II SA/Bd 214/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić skargę. W dniu [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. wydała na wniosek Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. orzeczenie Nr [...] w sprawie kontrolnego badania inwalidy dotyczące mjr w stanie spoczynku A. K. Orzeczeniem tym rozpoznano u badanego następujące schorzenia: 1) przebyty udar niedokrwienny móżdżku z utrzymującymi się zawrotami głowy i następowymi zaburzeniami psychoorganicznymi; 2) nadciśnienie tętnicze umiarkowane; 3) niedrożność prawej tętnicy kręgowej; 4) małą niedomykalność zastawki mitralnej, trójdzielnej, aortalnej serca bez powikłań i istotnych zaburzeń hemodynamicznych nieupośledzającą sprawności ustroju; 5) krótkowzroczność obu oczu; 6) hiperlipidemię; 7) hiperurykemię; i 8) otyłość. Jednocześnie Komisja Lekarska stwierdziła, że schorzenie pkt 1 czyni badanego trwale niezdolnym do zawodowej służby wojskowej i częściowo niezdolnym do pracy zarobkowej, że nie pozostaje ono w związku ze służbą wojskową i, że w konsekwencji kwalifikuje ono go do drugiej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia. Ponadto stwierdziła, że spośród pozostałych rozpoznanych schorzeń jedynie schorzenie wymienione w pkt 2 pozostaje w związku ze służbą wojskową, niemniej schorzenie to oceniła jako kwalifikujące badanego do kategorii zdrowia "Z", tj. jako zdalnego do zawodowej służby wojskowej. Przedmiotowe orzeczenie zawierało pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. za pośrednictwem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. w terminie 14 dniu od dnia otrzymania orzeczenia. W dniu 23 listopada 2011 r. żona A. K., jako dorosły domownik, potwierdziła własnoręcznym podpisem odbiór przesyłki zwierającej wskazane orzeczenie (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki – akta administracyjne). Od powyższego orzeczenia A. K. wniósł odwołanie, kwestionując w nim rozstrzygnięcie Komisji Lekarskiej, iż stwierdzona u niego grupa inwalidztwa pozostaje bez związku ze służbą wojskową. Wskazany środek zaskarżania w/w wysłał do organu za pośrednictwem polskiego urzędu pocztowego w dniu 8 grudnia 2011 r. (dowód: data stempla pocztowego na kopercie – akta administracyjne). Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., na podstawie art. 129 § 1 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, iż z orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. odwołujący zapoznał się w dniu 23 listopada 2011 r., gdyż w tym dniu żona odwołującego potwierdziła własnoręcznym podpisem odbiór orzeczenia na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Termin do wniesienia odwołania od tego orzeczenia upływał zatem w dniu 7 grudnia 2012 r. Odwołanie natomiast w sprawie zostało wniesione w dniu 8 grudnia 2012 r., a więc jak podsumował organ, po upływie 14 dni od daty otrzymania orzeczenia. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, iż w orzeczeniu organu I instancji znajdowało się pouczenie o sposobie i terminie do wniesienia odwołania. Na powyższe rozstrzygnięcie organu II instancji A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, zarzucił organowi błąd polegający na przyjęciu, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania uniemożliwia mu merytoryczne rozpocznie sprawy. Jednocześnie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż zaskarżone postanowienie jest dla niego krzywdzące, albowiem orzeczenie organu I instancji odebrała jego żona, która przekazała mu je dopiero po kliku dniach, w związku z czym pozostawał on w mylnym przekonaniu, iż zachował termin do jego wniesienia. Poza tym skarżący zaznaczył, że przez kilka pierwszych dni po odebraniu pisma nie przebywał w miejscu zamieszkania, a także podkreślił że uchybienie terminu było nieznaczne, gdyż jednodniowe. Zdaniem skarżącego przywołane przez niego okoliczności stanowiły usprawiedliwione przeszkody do dokonania w terminie czynności, w związku z czym w sprawie zaistniała hipoteza z art. 58 § 1 kpa. Jednocześnie skarżący zarzucił organowi, że w zaskarżonym postanowieniu podał on błędną datę posiedzenia, na którym wydane zostało kwestionowane przez niego rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Organ II instancji zaznaczył, że błędy pisarskie wskazane przez skarżącego, a zawarte w zaskarżonym postanowieniu, zostały sprostowane postanowieniem z dnia [...]. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie zakwestionował faktu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz, że stosownie do przepisu art. 58 § 2 kpa nie złożył on do organu prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Poza tym stwierdził, że postępowanie orzecznicze w tej sprawie przed wojskowymi komisjami lekarskimi nie kończy postępowania w sprawie, albowiem postępowanie to kończy dopiero decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, od której przysługuje odwołanie do Sądu Powszechnego. W związku z tym, jego zdaniem, pouczenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu o przysługującym prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, jest błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na brak określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa) właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy, objętej przedmiotową skargą. Przedmiotem orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. było ustalenie stanu zdrowia skarżącego i jego związku z odbytą służbą wojskową dla celów zaopatrzenia emerytalnego, zaś przedmiotem odwołania była część rozstrzygnięcia dotycząca braku związku schorzenia kwalifikującego go do drugiej grupy inwalidztwa, ze służbą wojskową. Orzeczenie organu II instancji dotyczyło natomiast kwestii wpadkowej związanej ze stwierdzonym przez organ odwoławczy uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą zarówno sądów administracyjnych jak i powszechnych, od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził takie stanowisko w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r. (sygn. akt OSA1/00), orzekając w składzie 7 sędziów. W postanowieniu tym wyjaśnił, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich podzielić można na dwie grupy. Pierwszą z nich stanowią orzeczenia wydawane w związku z ustalaniem stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do konkretnej kategorii zdolności do służby wojskowej, w celu powołania jej, czy też przyjęcia do służby, bądź z niej odwołania. Drugą natomiast grupę orzeczeń stanowią orzeczenia ustalające stan zdrowia danej osoby i jego związek z odbytą służbą wojskowa do celów odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego. Pierwsza grupa orzeczeń, wydawana na podstawie ustaw z dnia 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416) oraz z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008r. Nr 141, poz. 892) stanowi decyzje administracyjne, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Orzeczenia natomiast ustalające związek schorzenia z odbytą służbą wojskową nie stanowią przedmiotu skargi do sądu administracyjnego, mogą bowiem być one poddane kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. W przedmiotowej kwestii wypowiedział się również Sąd Najwyższy w zachowującej nadal aktualność uchwale nr III ZP 9/99 z dnia 27 października 1999 r. (OSNP 2000/5/167/) zajmując stanowisko, iż orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalania związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a warunkami odbywania służby wojskowej nie może być poddane kontroli sądowoadministracyjnej, gdyż jest to rozstrzygnięcie dotyczące zagadnienia wstępnego, którego prawidłowość może być skontrolowana w przypadku decyzji odmawiającej wypłaty świadczeń przewidzianych w ustawach o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin. Ustawy te rozróżniają orzeczenia wojskowych komisji lekarskich oraz decyzje administracyjne organów wojskowych, przy czym o ile w przypadku orzeczeń przewidując odwołanie do komisji wyższego stopnia nie wspominają o kontroli sądu administracyjnego, to w przypadku decyzji organów wojskowych wyraźnie wskazują na ich podległość kontroli sądów pracy i ubezpieczeń społecznych (czyli sądów powszechnych), co oznacza, iż wolą ustawodawcy było by kontroli sądowej poddane były tylko decyzje z wyłączeniem orzeczeń. Ponadto w uzasadnieniu wyżej wymienionej uchwały stwierdzono, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w zakresie związku schorzenia ze służbą wojskową nie są czynnościami lub aktami z zakresu administracji publicznej (nie mamy w tym przypadku do czynienia z administrowaniem) oraz nie dotyczą przyznania, stwierdzenia uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (skoro odnoszą się tylko do określonej przesłanki od istnienia której zależy przyznanie świadczenia), a zatem nie są objęte zakresem art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. (obecnie - art. 3 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W konsekwencji w omawianej uchwale Sądu Najwyższego zawarto stanowisko, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową. Przenosząc przestawioną wyżej wykładnię prawa na grunt obowiązującej aktualnie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) stwierdzić należy, że kontrola prawidłowości orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w zakresie ustaleń dotyczących związku schorzenia ze służbą wojskową dokonywana jest w ramach rozpoznawania odwołania od decyzji wojskowego organu emerytalnego wymienionego w art. 31 ust. 1 cyt. ustawy. Zgodnie zaś z art. 476 § 2 kodeksu postępowania cywilnego sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczące emerytur i rent są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które - w myśl art. 477 § 1 Kpc - należą do właściwości sądów okręgowych (sądów pracy, ubezpieczeń społecznych) z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Uznając zatem, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, których przedmiotem jest ustalenie stanu zdrowia żołnierza i jego związku (inwalidztwa) z odbytą służbą wojskową dla celów zaopatrzenia emerytalnego, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, należy stwierdzić, że także w kwestiach wpadkowych zaistniałych w trakcie rozpoznania przez wojskowe komisje lekarskie wskazanej sprawy głównej nie jest właściwy rzeczowo sąd administracyjny. Tak więc, mimo iż we wniesionej do tut. Sądu skardze skarżący kwestionuje wpadkową kwestię proceduralną, a nie merytoryczną stronę podjętego rozstrzygnięcia, skarga nie może zostać rozpoznana, ponieważ z powyżej przedstawionych względów akt będący jej przedmiotem nie podlega kognicji sądu administracyjnego W związku z tym Sąd, na podstawie do art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, ze względu na niewłaściwość, orzekł jak w sentencji postanowienia.