II SA/Bd 203/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. J. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] listopada 2020r., 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] na rzecz A. J. M. kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bd 203/21 Uzasadnienie Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w [...], decyzją z dnia [...].2019 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), art. 93 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 zm.-dalej jako: "ustawa") oraz § 4 ust. 1 i 2 zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] 2019 r. - Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w [...] (Biuletyn Prawny [...] z 2019 r. poz. [...] ze zm., dalej powoływane jako Regulamin) odmówiła przyznania A. M. (dalej określana jako Skarżąca) stypendium rektora. Na skutek złożonego odwołania przez Skarżącą Odwoławcza Komisja Stypendialna , decyzją nr [...] z dnia [...].2020 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 91 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 17 ust. 2 i § 25 Regulaminu utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżąca wniosła skargę na to rozstrzygnięcie. Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2020r. sygn.akt II SA/Bd 322/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując odwołanie skarżącej od decyzji Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...].2019 r., organ II instancji decyzją z dnia [...] 2020r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji, że Skarżąca nie spełnia wymogu określonego w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tj. okres jej studiów przekracza 6 lat. Skargę na powyższą decyzję złożyła A. M., zarzucając jej naruszenie § 4 ust. 1 pkt 1 Regulaminu oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym. Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że narusza on bądź przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisy dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, oraz stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo materialne i procesowe w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] 2020r. utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej tejże uczelni z dnia [...] 2019r. o odmowie przyznania skarżącej stypendium rektora. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 z późn. zm) oraz postanowienia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] w [...] zawartego z Zarządzeniu nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] 2019r. Stypendium rektora, o które ubiegała się skarżąca jest świadczeniem w ramach pomocy materialnej dla studentów przewidzianym w art. 86 ust.1 pkt 4 ustawy. Zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1(a zatem także stypendium rektora wymienione w art. 86 ust. 1 pkt 4), przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organy obu instancji wydając decyzje w sprawie dokonały interpretacji powołanego przepisu w ten sposób, iż uznały, że dla obliczenia powyższego terminu kluczowy jest okres, w jakim skarżąca posiadała status studenta, ustalając tym samym, że na moment złożenia wniosku o przyznanie stypendium skarżąca posiadała status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. W kontekście sposobu obliczania poszczególnych okresów wliczających się do sześcioletniego terminu, o którym mowa w treści art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy organ przyjął założenie, iż w przepisach ustawy nie wskazano, aby okres 6 lat dotyczył wyłącznie okresów studiów, w których student pobierał stypendium lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium, stąd uwzględniono wszystkie okresy, kiedy dana osoba miała status studenta, a zatem potencjalnie mogła pobierać świadczenia określone w art. 86 ust. 1 ustawy. O zaistnieniu negatywnej przesłanki przyznania stypendium rektora, zdaniem organów obu instancji, decydował zatem wyłącznie okres studiowania. W ocenie Sądu wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dokonana w niniejszej sprawie przez organy stypendialne UMK jest błędna. Organy przyjęły bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczeń" jest tożsame z pojęciem "przysługiwania statusu studenta". Natomiast takie rozumienie omawianego pojęcia nie wynika z treści art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Wymieniona ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczenia". Wobec braku definicji ustawowej pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu organu odwoławczego, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występował o świadczenia oraz czy zostało mu ono przyznane przez właściwy organ uczelni, to jest czy pobierał świadczenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20 i przytoczony w tych orzeczeniach pogląd doktryny). Wykładnia językowa wyklucza zatem możliwość zrównania znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczeń", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenia" (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 460/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 107/20 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., II SA/Sz 222/20). Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że w świetle art. 86 ust. 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium. Samo posiadanie statusu studenta nie jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium. Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy powiązano bowiem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Mając powyższe na uwadze, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy zatem odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni. To właśnie ten czas zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat. Nie można zaś, jak błędnie przyjęły w niniejszej sprawie organy stypendialne, wiązać początku tego okresu z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium orzekające w sprawie organy do sześcioletniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy wliczyły cały okres studiowania przez skarżącą, nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym. W konsekwencji powyższego przyjęcie, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącej stypendium była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przez błędną jego wykładnię. Konsekwencją wymienionego uchybienia było ponadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, to jest art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez skarżącą świadczeń istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium rektora. Powyższe względy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną, którą jest związany na mocy art. 153 p.p.s.a. Ponieważ skarga została uwzględniona Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez Skarżącą wpisu w kwocie 200 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.