II SA/Bd 205/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-05-20
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Jarosław Wichrowski, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawarcie umowy o rozłożeniu na raty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, przy jednoczesnym terminowym opłacaniu rat, jest równoznaczne z opłaceniem tych składek w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w kontekście prawa do zasiłku dla bezrobotnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawarcie umowy o rozłożeniu na raty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne nie jest równoznaczne z ich opłaceniem w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Instytucja układu ratalnego ma na celu ułatwienie spłaty zadłużenia i uniknięcie egzekucji, ale nie niweluje niekorzystnych skutków nieuiszczania składek w terminie, w tym tych związanych z przyznaniem świadczeń uzależnionych od terminowego opłacania składek, takich jak zasiłek dla bezrobotnych. Brak jest regulacji prawnej, która nadawałaby takiemu układowi ratalnemu skutek opłacenia składek.Stan faktyczny
Skarżąca została uznana za osobę bezrobotną z dniem 30.09.2014 r., jednak odmówiono jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ I instancji stwierdził, że skarżąca nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację przez wymagany okres 365 dni. Skarżąca podniosła, że zawarła umowę z ZUS na rozłożenie zaległych składek na raty, co jej zdaniem oznacza, że składki są opłacane. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na szczegółowe okresy podlegania ubezpieczeniom i opłacania składek, które nie spełniały wymogu 365 dni. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko dotyczące umowy ratalnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.
Starosta W., decyzją z dnia [...] października 2014 r., na podstawie art. 9 ust 1 pkt 14 lit a i b, art. 2 ust 1 pkt 2, oraz art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013r., poz. 674 z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą o promocji zatrudnienia", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013r., poz.267 ze zm), zwanej dalej: "k.p.a.", orzekł o: uznaniu E. K. - skarżącej za osobę bezrobotną z dniem 30.09.2014r. oraz odmowie przyznania jej prawa do zasiłku.
W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że skarżąca zgłosiła się do rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 30.09.2014r. W oparciu o przedłożone dokumenty oraz podpisaną przez nią informację dla osób rejestrujących się w PUP stwierdzono, że skarżąca spełniła warunki art. 2 ust. 1 pkt 2, ustawy o promocji zatrudnienia, aby uzyskać z dniem 30.09.2014r. status osoby bezrobotnej.
Organ przytoczył treść przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d, ustawy o promocji zatrudnienia i podniósł, że z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we W. z dnia 29.09.2014r. wynikało, że skarżąca nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i skonkludował, że z uwagi na to, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji strona nie posiada 365 dni uprawniających do zasiłku, nie spełnia wymogów ustawy do uzyskania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca podniosła, że nie odpowiadają prawdzie poczynione przez organ ustalenia, polegające na uznaniu, iż strona nie spełnia kryterium określonego w art. 71 pkt 2 lit "d" ww. ustawy, z uwagi na fakt nieopłacania składek na ubezpieczenie społeczne w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, ponieważ przywołane w uzasadnieniu decyzji, zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń społecznych z dnia 29.09.2014r nie uwzględnia faktu zawarcia przez stronę w dniu 18 sierpnia 2014 r., z zakładem Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we W. umowy nr [...], na mocy której zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zostały rozłożone na raty. W ocenie skarżącej, zawarcie umowy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych sprawia, że nie pozostaje ona w zwłoce z zapłatą składek na ubezpieczenie społeczne i są one opłacone, co oznacza, iż nie można uznać jakoby nie spełniała wymogu z art 71 ust. 1 pkt. 2 lit."d" ww. ustawy.
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu, organ przytoczył stan faktyczny sprawy, tożsamy z ustaleniami organu I instancji, a ponadto wskazał, że w dniu 10.12.2014 r. do tut. organu wpłynęło zaświadczenie z dnia 09.12.2014 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we W., a w późniejszym terminie kolejne dwa z dnia 16 i 17.12.2014 r., z których wynikało, że skarżąca została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych w okresie od 28.12.2003 r. do 09.04.2007 r., od dnia 15.08.2007 r. do 01.01.2008 r. i od dnia 01.10.2008 r. do 28.02.2010 r. Wyszczególniono okresy, za które opłacano składki na ubezpieczenie społeczne (z licznymi przerwami od dnia 28.12.2003 r. do 07.02.2010 r.) okresy opłacania składek na Fundusz Pracy (od 28.12.2003 r. do 12.01.2009 r. również z licznymi przerwami) oraz zawarto informację o przedawnieniu składek na Fundusz Pracy za okres od 01.01.2004 r. do 31.11.2004 r. Wyszczególniono również, iż skarżąca od 01.01.2002 r. do 30.06.2002 r., od 21.10.2002 r. do 27.12.2003 r., od 10.04.2007 r. do 14.08.2007 r. oraz od 02.01.2008 r. do 30.09.2008 r. podlegała tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.
Organ stwierdził, że wobec faktu, iż na dzień rejestracji w PUP we W. dokonanej w dniu 30.09.2014 r. strona nie posiadała okresu uprawniającego do zasiłku tj. co najmniej 365 dni opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzi pozarolniczej działalności lub współpracy, nie została spełniona przesłanka zawarta w przepisie art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d, ustawy o promocji zatrudnienia, umożliwiająca przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych na wniosek strony z dnia 30.09.2014 r. (zgłoszenie się do rejestracji). Przytoczona bowiem wyżej norma, co do spełnienia wymogu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania łącznie przez okres 365 dni ma charakter bezwzględnie obowiązujący i w przypadku zainteresowanej nie została spełniona.
W skardze złożonej do Sądu, skarżąca podniosła, że z zaświadczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat we W. z dnia 09.12.2014 r.,16 i 17.12.2014 r. wynikało, iż: "została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych w okresie od 28.12.2003 r. do 09.04.2007 r" od dnia 15.08.2007 r. do 01.01.2008 r. i od dnia 01.10.2008 r. do 28.02.2010 r. Wyszczególniono okresy, za które opłacano składki na ubezpieczenie społeczne (z licznymi przerwami od dnia 28.12.2003 r. do 07.02.2010 r.) okresy opłacania składek na Fundusz Pracy (od 28.12.2003 r. do 12.01.2009 r. również z licznymi przerwami) oraz zawarto informację o przedawnieniu składek na Fundusz Pracy za okres od 01.01.2004 r. do 31.11.2004 r. Wyszczególniono również, iż od 01.01.2002 r. do 30.06.2002 r., od 21.10.2002 i do 27.12.2003 r., od 10.04.2007 r. do 14.08.2007 r. oraz od 02.01.2008 r. do 30.09.2008 r. podlegałam tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności".
Skarżąca wyjaśniła, że była wspólnikiem spółki cywilnej, którą zawiązał jej mąż w 2001 r., lecz w 2014 r., podjęła decyzję, że nie chcę mieć nic wspólnego z mężem i jego spółką udając się do GUS celem zlikwidowania REGON-u tej spółki i wtedy dowiedziała się z pisma ZUS, iż nie były opłacane składki za nią, jako wspólnika spółki cywilnej. Strona wskazała, że stanęła przed faktem zaległości w kwocie 38 526,62 zł. Układ ratalny reguluje terminowo pomimo tego, że nie mam żadnych środków do życia.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowił przepis art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. d, ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli: w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni opłacał składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Skoro skarżąca zgłosiła się do rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu 30.09.2014 r., to w niniejszej sprawie okres 18 miesięcy, o którym mowa w ww. przepisie wyznaczają daty: 30 marca 2014r - 30 września 2014 r. Jak wynika z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Inspektoratu we W. z dnia 29 września 2014 r., skarżąca została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 marca 2010 r. do 10 września 2014 r., za który nie zostały opłacone składki, jednakże została objęta układem ratalnym za okres od marca 2010 r. do września 2014 r. i raty opłaca na bieżąco.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się więc w istocie do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy objęcie skarżącej układem ratalnym za istotny w warunkach niniejszej sprawy, okres od 1 marca 2010 r. do 10 września 2014 r. wywiera taki sam skutek w zakresie przyznania zasiłku dla bezrobotnych, jak opłacanie w wymaganym terminie składek za tenże okres.
