II SA/Bd 210/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Teresy A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oddala skargę II SA/Bd 210/05 UZASADNIENIE W wyniku rozpatrzenia wniosku Teresy A. z dnia [...] 2004 r. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] 2004 r. (k. 26 akt administracyjnych) przyznał na okres od 1 maja do 31 sierpnia 2004 r. zasiłek rodzinny na dziecko – Dariusza A. – w wysokości 43 zł wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowania dziecka w wysokości 250 zł oraz dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 70 zł. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] 2004 r. Prezydent Miasta B. działając na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; z późn. zm.) zmienił swoją decyzję z dnia [...] w części dotyczącej dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka i orzekł uchylić ten dodatek z dniem 1 maja 2004 r. (k. 38 akt administracyjnych) wskazując, iż dodatek nie przysługuje ze względu na fakt, że syn Teresy A. ma ustalone prawo do renty socjalnej. Jednocześnie decyzją z tego samego dnia nr [...] (k. 37 akt administracyjnych) Prezydent przyznał Teresie A. na okres od 1 września 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. zasiłek rodzinny na dziecko w wysokości 43 zł wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 70 zł oraz dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 90 zł. W dniu [...] 2004 r. Prezydent Miasta B. decyzją nr [...] (k.46 akt administracyjnych) zobowiązał Teresą A. do zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego przyznanego decyzją z [...] 2004 r. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] 2004 r. (k.54 akt administracyjnych). Wnioskiem z dnia [...] 2004 r. (złożonym w dniu [...] – k. 59 akt administracyjnych) Teresa A. zwróciła się o przyznanie jej dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka. Po jego rozpatrzeniu Prezydent Miasta B. decyzją nr [...] z dnia [...] 2004 r. (k.61 akt administracyjnych) przyznał skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka Dariusza A., ustalając jego wysokość na 238 zł miesięcznie w okresie od [...] do [...} 2004 r. oraz na 170 zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu Prezydent stwierdził, że skarżąca spełnia warunki wymagane do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka, gdyż w wyniku obowiązującej od 1 października 2004 r. zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych dokonanej mocą ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych a polegającej na wykreśleniu ustępu 7 w artykule 12, renta socjalna dziecka nie stanowi już przeszkody w przyznaniu od 1 października 2004 r. dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka. Co do wysokości przyznanego dodatku Prezydent wskazał, że na okres do 31 grudnia 2004 r. została ona ustalona zgodnie z art. 70a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. w wysokości 70 % przysługującego skarżącej w kwietniu 2004 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego (340 zł), natomiast od 1 stycznia 2005 r. wysokość dodatku ustalono zgodnie z art. 12 ust. 3 wymienionej ustawy. W wyniku odwołania złożonego od decyzji z dnia [...] 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją nr [...] z [...] 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B. Kolegium podzieliło ocenę prawną sytuacji skarżącej po dniu 1 stycznia 2005 r. dokonaną przez Prezydenta zaznaczając, iż dzieckiem niepełnosprawnym w rozumieniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255; z późn. zm.) jest dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Kolegium powołując się na przepisy art. 70a ust. 1 – 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznało także, że słusznie do dnia 31 grudnia 2004 r. skarżącej - jako osobie, która do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego, a po 1 maja 2004 r. nie otrzymywała dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka – przyznano ten dodatek w wysokości 238 zł tj. w wysokości 70 % wypłaconego w kwietniu 2004 r. świadczenia (340 zł). W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skardze na tą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] 2005r. Teresa A. wniosła o jej uchylenie wskazując, iż dodatek z tytułu samotnego wychowania przez nią dziecka niepełnosprawnego powinien wynosić 238 zł w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2004 r., natomiast od 1 stycznia do 31 sierpnia 2005 r. powinna otrzymywać dodatek w wysokości 250 zł. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, iż Kolegium błędnie uznało, że prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowania jej dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności przysługuje od 1 października 2005 r., podczas kiedy prawo to przysługuje od 1 maja 2004 r. Według skarżącej wysokość dodatku od 1 stycznia 2005 r. wobec równych praw niepełnosprawnych, powinna nadal wynosić 250 zł. Równemu traktowaniu nie może przeszkadzać fakt, że dziecko od 15 roku życia kontynuuje naukę w szkole średniej. Zdaniem skarżącej prawa dzieci niepełnosprawnych są przedłużone do ukończenia nauki. Dlatego tak jak przedłużony jest do tego czasu sam zasiłek rodzinny, tak samo powinny być przedłużone dodatki do niego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek w wysokości 250 zł przysługuje wyłącznie w przypadku