II SA/Bd 211/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr SKO-[...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku oddala skargę. II SA/Bd 211/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta [...] odmówił J. W. przyznania świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci Sz. W., D. W. i D. W., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, wnioskowanego na synów Sz. W. i D. W., a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wnioskowanego syna D. W. Jako prawną podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy art. 104, art. 107 § 3, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako k.p.a.) oraz art. 3, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5, art. 6 ust. 1 i 1a, art. 8 pkt 1-7, art.11a ust.1 i ust. 3, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 1, art. 25, art. 26, art. 30 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa"), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881 ze zm.) a także rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058). Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ administracji podniósł, iż przy ustalaniu dochodu rodziny uwzględniono dochody pomniejszone o podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne w roku kalendarzowym 2008. Na tej podstawie ustalono, że dochód rodziny wnioskodawczyni w 2008r. wyniósł [...] zł; średni miesięczny dochód –[...] zł, w związku z czym dochód rodziny w przeliczeniu na osobę to kwota 595,73 zł i przekracza wyznaczone przepisem art. 5 ust. 1 i 2 ustawy kryterium dochodowe nawet powiększone o najniższy zasiłek rodzinny, co zdaniem organu uniemożliwia przyznanie zasiłku rodzinnego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji J. W. wyraziła swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia zarzucając, iż jest ono dla niej krzywdzące. Odwołująca zwróciła uwagę na fakt sprzedaży przez nią gospodarstwa rolnego w lipcu 2009 r. i wskazała, że aktualnie posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,4705 ha przeliczeniowych. Przedstawiła także swoją sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy uznał prawidłowość dokonanych ustaleń w postępowaniu przed organem I instancji potwierdzając, że rodzina odwołującej w 2008 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, na który złożył się dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie [...] zł, dochód odwołującej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy wskazał również na treść art. 3 pkt 23 ustawy definiującego pojęcie utraty dochodu i wywiódł, że w rozumieniu tego przepisu zbycie gospodarstwa rolnego nie powoduje utraty dochodu, a tym samym okoliczność ta nie może wpływać na ustalenie wysokości dochodu rodziny J. W. uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Skargę na tę decyzję J. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Powieliła w niej argumenty przedstawione w odwołaniu. Ponownie podniosła, że w lipcu 2009 r. sprzedała część gospodarstwa rolnego i że aktualnie posiada gospodarstwo o powierzchni 2,4705 ha przeliczeniowego. Przedstawiła także swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniosło ponadto, że przepisy prawa, które miały zastosowanie w stanie faktycznym sprawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i organ administracji nie może odstąpić od ich zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę dotyczącą przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Przyznanie uprawnień do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami nie zależy od uznania organu, który wydaje decyzję, ale od spełnienia przez osobę ubiegającą się o te uprawnienia ustawowych materialnoprawnych przesłanek. Przesłanki te w przypadku skarżącej określone zostały w art. 5 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (cyt. na wstępie, dalej powoływanej jako "ustawa"), zgodnie z którym zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504, 00 zł. Przedstawione w ten sposób kryterium dochodowe uniemożliwia posługiwanie się w jakimkolwiek stopniu uznaniowością przez organ orzekający. Słusznie zatem organy administracji orzekające w sprawie, nie negując trudnej sytuacji finansowej i życiowej w jakiej aktualnie znajduje się rodzina skarżącej, powołały argument przekroczenia określonej kwoty dochodu jako podstawy odmowy przyznania zasiłku. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 3 pkt. 2 ustawy podstawą ustalania dochodu rodziny jest przeciętny, miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym, poprzedzającym okres zasiłkowy; w rozpatrywanej sprawie dotyczy to więc roku 2008. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające w sposób bezsporny wykazało, że rodzina skarżącej w 2008 r. osiągnęła dochód w wysokości [...] zł, na który złożył się dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie [...] zł, dochód odwołującej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 1168 zł. oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Ustalając zasadność wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych organ był również związany definicją legalną dochodu, za który w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c tiret 23 ustawy uważa się m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Z kolei art. 5 ust. 8 ustawy wskazuje na sposób ustalania dochodu uprawniającego do zasiłku rodzinnego i dodatków w sytuacji posiadania gospodarstwa rolnego stanowiąc, iż w takim przypadku przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969, ze zm.). Tak więc dochód z gospodarstwa rolnego oblicza się na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych znajdujących się w posiadaniu rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ocenie sądu organy orzekające dokonały prawidłowej wykładni wskazanych przepisów i na ich podstawie słusznie uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na występujące przekroczenie kryterium dochodowego. Dochód rodziny z gospodarstwa rolnego ustalony został zgodnie z cytowanymi przepisami na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych w gospodarstwie skarżącej ustalonej w oparciu o zaświadczenie Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 24 listopada 2009 r. przy uwzględnieniu wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego (2056 zł) określonego w Obwieszczeniu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2009 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2008 r. (M.P., Nr 62, poz. 829). Za pozbawioną jakiejkolwiek podstawy prawnej należy uznać sugestię skarżącej, że fakt zbycia przez nią gospodarstwa rolnego w 2009 r. winien być uwzględniony jako okoliczność powodująca utratę dochodu, a tym samym zastosowanie znaleźć winien przepis art. 5 ust. 4 ustawy umożliwiający ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o dochód utracony. Istotnie we wskazanym przepisie ustawodawca przewidział możliwość modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego na wypadek, gdyby w sytuacji majątkowej rodziny ubiegającej się o to świadczenie nastąpiły zmiany w porównaniu z rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. W art. 3 pkt 23 powołanej ustawy "utrata dochodu" oznacza utratę dochodu spowodowaną: - uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, - utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, - utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, - utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, - wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyjaśnić przy tym należy, że zakres normatywny pojęcia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" wynika z treści art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołana regulacja wskazuje, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie ulega wątpliwości, że utrata dochodu spowodowana zbyciem gospodarstwa rolnego nie może zostać zakwalifikowane do zakresu pojęcia utraty dochodu określonego w art. 3 pkt 23 omawianej ustawy. Nie można zatem zarzucić organom obu instancji, że nieprawidłowo ustaliły treść normy prawnej zawartej w tym przepisie. Przeciwnie - treść spornego przepisu nie pozwala na inną jego wykładnię, niż dokonana przez organy administracji. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).