II SA/Bd 191/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na usamodzielnienie postanawia umorzyć postępowanie w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną po rozpoznaniu odwołania D. M. od decyzji Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w A. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 33 "p" ust. 1 pkt 1 oraz ust. 5 i 6 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.) i § 14 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 09.10.2001 r. w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. Nr 120, poz. 1293). Na powyższą decyzję D. M. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie przedmiotowej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i nie zakończenie do tego dnia postępowania w sprawie skutkowało tym, że na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – sprawa podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej zwanej p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd, orzekając w sprawach skarg na decyzje administracyjne, bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. W niniejszym postępowaniu przedmiotem rozpoznania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, uregulowanej przepisami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Z dniem 1 maja 2004 r. wymieniona ustawa straciła moc. Wchodząca natomiast w tym dniu w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.. 593 ze zm.) zawiera w przepisie art. 149 zapis, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie omawianej ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, z wyjątkiem decyzji ściśle określonych ustawą. Zaznaczyć przy tym należy, że do zaskarżonej decyzji nie ma zastosowania przepis art. 154 ust. 8 cyt. wyżej ustawy z dnia 12.03.2004 r. Przewidziane bowiem tym przepisem wyłączenie nie dotyczy wszystkich decyzji wydanych w sprawie przyznania przedmiotowej pomocy, ale wyłącznie sytuacji, gdy przyznana została pomoc na podstawie art. 33p ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że zaskarżona decyzja wygasła z mocy prawa (ex lege), co jest równoznaczne z tym, że od 1 maja 2004 r. wyeliminowana ona została z obrotu prawnego. W konsekwencji powoduje to bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej zwanej p.p.s.a.). Potwierdzeniem dla takiego stanowiska jest teza zawarta w komentarzu J. P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Lexis Nexis W-wa 2004 (str. 235). Wprawdzie z istoty kasacyjnych kompetencji Sądu Administracyjnego wynika, że sprawa jest rozpatrywana na podstawie stanu faktycznego i prawnego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, to jednocześnie Sąd w konkretnej sprawie musiał uwzględnić zmianę stanu prawnego sprawiającą, że przedmiotowa decyzja przestała istnieć. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że rzeczą Sądu w postępowaniu rozpoznawczym byłoby zbadanie zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. W sytuacji, gdy nie występuje niezgodność z prawem, jaka uzasadniałaby wydanie orzeczenie o uchyleniu, stwierdzeniu nieważności lub niezgodności prawem – Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Trzeba mieć przy tym na uwadze, że skutkiem proceduralnym wyroku oddalającego skargę jest w istocie utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. W sytuacji natomiast, gdy skarga podlega uwzględnieniu, Sąd uchyla zaskarżony akt (decyzję) w całości lub w części, albo stwierdza jego nieważność, bądź stwierdza jego wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że wyrok uchylający zaskarżoną decyzję wywołuje skutek taki, że uchylona decyzja traci moc obowiązującą w chwili uchylenia (ex nunc), co ma związek z konstytutywnym charakterem takiego orzeczenia. Inaczej jest przy stwierdzeniu nieważności decyzji, gdzie wyrok o charakterze deklaratoryjnym powoduje, że następstwa nieważnej decyzji znoszone są z mocą wsteczną (ex tunc), (por. L. Żukowski, R. Suwała Postępowanie administracyjne i postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis W-wa 2002 r. str. 276-277). Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż wygaśnięcie decyzji zaskarżonej skargą czyniło niedopuszczalnym merytoryczne orzekanie w niniejszej sprawie. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby bowiem do tego, że w zależności od kierunku rozstrzygnięcia zawartego w wyroku, Sąd np. utrzymywałby w mocy albo uchylałby decyzję, która wcześniej wygasła. Z tych względów Sąd przyjął, że zaistniałe na mocy art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) wygaśnięcie decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) – czyniło bezprzedmiotowym postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wskutek skargi na pochodzącą sprzed dnia 1 maja 2004 r. decyzję organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie, a w konsekwencji prowadziło do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.