II SA/Bd 207/08

Dnia 6 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 6 maja 2008 roku sprawy ze skargi L. D. na decyzję [...] Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Komisji Stypendialnej z dnia [...] r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Pismem z dnia [...]r. L. D. wystąpiła do Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] o przyznanie stypendium: socjalnego, na wyżywienie, mieszkaniowego z tytułu zakwaterowania w domu studenckim w roku akademickim 2007/2008. Decyzją z dnia [...]r. Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] nie przyznała stypendium: socjalnego, na wyżywienie, mieszkaniowego z tytułu zakwaterowania w domu studenckim w roku akademickim 2007/2008, uzasadniając to tym, że strona nie udokumentowała, że dochód na osobę w rodzinie kształtuje się poniżej poziomu uprawniającego do ubiegania się o stypendium. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym podała, że w 2006r. ojciec skarżącej utracił pracę z powodu likwidacji zakładu pracy. W związku z tym otrzymał odprawę pieniężną, która zawyżyła dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie. Poza tym jej ojciec przez pół roku był bezrobotny i otrzymana odprawa pieniężna stanowiła jedyne źródło utrzymania dla całej rodziny. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] decyzją nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 z późn. zm.), art. 173, art. 179 i art. 182 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) i §16, §17, §18, §19, §20 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] z dnia 30 lipca 2007 roku utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podał, że przepis art. 173 ust.1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym określa rodzaje pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa o jakie może ubiegać się student. Są to: 1 ) stypendium socjalne; 2) stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych; 3) stypendium za wyniki w nauce lub sporcie; 4) stypendium ministra za osiągnięcia w nauce; 5) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe; 6) stypendium na wyżywienie; 7) stypendium mieszkaniowe; 8) zapomogi. Dalej stwierdził, że prawo otrzymania stypendium zostało dookreślone przepisami art. 179 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, oraz Regulaminem przyznawania pomocy materialnej studentom [...]. Zdaniem Odwoławczej Komisji Stypendialnej zgodnie z powyższymi przepisami wysokość stypendium socjalnego zależy od przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie studenta, uzyskanego w roku podatkowym poprzedzającym rok, w którym student ubiega się o stypendium, zaś wysokość dochodu uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala Rektor w porozumieniu z Radą Studentów [...]. Miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). W roku akademickim 2007/2008 Rektor Uniwersytetu [...] w porozumieniu z Radą Studentów [...] ustalił kwoty uprawniające do otrzymywania stypendium socjalnego w następujących wysokościach: 1) I próg 0-150 zł na osobę - stypendium w wysokości 340 zł. 2) II próg 151-300 zł na osobę - stypendium w wysokości 280 zł. 3) III próg 301-450 zł na osobę - stypendium w wysokości 240 zł. 4) IV próg 451 - 572 zł na osobę - stypendium w wysokości 100 zł Odwoławcza Komisja Stypendialna w rozpatrywanej sprawi ustaliła dochód przypadający na członka rodziny w wysokości [...]zł. Zdaniem Komisji zostały więc przekroczone progi uprawniające do przyznania stypendium. Od decyzji organu II instancji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skargi strona ponawia argumenty podnoszone już wcześniej w odwołaniu decyzji i stwierdza, że dochód w rodzinie kształtuje się w granicach [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że przy obliczaniu dochodu netto nie uwzględniono dochodu uzyskanego w roku 2006 przez B. D. (matkę) oraz R. D. (brata studentki). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Dlatego też, zaskarżoną do Sądu decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego. Na wstępie należy podkreślić, iż do postępowania w niniejszej sprawie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem stosuje się także zasady ogólne w nim wyrażone. Zgodnie, zatem z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Winien, więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 kpa) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 kpa), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art.11 kpa). Powinien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje jednak, zdaniem Sądu, że organ uchybił wskazanym wyżej zasadom zawartym w art. 7 i 8 kpa przy rozstrzyganiu sprawy. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 4 czerwca 1982 r., sygn. akt I SA 258/82 (ONSA 1982, nr 1, poz. 54) Sąd podkreśla, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego stanowią integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym wymieniony art. 7 kpa jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organy do ,,załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Efektem wieńczącym prowadzone postępowanie administracyjne jest wydanie decyzji. W przedmiotowym postępowaniu wydana decyzja organu II instancji ma wyraźnie charakter sztampowy tj. została wydana w oparciu o wcześniej ustalony wzór, na podstawie którego dokonuje się tylko zmian danych osobowych oraz wysokości dochodu przypadającego na jednego członka rodziny. Nie ma w niej w ogóle ujętych dowodów które były przez organ rozpatrywane; w oparciu o które zostało podjęte rozstrzygnięcie; brak jest ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez stronę skarżącą. Wreszcie nie wskazano w jaki konkretnie sposób ustalono wysokość dochodu przypadającego na jednego członka rodziny. Również nie można praktycznie odnieść się do treści uzasadnienia decyzji organu I instancji, gdyż składa się ono z jednego krótkiego zdania, z którego jedynie wynika, że skarżąca nie udokumentowała, że dochód w jej rodzinie kształtuje się poniżej poziomu uprawniającego do ubiegania się o stypendium. Organ II instancji dopiero zreflektował się na etapie udzielania odpowiedzi na skargę, gdzie wywiódł na podstawie jakich dokumentów ustalił dochód. Jednakże jak zostało ww wskazane Sąd nie jest władny kontroli legalności odpowiedzi na skargę. Ponadto dla rozpatrywanej sprawy przy ustalaniu dochodu przypadającego na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe istotne znaczenie ma art. 179 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), z którego treści wynika, że wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2, nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.). Zaś w ust. 5 art. 179 ww ustawy wskazano, że miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się: 1) dochodów, o których mowa w ust. 4 pkt 3, jeżeli student jest samodzielny finansowo; 2) świadczeń, o których mowa w art. 173 ust. 1; 3) świadczeń otrzymywanych na podstawie Działania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego "Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne"; 4) świadczeń pomocy materialnej dla uczniów otrzymywanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.). Zgodnie z powyższym Odwoławcza Komisja Stypendialna ustaliła, że wysokość dochodu (netto) na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe wynosi 572 zł natomiast dochód netto nas osobę w rodzinie studentki w roku 2006 wyniósł [...] zł. Jednakże zdaniem skarżącej dochód w rodzinie kształtuje się w granicach [...] zł. Twierdzi konsekwentnie w całym postępowaniu, że jej ojciec utracił w 2006r. dochód, gdyż zakład w którym pracował został zlikwidowany. Zatem przy ustalaniu dochodu organ powinien mieć na uwadze utratę dochodu, która została zdefiniowana w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż zgodnie z tym przepisem utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, Zaś w art. 5 ust. 4 ustawy zostało wyraźnie zapisane, że w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Z pism skarżącej wynika, że jej ojciec utracił zatrudnienie a zatem została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym organ administracji powinien się do tego faktu ustosunkować. Nie można bowiem przyjąć jak to miało miejsce w odpowiedzi na skargę, że fakt podjęcia nowego zatrudnienia przez ojca skarżącej automatycznie eliminuje konieczność oceny utraty dochodu przez jej rodzinę. W art. 3 pkt 23 ustawy jest mowa o utracie zatrudnienia bez konieczności jego powiązania z ewentualnym nowym zatrudnieniem. Organ tego nie wziął pod uwagę. Zatem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien kierować się zaleceniami zawartymi w orzeczeniu Sądu. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonane w całości.