II SA/Bd 182/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie WSA: Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2007r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] 2006 r. Prezydent Miasta B. odmówił R. K. umorzenie należności wynikających z wypłaconej dla jego dzieci w okresie od 1 września 2005 r. do 26 października 2006 r. zaliczki alimentacyjnej w kwocie 2205 zł. Organ pierwszej instancji ustalił, że na podstawie decyzji z dnia [...] 2005 r. oraz z dnia [...] 2006 r., w okresie od 1 września 2005 r. do 26 października 2006 r., tj. do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności, została wypłacona zaliczka alimentacyjna w łącznej kwocie 2100 zł. Wobec tego dłużnik alimentacyjny, stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732; z późn. zm.; zwanej dalej "ustawą o zaliczce alimentacyjnej") jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 %. W konsekwencji wnioskodawca jest zobowiązany do zwroty kwoty 2205 zł. Organ oceniając sytuację dłużnika, który we wniosku o umorzenie wskazał, iż w związku z zajęciem przez komornika znacznej części zasiłku stałego wypłacanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B., jest pozbawiony środków do życia - doszedł do wniosku, że w rozważanej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia wskazane w art. 16 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Organ zwrócił uwagę, że zaległości alimentacyjne nie powstały w ostatnim okresie, ale w latach ubiegłych, w których wnioskodawca uchylał się od obowiązku alimentacyjnego. Ma on także możliwość podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, która w znacznym stopniu mogłaby poprawić jego sytuację finansową. W odwołaniu złożonym w dniu 30 listopada 2006 r. skarżący zarzucił, iż wydana decyzja nie uwzględnia jego stanu zdrowia, uniemożliwiającego podjęcie pracy. Wskazał, że po potrąceniu dokonywanym przez komornika pozostaje mu na utrzymanie 175 zł, z której to kwoty musi jeszcze opłacać rachunek za prąd w wysokości 80 zł, wyżywić się, ubrać i zakupić środki czystości. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] 2007 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium ustaliło, że skarżący utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 444 zł miesięcznie. W wyniku zajęcia dokonanego przez komornika sądowego 3/5 tego zasiłku zostaje przekazane na konto komornika tytułem zaległych alimentów. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z dnia [...] 2003 r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Z uzasadnienia orzeczenia wynika jednak, że jest on osobą zdolną do pracy w warunkach pracy chronionej, którą umożliwiają specjalnie w tym celu utworzone zakłady pracy chronionej. Zdaniem Kolegium podjęcie pracy w takim zakładzie umożliwiłoby skarżącemu uregulowanie obciążeń alimentacyjnych. W tej sytuacji Kolegium uznało, że nie zachodzą szczególne okoliczności w sytuacji materialnej i zdrowotnej dłużnika uzasadniające umorzenie jego należności w myśl art. 16 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. W skardze do sądu administracyjnego R. K. zarzucił Kolegium, że nie zwróciło uwagi na istnienie dwóch różnych orzeczeń komisji lekarskich, w których mowa jest o jego całkowitej niezdolności do pracy, Ponadto możliwość zatrudnienia istnieje tylko wówczas, kiedy aktualny stan zdrowia na to pozwala. Tymczasem skarżący wymaga stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji, która to pomoc nie jest mu udzielana. Skarżący ponownie wskazał także na swoją trudną sytuację finansową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Ponadto odnosząc się do kwestii dwóch różnych orzeczeń lekarskich Kolegium zwróciło uwagę, że orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy skarżącego zostało wydane z ważnością na okres 1 roku od daty badania tj. od 13 września 2001 r. W aktach sprawy znajduje się natomiast późniejsze orzeczenie z 24 września 2003 r. zaliczające skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z możliwością podjęcia pracy w warunkach chronionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie w pełni podziela argumentację skarżącego. Chybiony jest zarzut, iż organy nie uwzględniły istnienia dwóch rozbieżnych orzeczeń lekarskich w kwestii zdolności skarżącego do pracy. Słusznie zwróciło uwagę Kolegium w odpowiedzi na skargę, że przedstawione przez skarżącego orzeczenie lekarskie z dnia 13 września 2001 r. (k. 64 akt organu pierwszej instancji) wskazało jedynie na okresową całkowitą niezdolność do pracy tj. przez okres 1 roku. W tej sytuacji zasadne było odwołanie się przez organy do najbardziej aktualnego orzeczenia tj. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. w dniu [...] 2003 r. (k. 53 akt organu pierwszej instancji). W dokumencie tym wskazano na trwały charakter stwierdzonego u skarżącego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Stosownie do 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 775; z późn. zm.) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Zaliczenie do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie przesądza zatem jeszcze o całkowitej niezdolności do pracy, gdyż w grupie tego rodzaju niepełnosprawnych mogą znaleźć się zarówno osoby niezdolne do pracy, jak też osoby które mogą pracować, ale tylko w warunkach pracy chronionej. W orzeczeniu z dnia 24 września 2003 r. w pkt V ppkt 1 wskazano, że skarżący może pracować w warunkach chronionych. Prawidłowe jest zatem ustalenie organu odwoławczego, że skarżący jest osobą zdolną do pracy w warunkach chronionych. Skarżący w trakcie postępowania administracyjnego nie przedstawił przy tym żadnych aktualnych dokumentów wskazujących, że obecny stan jego zdrowia wyklucza podjęcie pracy (dokumentacja lekarska dołączona do odwołania – k. 62 – 64 akt organu pierwszej instancji - pochodzi z lat 2001 – 2002). Jak wynika z treści art. 16 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne polega na możliwości odmowy wnioskowi o umorzenie należności nawet przy ustaleniu trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego (por. dotyczący analogicznej konstrukcji art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. akt III SA 212/03, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 147341). Przyznana organowi administracyjnemu swoboda w rozstrzyganiu nie upoważnia jednak do działania dowolnego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt III SA 2642/01, opubl. w LEX pod nr 145018). Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organy nie dość szczegółowo zbadały stan faktyczny, co skutkowało przy orzekaniu przekroczeniem granic przyznanej im swobody orzekania. Oceniając sytuację dochodową skarżącego organy poprzestały na ustaleniu, iż skarżący może pracować w warunkach chronionych. Takie stwierdzenie, aczkolwiek istotne i mające oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, nie może być uznane za wyczerpujące w przedmiocie ustalenia możliwości zapewnienia sobie dochodów przez skarżącego. Fakt, iż jest on osobą zdolną do pracy tylko w warunkach pracy chronionej może znacznie ograniczać jego faktyczne możliwości zatrudnienia. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji niezbędne jest poczynienie ustaleń, czy na lokalnym rynku pracy osoby o takich ograniczonych możliwościach zatrudnienia jak skarżący rzeczywiście mają szansę na zatrudnienie. Ustalenie takie jest możliwe poprzez np. zwrócenie się do lokalnego urzędu pracy z pytaniem o działalność na lokalnym rynku odpowiedniego rodzaju pracodawców lub czy na lokalnym rynku pojawiają się oferty pracy dla tego rodzaju pracowników jak skarżący. Brak tych ustaleń jest równoznaczne z niewywiązaniem się przez organ administracji z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wymaganego do podjęcia decyzji, co w przedmiotowej sprawie narusza art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) w sposób mogący mieć istotny wpływ na jej wynik. Ze względu na powyższe, na podstawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uwzględniania skargi, zgodnie z treścią art.152 ww. ustawy, orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku.