II SA/Bd 212/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. i B. T. – M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zaopiniowania projektu podziału nieruchomości postanowił: oddalić wniosek. W dniu 13 marca 2015 r. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) R. M. i B. T. – M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący zamieszkują we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z pełnoletnim studiującym synem. Posiadają dom o powierzchni ok. [...] m2. Miesięczny dochód gospodarstwa składający się z tytułu wynagrodzeń za pracę wynosi [...] zł (skarżąca), [...] euro (skarżący) oraz alimenty syna [...] zł. Poza tym oświadczyli, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto wskazali, że miesięcznie ponoszą następujące wydatki: rata kredytu hipotecznego [...] zł – [...] zł, raty kredytów zaciągniętych na wykończenie domu ok. [...] zł, opłaty eksploatacyjne ok. [...] zł, utrzymanie studiującego syna ok. [...] zł, dojazd do pracy ok. [...] zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanych sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazali oni zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez skarżących wynika, że miesięczny łączny dochód gospodarstwa składający się z tytułu wynagrodzeń za pracę oraz alimentów wynosi [...] zł (dla 1 EUR przyjęto kurs 4,1255 ustalony wg tabeli nr 055/A/NBP/2015 z dnia 2015-03-20 prowadzonej przez Narodowy Bank Polski). Tymczasem np. minimalne wynagrodzenie za pracę w 2015 r. wynosi 1.750,00 zł miesięcznie (vide: § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1220)) zaś średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny skarżącego wynosi [...] zł – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżący jak podano wyżej posiadają dom. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Zatem odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie może być tak, iż np. skarżący preferują spłatę rat kredytów zaś odmawiają zapłaty jednorazowej kwoty wpisu sądowego po to aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne. Na tym etapie postępowania jest to jedyny koszt. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.