II SA/Bd 182/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA: Elżbieta Piechowiak (spr.) Asesor WSA: Anna Klotz Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2005 r., nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta Wł. z dnia [...] 2005 r., Nr [...]. Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W. – Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W., decyzją z [...] 2005 r. nr [...] odmówił W. S. przyznania zaliczki alimentacyjnej na dziecko – K. S. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 10 ust. 1a i 1b ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późń. zm.) w przypadku, gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją. Biorąc więc pod uwagę okoliczność, iż w niniejszej sprawie wnioskujący o egzekucję alimentów W. S. na rzecz swojego syna K. S. od matki I. S., z uwagi na fakt braku miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego (matka dziecka przebywa poza granicami kraju), przedmiotowy wniosek nie może być złożony w Sądzie Okręgowym, a tym samym brak jest podstaw do przyznania zaliczki alimentacyjnej. W odwołaniu od decyzji organu I instancji W. S. podniósł, iż niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie w zakresie przyznania zaliczki alimentacyjnej na dziecko – K. S., wynika z błędnej informacji udzielonej mu przez pracownika "sekcji świadczeń rodzinnych", który doradził mu zaliczenie do osób składających się na gospodarstwo domowe – konkubiny, która jednak posiada własne, odrębne mieszkanie i jest w nim zameldowana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., w rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z [...] 2005 r. nr SKO [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uznając zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się także na art. 10 ust. 1 a i art. 2 pkt 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej wskazał, że bezskuteczność egzekucji w rozumieniu ustawy oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. W związku z tym stwierdzono, że skoro Sąd Okręgowy nie może przyjąć wniosku o egzekucję alimentów z uwagi na brak miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, to wnioskowana zaliczka alimentacyjna się nie należy, bowiem nie toczyło się postępowanie egzekucyjne, którego konsekwencją mogłaby być dopiero stwierdzona jego bezskuteczność warunkująca prawo do zaliczki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 2 pkt 1 oraz art. 10 ust. 1 i ust. 1a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Argumentując podniesiono, że organy administracji dokonały błędnych ustaleń faktycznych przyjmując, iż w niniejszej sprawie prowadzona była egzekucja świadczeń alimentacyjnych poza granicami kraju, czego wyrazem miał być dowód w postaci zaświadczenia właściwego Sądu Okręgowego. Nie uwzględniono przez to okoliczności, iż W. S. nigdy nie prowadził egzekucji zagranicznej, ponieważ stosowne postępowanie toczyło się przed polskimi organami egzekucyjnymi, stosownie do ujawnionego miejsca zamieszkania dłużniczki. Tym samym, zdaniem skarżącego, orzekające w sprawie organy administracji bezpodstawnie powoływały art. 10 ust. 1a cyt. ustawy jako podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, utożsamiając dłużników alimentacyjnych zamieszkujących za granicą z tymi, co do których istnieje jedynie podejrzenie, że tam przebywają. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie uznając, że jej treść nie zawiera żadnych nowych elementów, które dawałyby podstawę do ich uwzględnienia i tym samym zmiany stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta uchybia prawu. Podstawą materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z przepisem art. 1 pkt 2 tej ustawy, określa ona zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Natomiast art. 2 pkt 7 cyt. ustawy stanowi, że zaliczka alimentacyjna to kwota wypłacana przez organ właściwy wierzyciela (tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej) osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Ustawa określa (art. 2 pkt 5) trzy grupy uprawnionych do zaliczki, tj.: a) osoby wychowywane przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, b) osoby wychowywane przez osobę pozostającą w związku małżeńskim z osobą, która przebywa w zakładzie karnym powyżej 3 miesięcy albo jest całkowicie ubezwłasnowolniona, c) osoby uczące się, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zaliczka przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo do ukończenia 24 roku życia w przypadku, gdy dziecko uczy się w szkole lub szkole wyższej (art. 7 ust. 1), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł netto miesięcznie (art. 7 ust. 2). Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w przypadku, gdy świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczpospolitej Polskiej osoba ubiegająca się o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej jest zobowiązana doręczyć wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia informację sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenie zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. W związku z tym należy uznać, że obowiązek przedłożenia przez stronę jednego z wyżej wymienionych dokumentów ma na celu ustalenie przez organ administracyjny, czy strona podjęła starania o uzyskanie świadczenia alimentacyjnego od dłużnika alimentacyjnego, a także jaki skutek przyniosły podjęte w tej mierze działania. Jeśli strona podjęła wszelkie niezbędne kroki w celu uzyskania świadczeń alimentacyjnych, tzn. wystąpiła z powództwem przeciwko dłużnikowi zamieszkałemu zagranicą, po czym uzyskawszy prawomocny wyrok sądowy podjęła próbę egzekucji zasądzonych alimentów to należy przyjąć, iż strona podjęła prawidłowe i wyczerpujące działania zmierzające do przeprowadzenia egzekucji alimentów. Skuteczność podjętych przez stronę działań może być jednak różna. Zależy ona od określonego stanu faktycznego sprawy i odpowiadającego mu stanu prawnego. W niniejszej sprawie wszczęcie egzekucji alimentów od I. S. –matki dziecka, z uwagi na fakt nieznanego jej miejsca zamieszkania (prawdopodobnie przebywa za granicą), uniemożliwił stronie wszczęcie postępowania w trybie określonym przez art. 10 ust. 1a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wynika to wprost z zaświadczenia Sądu Okręgowego we W. z 31 sierpnia 2005 r., zgodnie z którym wniosek o egzekucję alimentów na rzecz małoletniego K. T. S., nie może być przez W. S. złożony z uwagi na brak miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego – matki I. S. Okoliczność ta przesądza, zdaniem Sądu, o bezskuteczności egzekucji alimentacyjnej. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że pojęcie "bezskuteczności egzekucji", zdefiniowane we wspomnianym art.2 pkt l cyt. ustawy oznacza egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy. Skoro zatem prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie, która w wyniku wszczętych czynności egzekucyjnych nie uzyskała zaspokojenia swoich roszczeń, to tym bardziej prawo to przysługuje osobie, która w ogóle, z uwagi na obiektywną niemożliwość podania wymaganej informacji, nie może złożyć wniosku o egzekucję roszczeń alimentacyjnych. Egzekucja taka z mocy istniejącego stanu prawnego potwierdzonego zaświadczeniem Sądu Okręgowego we W., musi zostać uznana za bezskuteczną, gdyż nie z winy strony postępowania dokument wymagany przepisem art. 10 ust. la cyt. ustawy nie mógł być złożony. Z powyższych względów decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta W. naruszają art. 2 pkt l ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Uznać bowiem należy, że skarżący w pełni wywiązał się z obowiązku podjęcia wszelkich starań w celu uzyskania świadczenia od dłużnika alimentacyjnego przed wystąpieniem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, tj. publicznego świadczenia o charakterze socjalnym. Zaświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji wydane przez Sąd Okręgowy we W. ma taką samą moc dowodową jak zaświadczenia komornika sądowego, o którym mowa w art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych prowadzonej wobec dłużników alimentacyjnych zamieszkałych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Inne rozumienie treści zapisu art. 10 ust. la cyt. ustawy sprawia, że sytuacja osób, które nie mogą - mimo dochowania ze swojej strony należytej staranności doprowadzić do egzekucji alimentów od zobowiązanych zamieszkałych poza granicami Polski staje się gorsza od sytuacji osób, które taką egzekucję mogą zainicjować, a intencją ustawodawcy było z całą pewnością zapewnienie wsparcia wszystkim osobom, które nie mogą wyegzekwować alimentów od zobowiązanego zamieszkałego za granicą. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasad wyrażonych w art. 32 ust 1 i art. 72 ust. 2 Konstytucji RP, a więc zasady równości wobec prawa oraz prawa do opieki i pomocy władz publicznych dla dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej . Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że przy rozstrzyganiu sprawy doszło do nieprawidłowej interpretacji przepisów prawnych mających tu zastosowanie, w związku z czym zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzająca je decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.