II SA/Bd 181/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 181/09 UZASADNIENIE Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej: TWKL) z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] w sprawie uznania skarżącego za niezdolnego do służby poza granicami państwa. W motywach decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że w czasie czynności orzeczniczo-lekarskich w TWKL w dniu [...].12.2008r. wykonano test na obecność narkotyków, który wypadł dodatnio dla opiatów. Wynik powtórnych badań, przeprowadzonych w dniu [...].12.2008r. był zaś ujemny. Organ stwierdził, że strona w czasie konsultacji internistycznej podała, iż przechodziła infekcję górnych dróg oddechowych, jednakże nie przedstawiła żadnych innych dowodów, świadczących na jego korzyść. Zdaniem organu wyniki przeprowadzonych badań świadczą o incydentalnym zażyciu środków psychoaktywnych, bez cech uzależnień, co przemawia, zgodnie z § 72 p. 4 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422; ze zm) za uznaniem skarżącego za niezdolnego do służby poza granicami państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na wyżej wskazane orzeczenie skarżący podniósł, że na jego korzyść świadczyć powinno to, iż wyniki dwóch z trzech badań przeprowadzonych na obecność narkotyków były negatywne. Wyjaśnił również, że nie przedłożył żadnych innych dowodów świadczących na jego korzyść, gdyż organy obu instancji nie występowały o to. Dodał także, że leki które zażywał na infekcję górnych dróg oddechowych są ogólnie dostępne w aptekach bez recepty i nie wie czy któryś z nich ma w składzie substancje psychoaktywne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich dokonywana przez sąd administracyjny, w sprawie zdolności żołnierza do zawodowej służby wojskowej, polega na sprawdzeniu prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia żołnierza, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, że nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a., Sąd zwrócił uwagę na uchybienie które częściowo nie było objęte zarzutami strony skarżącej, a sprowadzało się do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1, 80, oraz 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, kiedy organy rozpoznały u strony § 72 pkt 4 wykazu chorób i ułomności zawarty w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004r., Nr 133, poz.1422 ze zm.), co oznacza przypisanie stronie używania substancji psychoaktywnych innych niż alkohol bez cech uzależnienia i co eliminuje ją z zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, to zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., winny były dokonać ustaleń jakie względy medyczne i dlaczego, świadczą o powyższej kwalifikacji, a więc występowanie jakich związków chemicznych stwierdzono, w jakim natężeniu i jak dane te i dlaczego, przekładają się na stwierdzoną kwalifikację (diagnozę). Bez dokonania przedmiotowych wyjaśnień, strona nie ma możliwości realizacji swych praw w postępowaniu, łącznie z prawem do zaskarżenia niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Tymczasem organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że istnieje dodatni wynik testu na obecność narkotyków w moczu. Organ odwoławczy co do powyższego ustalenia dodał jedynie informację, że "test wypadł dodatnio dla opiatów ((10000ng/ml)". Ta lakoniczna informacja - w powiązaniu z faktem, że obecność opiatów ujawniła się tylko jeden raz podczas badań, oraz, iż skarżący był "w stanie po leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych" (dowód: informacja gastroenterologa, specjalisty chorób wewnętrznych M. B., zawarta w karcie badań lekarskich z 4.12.2008 r.), - nie może zostać uznana przez Sąd za wywiązanie się przez organy z ciążącego na nich obowiązku stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7), przy wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 § 1). We wskazanej sytuacji rzeczą organów było bowiem wyjaśnienie zagadnienia, czy stan po leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych, mógł mieć, czy też nie mógł mieć wpływu na wyniki omawianych badań. By ustalić tę okoliczność, organy powinny były przesądzić, czy pojawienie się w moczu strony opiatów w określonej ilości (organ określił ją jako: (10000ng/ml)", zostało spowodowane zażyciem narkotyków, substancji lub leków, zawierających narkotyki bez związku z leczeniem infekcji górnych dróg oddechowych, czy też mogło być spowodowane przyjęciem leków, pomocnych w jej zwalczeniu. Ustalenia te są konieczne w kontekście okoliczności, że: - po pierwsze, organy nie wykazały, że pojawienie się opiatów w moczu strony w stwierdzonej ilości, świadczy wyłącznie o świadomym zażyciu narkotyków, a - po wtóre, organ odwoławczy poczynił skarżącemu zarzut, iż nie wykazał on, że przechodzona przez niego infekcja górnych dróg oddechowych mogła mieć wpływ na wynik badań, co oznacza, że w ocenie organu, przyjmowanie leków (więc nie tylko świadome zażycie narkotyków), mogło doprowadzić do pozytywnego wyniku badania. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Jednym z przepisów zapewniających realizację tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej nie może ograniczać się do przyjęcia w poczet materiału dowodowego, dowodów wskazanych lub dostarczonych przez stronę, ale przede wszystkim winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody, z wykorzystaniem rzecz jasna wezwania strony w oparciu o art. 50 § 1 k.p.a., do złożenia ustnych lub pisemnych wyjaśnień. Skoro więc organy powzięły od skarżącego informację o przebytej infekcji górnych dróg oddechowych, i sam organ odwoławczy wiąże tą okoliczność z ewentualnością jej wpływu na wynik badania, to w tej sytuacji ciążył na nich obowiązek wyjaśnienia tej okoliczności z urzędu i w tym celu wezwania strony do wyczerpujących wyjaśnień, na okoliczność sposobu leczenia infekcji, w tym używania leków. W świetle powyższej zasady, organ administracji nie może zatem, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, wiedząc o istnieniu takich okoliczności faktycznych, które w pewnych okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na wynik sprawy (infekcja górnych dróg oddechowych skarżącego), przerzucać ciężaru dowodu na stronę, uznając, iż strona z własnej inicjatywy powinna udowodnić istnienie takich okoliczności. Dopiero w sytuacji, gdy skarżący, po otrzymaniu wezwania, nie byłby w stanie wykazać istnienia okoliczności przemawiających na jego korzyść (w tym przyznałby fakt użycia leków zawierających ujawnione narkotyki bez związku z leczeniem infekcji), organ administracji może z tego wywodzić negatywne dla skarżącego wnioski. Zdaniem Sądu, w świetle powyższych okoliczności należało uznać, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, bez wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całokształtu materiału dowodowego, a zatem z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.