samotnego wychowania dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, przy czym w art. 3 pkt 9 ww. ustawy wyjaśniono, że niepełnosprawność dziecka oznacza dziecko w wieku do 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Tymczasem legitymujący się orzeczeniem o niepełnosprawności syn skarżącej ukończył 19 lat, wobec czego nie ma ona prawa do dodatku w wysokości 250 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż skarżona decyzja nie narusza prawa. Powszechnie przyjmuje się, że jeżeli istnieje definicja legalna określonego wyrażenia (tj. istnieje definicja zawarta w ustawie), to ma ona pierwszeństwo przed znaczeniem potocznym tego wyrażenia (tak L. Morawski w "Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz" TNOiK Dom Organizatora Toruń, Toruń 2002 str. 130). Słusznie zatem Kolegium zwróciło uwagę na definicję legalną "dziecka niepełnosprawnego" zawartą w art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tą definicją dzieckiem niepełnosprawnym jest tylko takie dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, które nie ukończyło 16 roku życia. Wobec tego zarówno Prezydent Miasta B. wydając decyzję w dniu [...] 2004 r., jak też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2005 r. nie mogły traktować syna skarżącej Dariusza A. jako "dziecko niepełnosprawne", gdyż jak wynika z orzeczenia o niepełnosprawności (k. 15 akt administracyjnych) 16 rok życia ukończył on już w dniu [...] 2001 r. W konsekwencji od 1 stycznia 2005 r. nie można było przyznać skarżącej dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka w wysokości 250 zł. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 12 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek w tej wysokości przysługuje w przypadku samotnego wychowywania dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności, a więc w przypadku samotnego wychowania osoby odpowiadającej ww. definicji "dziecka niepełnosprawnego" (tożsamość tych pojęć wynika z porównania art. 8 pkt 5 i art. 13 ustawy). Nie jest też zasadny zarzut skarżącej, iż prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka niepełnosprawnego powinno być przyznawane w tym samym okresie, co zasiłek rodzinny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych oddzielnie wskazuje jakie warunki trzeba spełnić aby otrzymać zasiłek rodzinny a jakie, aby otrzymać dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka, w tym z tytułu samotnego wychowania dziecka niepełnosprawnego. Warunki otrzymania samego zasiłku rodzinnego wskazuje art. 6 ustawy. Z treści ustępu 1 pkt 3 tego artykułu wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom dziecka do ukończenia przez nie 24 roku życia, o ile kontynuuje ono naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca zatem wyraźnie wskazał, iż dla potrzeb przyznania samego zasiłku rodzinnego w przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności granica wieku została podniesiona do ukończenia 24 roku życia. W art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa warunki otrzymania dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowania dziecka brak jest wskazania, iż granica wieku została podniesiona. Zasadnie zatem organy administracji badając, czy należy przyznać skarżącej dodatek w wyższej wysokości (art. 12 ust. 4 ustawy) z tytułu samotnego wychowania dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności, a więc "dziecka niepełnosprawnego" odwołały się do zawartej w art. 3 pkt 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicji "dziecka niepełnosprawnego", gdzie określono granicę wieku "do ukończenia 16 roku życia". Nie można także uznać za słuszny zarzutu skarżącej odnośnie nieprzyznania jej dodatku od dnia 1 maja 2004 r. tj. zarzutu błędnej wykładni art. 70a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z opisującym sytuację skarżącej przepisem art. 70a ust. 2 osoba, która do dnia wejścia w życie ustawy otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego i po dniu 1 maja 2004 r. nie otrzymywała dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, nabywa w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004r., na wniosek, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego w kwietniu 2004 r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 612 zł i rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie. Skarżąca nie kwestionuje ani wysokości ani zasadności przyznania dodatku, a jedynie okres, za który został przyznany, wskazując, iż dodatek powinien być przyznany od 1 maja 2004 r. a więc niejako "z wyrównaniem". Zdaniem Sądu z cytowanego przepisu art. 70a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można wywodzić obowiązku "wyrównania" dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka od 1 maja 2004 r., gdyż przepis nie mówi, że prawo do dodatku przysługuje "za okres" od 1 maja do 31 grudnia 2004 r., a "w okresie" od 1 maja do 31 grudnia 2004 r., dodatkowo wskazując, iż uzyskanie uprawnienia do dodatku wymaga wniosku strony. Istotna jest zatem data złożenia wniosku o dodatek. O ile złożono go w okresie od 1 maja do 31 grudnia 2004 r. i zostały spełnione inne warunki wymagane ustawą, wysokość dodatku określa się w sposób określony w art. 70a ust. 2 tj. w wysokości 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a więc tak, jak wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.