II SA/Bd 195/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...], którą Burmistrz M., działając na podstawie przepisów art. 16 ust.1, 2 i 3 oraz art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) orzekł o przyznaniu Joannie M. zasiłku pielęgnacyjnego na częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej – synowi Kamilowi M. – opieki i pomocy innej osoby, w wysokości 153 zł, od [...] listopada 2007 r. do [...] grudnia 2009 r. Decyzja II instancji wydana została wskutek wniesienia odwołania przez Joannę M. od orzeczenia Burmistrza M.. W odwołaniu tym wyżej wskazana zakwestionowała ustaloną przez organ I instancji datę początkową przyznania świadczenia. W jej opinii zasiłek pielęgnacyjny powinien zostać przyznany od miesiąca stycznia 2007 r., z uwagi na zmianę przez Sąd Rejonowy w B. orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B., utrzymującego w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. Wyrokiem Sądu Rejonowego syn odwołującej się zaliczony został do osób niepełnosprawnych, wymagających współudziału opiekuna w procesie leczenia, w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2009 r. Joanna M. podniosła, iż wskutek błędnego określenia stanu zdrowia jej syna przez oba organy orzecznicze, kwestia uzyskania właściwego orzeczenia nie z jej winy została rozciągnięta w czasie. Podkreśliła ponadto, iż wyrok Sądu Rejonowego wyraźnie wskazuje miesiąc styczeń, w związku z czym od tego właśnie miesiąca powinno zostać przyznane świadczenie. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. określiło podstawy i zasady przyznawania świadczenia, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny, powołując się na przepisy art. 16 ust. 1 oraz art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał, iż Joanna M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla syna Kamila w dniu [...] listopada 2007 r. Do wniosku dołączony został wyrok Sądu Rejonowego VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...] września 2007 r. (sygn. akt [...]) uprawomocniony w dniu [...] listopada 2007 r., zaliczający syna wnioskodawczyni do osób niepełnosprawnych, od dnia [...] stycznia 2007 r. Zważywszy jednak na fakt, iż wniosek wpłynął do właściwego organu w dniu [...] listopada 2007 r., organ ów, zgodnie z art. 24 ust. 2, 3a i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznał zasiłek pielęgnacyjny od dnia [...] listopada 2007 r., w związku z czym brak jest podstaw do zmiany decyzji Burmistrza M. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez Joannę M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca podniosła w niej, iż pierwotny wniosek o ustalenie świadczenia złożyła w dniu [...] marca 2007 r., nie została wówczas wydana żadna decyzja administracyjna. Wniosek z dnia [...] listopada 2007 r., był wnioskiem złożonym ponownie i jako jedyny został wzięty pod uwagę przez organ II instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., ustosunkowując się do zawartego w skardze zarzutu nie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2007 r. wskazało, iż zarzut ów nie odpowiada stanowi faktycznemu z uwagi na to, że organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] odmówił skarżącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego ze względu na nie zaliczenie jej syna, Kamila, do osób niepełnosprawnych. Decyzja ta, wskutek niezłożenia od niej środka odwoławczego stała się prawomocna. Kolejno złożony wniosek dał podstawę do wydania nowej decyzji, w związku z czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i proceduralnego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonego aktu, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie opiera rozstrzygnięcia na kryteriach słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. W świetle powyższego skarga nie mogła zostać uwzględniona. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także osobie, która ukończyła 75 lat. Zgodnie z kryteriami zawartymi w cytowanym art. 16 ustawy, dziecko musi legitymować się orzeczeniem o niepełnosprawności zawierającym wskazania zawarte w art. 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), dotyczące konieczności zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. W niniejszej sprawie kwestią nie budzącą wątpliwości jest fakt, iż syn skarżącej jest dzieckiem niepełnosprawnym. Potwierdza to prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2007 r. (sygn. akt [...]) uchylający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] marca 2007 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...] stycznia 2007 r., zaliczający Kamila M. do osób niepełnosprawnych, na okres od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2009 r. Zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, powyższy wyrok bezsprzecznie stanowi podstawę do przyznania synowi skarżącej wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego. Kwestia sporna niniejszego postępowania sprowadza się do ustalenia daty początkowej przyznania świadczenia. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustalenie świadczenia opiekuńczego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego złożony został przez skarżącą do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. w dniu [...] listopada 2007 r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych, w tym do świadczenia opiekuńczego, ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ust. 3 wskazanego artykułu stanowi, iż w przypadku ustalania świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Literalna interpretacja cytowanego art. 24 ust. 2 nie nasuwa wątpliwości – skoro wniosek zawierający kompletną dokumentację, w oparciu o którą spełnione zostały przesłanki przyznania świadczenia wpłynął do właściwego organu w dniu [...] listopada 2007 r., to zasiłek pielęgnacyjny wypłacony powinien być od dnia 1 listopada 2007 r., to jest od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie świadczenia. Kwestionując ustalenie daty początkowej przyznania świadczenia skarżąca zwróciła uwagę na opieszałość organów orzeczniczych, co bez jej winy wpłynęło na opóźnienie złożenia przez nią wniosku. Wskazała, iż pierwotny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia złożyła w Miejsko – Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Mogilnie w dniu [...] marca 2007 r., jednakże wówczas nie został on w żaden sposób rozpoznany. Powyższe stwierdzenie nie jest jednak zgodne z prawdą, albowiem organ i instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko skarżącej z uwagi na fakt, iż nie legitymowało się ono wówczas orzeczeniem o niepełnosprawności. Orzeczeniem obowiązującym w dacie składania przez skarżącą wniosku, było orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] marca 2007 r., nie zaliczające Kamila M. do osób niepełnosprawnych. Odbiór tej decyzji skarżąca pokwitowała własnoręcznym podpisem (k – 7 akt administracyjnych organu I instancji). W chwili składania ponownego wniosku o ustalenie świadczenia, skarżąca dysponowała już wyrokiem sądu zmieniającym powyższe orzeczenie decydujące o odmowie przyznania zasiłku opiekuńczego. W związku ze zmianą okoliczności świadczenie mogło zostać przyznane, jednakże dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalenie. Wydając decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia, organ oprzeć mógł się jedynie na wniosku wszczynającym postępowanie. Postępowanie wszczęte z wniosku złożonego w dniu [...] marca 2007 r. zakończone zostało wydaniem decyzji, która ze względu na niewniesienie od niej przez skarżącą środka odwoławczego, uzyskała walor prawomocności. Instytucją procesową dającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną jest wznowienie postępowania. Instytucja ta ma zastosowanie wówczas, gdy postępowanie, w którym zapadła decyzja dotknięte było kwalifikowaną wadą, enumeratywnie wyliczoną przez przepisy procedury administracyjnej. Jak stanowi art. 145 § 1 pkt 8 kpa – w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione. Warunkiem spełnienia tej przesłanki jest konieczność wpływu uchylonej, lub zmienionej decyzji na decyzję będącą przedmiotem wznowienia. Innymi słowy uchylenie lub zmiana prowadzi do rozpatrzenia sprawy w nowych warunkach prawnych. Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności jest warunkiem sine qua non uzyskania decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. W dacie wydawania decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. świadczenie nie mogło zostać przyznane, ze względu właśnie na istnienie zaświadczenia niezaliczającego syna skarżącej do osób niepełnosprawnych. W następstwie jednak wniesienia sprawy do Sądu Rejonowego zaświadczenie to zostało przez Sąd zmienione, co również w sposób całkowity zmieniło okoliczności przyznania świadczenia. Rozpatrując sprawę w oparciu o zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości prawidłowość ustalenia przez organy początkowej daty przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, na podstawie wniosku z dnia [...] listopada 2007 r. – ze względu na datę wpływu wniosku świadczenia nie można było przyznać z początkową datą równą dacie ustalenia niepełnosprawności przez Sąd. Jednakże z uwagi na zmianę orzeczenia będącego podstawą wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] istnieje możliwość żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Skarżąca może z żądaniem wznowienia postępowania zwrócić się do Burmistrza M., jako organu właściwego w sprawie. Kwestia wznowienia nie stanowi bowiem przedmiotu niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji.