchomość nabytą przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 tj. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), to jest w drodze cywilnoprawnej umowy, skoro w myśl tego przepisu sprzedaż w wyniku poprzedzających wywłaszczenie rokowań następowała za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w tejże ustawie (vide m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1992 r. nr III AZP 11/92). Jak wynika z aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] 1968 r., w oparciu o wskazany art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - Państwo Polskie stało się właścicielem nieruchomości przy ul. [...], stanowiącej ówcześnie działkę nr [...], o zwrot której wystąpiły obecnie Beata K. i Gabriela K. Wyżej wymienione wykazały, że są jedynymi spadkobierczyniami osób, które sprzedały działkę nr [...]. Działka ta połączona została z nieruchomością o numerze [...], a następnie przepisana do KW nr [...]. Postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nieruchomości o powierzchni 368 m2 zostało wszczęte na wniosek Beaty K. z dnia [...] 2003 r., przy czym w dniu [...] 2004 r. wniosek o identycznej treści złożyła Gabriela K. Przepisem art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) wyłączone zostało roszczenie o zwrot nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo oddana w wieczyste użytkowanie osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to brak możliwości prowadzenia dalszego postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości, jeśli w jego toku okaże się, że przed wskazaną datą stała się własnością innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, względnie będąc nadal własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego została przekazana innemu podmiotowi w użytkowanie wieczyste, przy czym znalazło to odzwierciedlenie w księdze wieczystej. Nadmienić w tym miejscu należy, że ujawnienie prawa własności lub wieczystego użytkowania w księdze wieczystej ma ten skutek, że w przypadku orzeczenia o zwrocie nieruchomości, decyzja taka byłaby niewykonalna, bowiem następstw ujawnienia prawa w księdze wieczystej nie dałoby się "odwrócić" w trybie procedury administracyjnej. Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że wprawdzie nieruchomość, w skład której weszła była działka nr [...], stanowi własność Państwa Polskiego, to na podstawie wpisu z dnia [...] 1993 r., dokonanego w oparciu o decyzję Wojewody [...], obciążona jest prawem użytkowania wieczystego na rzecz Zakładów "F" S.A. w B. Stwierdzenie tej okoliczności w świetle art. 229 ustawy czyniło bezprzedmiotowym dalsze prowadzenie w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego, a więc między innymi ustalanie, czy zachodzą przesłanki do zwrotu nieruchomości określone w art. 136 ust. 3 ustawy, jak również szacowanie nieruchomości w celu określenia wysokości należnego od spadkobierców odszkodowania w przypadku jej zwrotu. Z powyższego względu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta B. umarzająca na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu nieruchomości nie naruszają prawa, a w konsekwencji na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł o oddaleniu skargi. Skład orzekający w niniejszej sprawie niemniej zauważa, że organ II instancji w decyzji swej przeoczył, iż Beata K. wnosząc odwołanie działała nie tylko jako pełnomocnik Gabrieli K., lecz również w imieniu własnym, co jednakże nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.