II SA/Bd 210/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na uchwałę Rady Gminy Świecie nad Osą z dnia 22 grudnia 2010 r. nr III/10/2010 w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za świadczenia w oddziale przedszkolnym 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. Rada Gminy Świecie nad Osą, powołując się na przepis art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572; z późn. zm.; zwanej w skrócie "u.s.o.") podjęła uchwałę Nr 111/10/2010 z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za świadczenia w oddziale przedszkolnym przy Szkole Podstawowej im. Józefa Wybickiego w Linowie. W § 2 uchwały zamieszczono zapisy, że usługi świadczone przez oddział przedszkolny są bezpłatne w zakresie realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego w wymiarze 5 godzin dziennie. W § 3 ust. 1 uchwały wyszczególniono rodzaje zajęć wykraczających poza podstawę programową wychowania przedszkolnego, realizowanych w czasie przekraczającym czas określony w § 2 uchwały - podlegające odpłatności. Przepis § 3 ust. 2 uchwały wskazano zaś, że miesięczna odpłatność rodziców za świadczenia określone w ust. 1 wynosi 77, 27 zł miesięcznie." W § 4 uchwały mowa natomiast o tym, że w przypadku nieobecności dziecka w oddziale przedszkolnym, rodzicom nie przysługuje zwrot kosztów za nieobecność dziecka. W skargę na powyższą uchwałę Wojewoda Kujawsko - Pomorski wniósł o stwierdzenie nieważności części uchwały. Wojewoda zarzucił Radzie Gminy, że dopuściła naruszenia prawa tj. 14 ust. 5 pkt 1 U.S.O. Wskazał, że Rada Gminy ujęła ogólnikowo odpłatność za świadczenia wykraczające poza podstawę programową nakładając na rodziców obowiązek jej ponoszenia w każdym przypadku korzystania przez dziecko z wychowania przedszkolnego, niezależnie od tego, czy przedszkole oferuje jakiekolwiek inne świadczenia poza realizacją podstawy programowej, jakości tych świadczeń i przede wszystkim niezależnie od tego czy dziecko w ogóle korzysta z tych świadczeń i w jakim rozmiarze. Strona skarżąca wskazała, iż ustalając opłatę rada powinna była określić jej wysokość za każde świadczenie z osobna, w oparciu o kalkulację ekonomiczną. Wojewoda podniósł również, że § 4 kwestionowanej uchwały, przewidujący brak zwrotów kosztu rodzicom, w przypadku nieobecności ich dziecka w przedszkolu, jest niezgodny z prawem, bo wprowadza swoistą karę administracyjną za nieobecność dziecka, bez jakiegokolwiek upoważnienia. Odpowiadając na skargę Rada Gminy wskazała, że uznając skargę za zasadną w dniu 24 lutego 2012 r. Rada uchyliła zaskarżoną uchwałę i wydała nową pozbawioną wytkniętych w skardze wad prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Wskazać należy, iż zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie upoważnienia zawartego w art. 14 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z wyżej wskazanym przepisem organ prowadzący ustala wysokość opłat za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć, o którym mowa wart. 6 ust. 1 pkt 2. Natomiast zgodnie treścią art. 6 ust. 1 ustawy przedszkolem publicznym jest przedszkole, które: realizuje programy wychowania przedszkolnego uwzględniające podstawę programową wychowania przedszkolnego, zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż 5 godzin dziennie, przeprowadza rekrutację dzieci w oparciu o zasadę powszechnej dostępności, zatrudnia nauczycieli posiadających kwalifikacje określone w odrębnych przepisach. Treść powyższych przepisów, jednoznacznie wskazuje, że przedszkole publiczne zobligowane jest do bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki przez co najmniej 5 godzin dziennie z możliwością wydłużenia nieodpłatnego czasu pobytu dziecka w przedszkolu. W przypadku określenia ile wynosi bezpłatny czas pobytu w przedszkolu, za pozostały czas spędzony przez dziecko w przedszkolu upoważnione jest pobierać opłatę, o ustalonej wysokości Przy określaniu wysokości tej opłat należy mieć na uwadze, że opłata ta ma charakter ekwiwalentny, a więc, że uiszczający ją otrzymuje za nią świadczenie o wartości kwoty uiszczonej tytułem opłaty. Mając na uwadze wyżej wskazany charakter opłaty, stwierdzić należy, że opłata ta nie może być ustalana w sposób ryczałtowy, gdyż pozbawiona jest tym samym cechy ekwiwalentności tj. związku opłaty z konkretnym zindywidualizowanym świadczeniem. Wskazać należy, że wysokość opłaty musi być określona adekwatnie do konkretnych kosztów godzinowego świadczenia danej usługi (oparta na kalkulacji ekonomicznej), co winno znajdować czytelne, przekonywujące, dające się zweryfikować odzwierciedlenie w uzasadnieniu uchwały (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 1392/11, opubl. w CBOSA). Tego warunku zaskarżona uchwała nie spełnia. Tym samym należy uznać, iż w części dotyczącej § 3 została ona wydana z istotnym naruszeniem prawa, polegającym na błędnym określeniu odpłatności za świadczenia wykraczające poza bezpłatny czas opieki w ramach wychowania przedszkolnego. Za istotnie naruszający prawo należy również uznać przepis § 4 przewidujący obowiązek ponoszenie opłat za świadczenia przedszkolne również w okresie nieobecności dziecka w przedszkolu. Jak już bowiem wyżej wskazano opłata ta ma charakter ekwiwalentny, nie ma zatem podstaw do jej pobierania w przypadku gdy ze względu na nieobecność dziecka w przedszkolu, nie są wobec niego realizowane żadne świadczenia. Uznając, że przedstawione wyżej wady zaskarżonej uchwały, są równoznaczne z istotnym naruszeniem art. 14 ust. 5 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, Sąd na podstawie art. 147 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł o jej nieważności.