II SA/Bd 213/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Marko D. na decyzję [...] Kuratora Oświaty w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze szkoły 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zespołu Szkół [...] we W. z dnia [...] 2004 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 213/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2004r. Dyrektor Zespołu Szkół [...] we W., działając na podstawie art. 39 ust.2 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jedn.Dz.U. z 1996r., nr 67, poz.329 ze zm.) orzekł o wydaleniu z Liceum Ogólnokształcącego ucznia klasy [...] M. D. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w dniu [...] 2004r.uczeń ten wraz z D. M. był sprawcą pobicia ucznia M. G., co spowodowało u pokrzywdzonego krwotok z nosa, liczne uszkodzenia naskórka i sińce na twarzy. Czyn ten wypełnia znamiona przestępstwa określonego w art. 158 kodeksu karnego, a także stanowi rażące naruszenie przepisów art. 91 pkt2e, 96 pkt5 i art.97 pkt 2,3 i 4 Statutu Szkoły, co uzasadnia wydanie przedmiotowej decyzji. M. D. wniósł odwołanie od tej decyzji do [...] Kuratora Oświaty w B. zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych oraz nadmierną restrykcyjność w zastosowaniu kary, która jest nieadekwatna do stopnia zawinienia odwołującego się. Decyzją z dnia [...] 2004r. Nr [...]Kurator Oświaty utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podzielił motywy, jakimi kierował się organ pierwszej instancji rozważając zastosowanie wobec M. D. kary wydalenia ze szkoły. Uznano mianowicie, że w odniesieniu do odwołującego się zastosowanie ma zasada gradacji kar, gdyż uczeń ten był już wcześniej karany za nieprzestrzeganie postanowień zawartych w Statucie szkoły. M. D. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o jej uchylenie. W skardze skarżący powołał się na argumentację zawartą w odwołaniu i zarzucił zaskarżonej decyzji dowolność w ocenie wystąpienia przesłanek do zastosowania kary wydalenia ze szkoły. Odpowiadając na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty zawarte w skardze nie określają naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Sąd jednak, zgodnie z art. 134§1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i w oparciu o ten przepis może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym. Sąd ocenia w związku z powyższym, czy orzeczenie wydane zostało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 kpa obligującego organ administracji do podejmowania kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 10 kpa wyrażającego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, art. 77 § l kpa obligującego organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 80 kpa wyrażającego zasadę swobodnej oceny dowodów i art. 107 § 3 kpa wskazującego, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie decyzji. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinno znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Podkreślić przy tym należy, iż z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) wynika obowiązek organu odwoławczego do rozpatrzenia sprawy ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że organ ma obowiązek dokonać merytorycznej i prawnej oceny zasadności kwestionowanej decyzji i rozpatrzyć wszystkie żądania i zarzuty strony, w tym podnoszone w odwołaniu, oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. Zaniechanie przez organy administracji publicznej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, powodującym wadliwość decyzji. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją, gdyż zaskarżona decyzja, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja dyrektora szkoły nie spełniają powyższych wymogów. W toku całego postępowania nie przesłuchano skarżącego, nie umożliwiono mu również wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszenia żądań. Powyższe uchybienia naruszają dyspozycję art. 10§1 kpa, który formułuje zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania administracyjnego. Realizacja tej zasady znajduje swój wyraz również w dyspozycji art. 79 kpa, który stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków i ma prawo zadawać świadkom pytania oraz składać wyjaśnienia. Uznanie określonych okoliczności przez organ za udowodnione może nastąpić dopiero wówczas, gdy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art.81 kpa).W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż zachowanie wymagań z art. 79 i 81 kpa niezależnie od wagi i treści przeprowadzonego dowodu, jest bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mającym wpływ na wynik sprawy. (wyrok NSA z dnia 04.11.1998r.,III SA 1035/97). Brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków oraz wysłuchania strony co do okoliczności zdarzenia będącego podstawą faktyczną zastosowania kary wydalenia ze szkoły niewątpliwie należy również ocenić jako naruszenie przez organy obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art.77§1 kpa), w szczególności wobec podnoszonego przez skarżącego zarzutu błędnego ustalenia stanu faktycznego. Ustalenia stanu faktycznego dokonano jedynie na podstawie pisemnych oświadczeń czterech pracowników szkoły: W. C., P. C., L. D. i W. M W świetle brzmienia art. 67 § 2 kpa powyższe oświadczenia nie mają żadnej mocy dowodowej. Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy - a do takich należy zaliczyć ustalenie przebiegu zdarzenia z dnia [...] 2004r. - w tym m.in. zeznania świadków, mają wartość dowodową tylko wówczas, gdy zostały przez organ utrwalone w formie protokołu zgodnie z art. 67 i nast. kpa. Powyższe okoliczności nie mogą zatem zostać uznane za udowodnione, jeżeli zostały utrwalone w postaci zwykłych adnotacji, oświadczeń itp. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków jako jednego ze środków dowodowych w postępowaniu administracyjnym nie może zostać przez organy administracji publicznej pominięte i zastąpione dowodem z pisemnych oświadczeń osób, które mają wiedzę o okolicznościach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W takiej sytuacji dochodzi bowiem do ograniczenia prawa strony do aktywnego udziału w postępowaniu administracyjnym poprzez uniemożliwienie jej zadawania pytań świadkom i zweryfikowania ich wiarygodności. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że materiał dowodowy nie został w przedmiotowej sprawie zebrany w sposób wyczerpujący, zaś stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a tym samym zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, 77§1, 79,80, 81 i 107§3 kpa organ ustali w oparciu o całokształt materiału dowodowego, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 39 ust.2 ustawy o systemie oświaty. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§1 pktl lit.c ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.