W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie nie uwzględniły okoliczności objęcia strony układem ratalnym, albowiem okoliczność ta nie miała znaczenia dla sprawy. Jakkolwiek organy nie wyjaśniły przyczyn zajętego stanowiska, naruszając tym samym art. 107 § 3 k.p.a., to jednak naruszenie tego przepisu nie miało cech takiego naruszenia norm procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy zauważyć, że omawiany układ ratalny, a ściślej - odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek, stanowi instytucję uregulowaną w ustawie z dnia 13 października 1998 r., o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015, poz. 121 j.t), której istotą jest możliwość odroczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty, co następuje w formie umowy, którą zawiera płatnik składek z ZUS. Umowa ta normuje warunki, na jakich następuje odroczenie terminu płatności, w szczególności termin, w jakim mają być uregulowane należności z tytułu składek nią objęte. Stanowi o tym przepis art. 29 ww. ustawy.
Rozłożenie należności z tytułu składek na raty polega na możliwości uregulowania tych należności w dłuższym okresie czasu, określonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, bez konsekwencji przymusowego ich dochodzenia w trybie egzekucji.
Harmonogram spłaty zadłużenia, określający m.in. liczbę rat, uzależniony jest od możliwości płatniczych zobowiązanego, czyli środków, jakie może on przeznaczyć na spłatę zobowiązań w ramach udzielonej ulgi. Spłata należności z tytułu składek ma na celu umożliwienie: w przypadku osób nieprowadzących już działalności gospodarczej - zachowanie odpowiedniego poziomu egzystencji, w przypadku płatników prowadzących aktualnie działalność - dalsze funkcjonowanie na rynku, bez obaw o wystąpienie nieodwracalnych skutków prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Uwzględnienie wniosku o ulgę w formie ratalnej spłaty zadłużenia powoduje, że odsetki za zwłokę nie są naliczane począwszy od dnia następnego po dniu wpływu wniosku w tej sprawie. Natomiast od składek, które rozłożono na raty, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany jest naliczyć - do każdej raty - opłatę prolongacyjną, w wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu podpisania umowy.
Rozłożenie spłaty zadłużenia na raty powoduje zawieszenie wcześniej wszczętych i niezakończonych postępowań egzekucyjnych, dotyczących należności objętych ulgą.
Skutki płynące dla płatnika składek z zawarcia tej umowy są niewątpliwie korzystne w zakresie uniknięcia dolegliwości finansowych, jako skutku nieuiszczania składek w terminie, co dotyczy: - możliwości uregulowania zaległych należności w dłuższym okresie czasu, określonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, bez konsekwencji przymusowego ich dochodzenia w trybie egzekucji, - nienaliczania odsetek za zwłokę, począwszy od dnia następnego po dniu wpływu wniosku w sprawie zawarcia układu ratalnego, czy też - zawieszenia wcześniej wszczętych i niezakończonych postępowań egzekucyjnych, dotyczących należności objętych ulgą.
Jednakże zawarcie tej umowy nie może zniwelować wszystkich niekorzystnych skutków nieuiszczania składek, a w tym wiążących się z przyznaniem określonych świadczeń uzależnionych od terminowego opłacania składek, co dotyczy zasiłku dla bezrobotnych. Skutku takiego nie przewiduje przepis art. 29 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zresztą trudno byłoby nawet teoretycznie założyć możliwość powstania takiego skutku, albowiem brak jest regulacji prawnej na wypadek niewywiązania się strony z układu ratalnego. Dlatego też, należy zaakceptować stanowisko organów, że objęcie skarżącej powyższym układem ratalnym nie oznacza, iż skarżąca opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 marca 2010 r. do 10 września 2014 r.
Podobne stanowisko zostało już zajęte w orzecznictwie (vide: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Go 644/05.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151p.p.s.a. oddalono skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło